مطالعه لذت بخش، آموختن اثربخش
گفتاری بر برنامه ریزی درسی برای دانش آموزان
(بخش اول)
✍ محمدرضا آهویی – مشاور و روانشناس
بارها شنیده ایم که دانش آموزی می گوید:
دیگر حال و حوصله خواندن ندارم، خسته شده ام ، هر چقدر می خوانم کمتر یاد می گیرم و… . به راستی مشکل چیست؟ آیا برای یادگیری درس واقعاً باید 10 بار کتاب را خواند؟ آیا باید دروس خود را پشت سر هم مرور کرد؟ آیا باید ده ها بار درس را تکرارکرد تا یادگرفت؟ مطمئناً اگرچنین باشد، مطالعه کاری سخت و طاقت فرسا است. واقعیت این است که این گروه از دانش آموزان، روش صحیح مطالعه را نمی دانند.
یادگیری و مطالعه، رابطه ای تنگاتنگ و مستقیم با یکدیگر دارند، تا جایی که می توان این دو را لازم و ملزوم یکدیگر دانست. لازمه یادگیری اثربخش باید قبل از هر چیز مطالعه ای فعال و پویا داشت. مسلماً قدم اول در این راه، خواستن و هدفمند بودن است. پس از آن باید با پشتکار و اراده و پیگیری روز افزون، به همراه برنامه ریزی دقیق حرکت نمود. به این منظور دو فاکتور مهم در درس خواندن عبارتند از: برنامه ریزی درسی و روش مطالعه.
اما پرسش اساسی این است که چطور برای درس خواندن برنامه ریزی کنیم؟ و برای این که برنامه خوبی داشته باشیم چه نکاتی را باید درنظر گرفته و بدان توجه کنیم؟خیلی ها فکر می کنند داشتن برنامه باعث می شود که لذت های زندگی محدود شود و یا به عبارتی دست و پای ما برای انجام آزادانه کارها بسته شود. اما در واقع این طور نیست؛ چرا که مهم ترین نکته در یک برنامه ریزی نظم و ترتیب است. این نظم و ترتیب باعث می شود اولویت انجام کارها مشخص شده و درنتیجه،سردرگمی وآشفتگی کم شود. یعنی بتوانیم تمام کارها را انجام دهیم،بدون این که مشکلی برای سایر فعالیت ها ایجاد شود. این امر موجب افزایش تمرکز،تعادل زندگی و زمان فراغت ما می شود و از سوی دیگرتکالیف محوله روی هم انباشته نشده و در نتیجه ازرغبت ادامه کار در ما کاسته نشده و نهایتاً باعث حرکت به سوی موفقیت می شود.
بسیاری از دانش آموزان فکر می کنند برنامه ریزی یعنی این که یک نفر برای آن ها از صبح تا شب را تقسیم بندی نموده و به آن ها بگوید چه ساعتی درس بخوانند، چه ساعتی استراحت کنند و در چه زمانی بخوابند، اما در حقیقت اینطور نیست. هدف از برنامه ریزی نظم بخشیدن به امور و استفاده بهینه از زمان است. در این راه باید با توجه به اصول کلی و تجربیات دیگران و با توجه به شرایط خود شروع به کار نمایید. زیرا هر کسی با این شرایط می تواند بهترین برنامه ریزی را برای خود داشته باشد.
با درنظرگرفتن اصول زیر می توانید برنامه ای متناسب با استعداد، توانایی و وضعیت درسی خود تنظیم نمائید.
1- برنامه شما باید متناسب با برنامه کلاسی باشد.
2 – در اجرای برنامه،اولویت با انجام تکالیف همان روز و سپس انجام کارهای فوق برنامه می باشد.
3 – زمان مناسب مطالعه هر درس، بهتر است نزدیک به زمان کلاس آن باشد. (قبل و بعد از کلاس)
4 ـ در برنامه ریزی باید برای هر درس مقدار ساعت کافی در نظر گرفته شود. البته باید برای دروسی که در آنها ضعف بیشتری دارید،زمان بیشتری درنظر بگیرید.
5 ـ بین مطالعه دو درس مشابه، درس دیگر ی بخوانید، تا از تداخل دروس جلوگیری شود. مثلاً بین مطالعه فیزیک و ریاضی درسی مانند ادبیات یا زبان را مطالعه کنید. با این عمل علاوه برجلوگیری از خستگی ذهن، از تداخل مطالب در مغز جلوگیری خواهد شد.
6 ـ بجای یادگیری و مطالعه متراکم از راهبرد یادگیری و مطالعه توزیعی یعنی مطالعه توام به فواصل همراه با استراحت استفاده نمایید.
7 ـ در هر برنامه باید زمانی (مثلاً روز جمعه) برای مرور هفتگی اختصاص یابد. این مرور حتی برای دروسی که تکالیف آن ها بطور کامل انجام شده حداقل یک ساعت در هفته می باشد.
8 ـ بعد از ساعت 12 شب بیدار نمانید،چون خستگی بر روی شما اثر خواهد گذاشت و مطالعه شما بازدهی نخواهد داشت.
