شیخ طائر!
این هفته در کتابنامه، به سراغ آقای «علی ملایجردی» میرویم که با کتابی تازه مهمان ماست. «شیخ طائر» کتابی است تالیف این نویسنده ساکن نیشابور که در آن به شرح زندگی «شیخ سعدالدین ابوالسعادات محمد حموئی بحرآبادی جوینی» پرداخته است.
درباره کتاب:
علی ملایجردی که خود، زادهی جوین است در کتاب شیخ طائر، با شروعی رمانگونه از زمان حال کمکم به گذشته میرود. در نقل هجرت شیخ از جوین به نیشابور، نویسنده فرصتی به دست میآورد تا به توصیف و تشریح وضعیت نیشابور قبل از حمله مغول بپردازد و از محلههای نیشابور، گورستانها، فرقهها و مدارس نیشابور و غار ابراهیم ادهم و شخصیتهایی مثل ابوسعید، عطار، امامالحرمین جوینی و ابراهیم ادهم یاد کند. در مهاجرت به سمت اورگنج در عبور از شهرهای سرخس، مهنه، مرو، کاث، هزار اسپ و… نویسنده به توصیف مکانها و شخصیتهای واقعی و ساختگی میپردازد. در وصف این اماکن و شخصیتها همانند بابا لقمان سرخسی، بوسعید مهنه، خانقاهها و کتابخانهها و کاروانسراها، نویسنده به تشریح افکار و اندیشهها و همچنین توصیف مراسم صوفیانه میپردازد.
زمینه حمله مغول و نقش همکاری خلیفه بغداد در این حمله را در ادامه کتاب میخوانیم. اختلاف امام فخر رازی با پدر مولانا بلخی، بها ولد، کشته شدن خواجه مجدالدین به دست خوارزمشاه و مهاجرت شیخ به سمت آمل، تبریز، نجف، مکه، بغداد، قونیه، حلب، قدس، دمشق و بازگشت به خراسان و حضور در محضر خواجه نجمالدین کبری از توصیفات این بخش از کتاب است.
در توصیف و تشریح افکار شیخ که به صورت رمزگونه برای مریدان نوشته، سعی شده تا افکار شیخ سعدالدین و عرفایی مثل سیفالدین باخرزی، عزیزالدین نسفی، رضیالدین لالا، سهروردی، ابنعربی و اوحدی کرمانی که با آنها دیدار و یا نامهنگاری داشته برای خواننده بازگویی شود.
کتاب ملغمهای است از مختصر تاریخ دوره مغول، شرح حال صوفیان قرن هفتم، جغرافیای قسمتی از خراسان و بلا و مصیبت و عشق و دلدادگی!
خاندان قلم و شمشیر:
شیخ طائر، عارف قرن هفتم، سعدالدین حمویه، یکی از دوازده خلیفه خواجه نجمالدین کبری، شاگرد خواجه خیوقی اهل جوین و مدفون در بحرآباد جوین است. خاندان بزرگ حمویه در تاریخ ایران اسلامی هم اهل قلم و هم شمشیر بودهاند و در طول تاریخ حتی قبل از اسلام در خراسان، یزد و شام صاحب جاه و مناصب بودهاند. دهقان خراسان که فردوسی در شاهنامه از او یاد کرده یعنی همان پدر زن قباد جد حمویههاست که در روستایی در اسفراین ساکن بوده است. حتی نسلها بعد از فوت سعدالدین تا اواخر دوره تیموری نامهایی از این خانواده را میتوان در لابلای کتابهای تاریخی و ادبی یافت. صدرالدین ابراهیم فرزند شیخ، داماد عطاملک جوینی هموست که در مراسم تشرف غازان خان به اسلام حضوری فعال داشت.
نیشابور و شیخ:
خاندان حمویه جوینی در روستاهای اطراف نیشابور موقوفاتی داشتند. خود سعدالدین در یکی از مدارس نیشابور نزد معینالدین جاجرمی شاگردی میکرده و بعدها بعد مرگ معینالدین جاجرمی، شیخ جوان که در خوارزم مشغول تحصیل بوده از طرف خورازمشاه به استادی مدرسهای در نیشابور که سابقا در آن درس خوانده منصوب میشود.
*شیخ طایر را انتشارات «چارکوچه» در ۱۵۴ صفحه، قطع رقعی با قیمت ۳۸۰ هزارتومان منتشر کرده است. این کتاب را میتوانید از «کلبه کتاب کلیدر» نیشابور تهیه کنید.
