می سرایندش به تنبورو به حلق
عشق به موسیقی سنتی، مرا به ایران برگرداند
گفتگوی خیام نامه با «مجتبی روزبه» هنرمند همشهری و مولف سه کتاب در باب موسیقی
یکی ازمهمتزین کارکرد های هنرموسیقی ایجاد احساس انسجام یا پیونداجتماعی است. دانشمندان میگویند انسان ها ممکن است به موسیقی به عنوان یک ابزار ارتباطی وابستگی پیدا کرده باشد. همچنین تاثیرموسیقی بر زندگی یک راه قدرتمند برای اتحاد مردم است.
سرودهای ملی جمعیت را در رویدادهای کوناگون به هم متصل میکند.آهنگ های اعتراضی در طول راهپیمایی ها حس هدف مشترک را ایجاد میکند.موسیقی در عبادتگاه ها هویت گروهی را میسازد.وبالاخره لالایی های والدین حس امنیت را میسازد.
موسیقی در ایران ازپیشینه ای تاریخی برخوردار است و به دوران باستان برمی گردد. موسیفی ایرانی به عنوان یکی ازمولفه های فرهنگ و هنر ایرانی میباشد و تقریبا تمامی اقوام ایران از موسیقی بومی خود برخوردارند.
در کشور ما موسیقی سنتی ازاولیت خاصی برخوردار بوده هر چند انواع دیگر موسیقی نیز رایج شده است. موسیقی نواحی، موسقی پاپ وموسیقی مناسبتی ازدیگز انواع این هنر میباشد.
موسیقی در دوران هخامنشی وساسانی ازجایگاه خاصی برخوردار بود و شمار بسیاری ازسازها استفاده میشده است.باربد نخستین سیستم موزیکال را در خاورمیانه به نام خسروانی ایجاد کرد.همچنین ایران نخستین زادگاه سازهای پیجیده در جهان میباشد. بربط، سنتور قانون، کمانچه، قیچک، رباب، تنبک، دف، دایره و… نمونه هایی ازاین سازها میباشند.
گفتگوی این شماره نشریه با یکی ازهنرمندان عرصه موسیقی درشهرمان انجام شده که تقدیم شما همشهریان گرامی میگردد.مجتبی روزبه ( آزاد) آهنگساز، نوازنده و مولف که معرف تمامی هنردوستان موسیقی نیشابورمی باشند.
با تشکرازشما که در این گفتگوشرکت کردید اولین سئوال ما درباره ی کلیپ تصویری خیام میباشد که در تمامی شبکه ها ی تلویزیونی وعلاوه بر آن در شبکه های بین المللی هم پخش شد. این قطعه چگونه ساخته شده است؟
عرض ادب و احترام خدمت همشهریان عزیز و خوانندگان خیام نامه و تشکر ار شما، پس ازدوران سخت کرونا به این فکر افتادم اثرقابل قبولی را درعرصه ی هنر موسیقی تقدیم علاقمندان نمایم. لذا با تاسیس گروه موسیقی (هم آهنگ) وبا استفاده ی حداکثری از توان نوازندگان حرفه ای شهرمان، کار را آغازکزدیم. من با الهام از دو چهره ی نامی و افتخار شهرمان خیام وعطار منظومه ایی(هفت گانه )را تنظیم کردم. اولین اثر با نام خیام و آهنگسازی استاد پرویزمشکاتیان نت نویسی و تنظیم و با ارکستر یکصدو شصت نفره (پس ازسه ماه تمرین) اجرا وضبط شد.لازم به ذکراست که خوانندگی این تصنیف را استاد رضا شاکری -محمد آریامهر ودانیال خسرو نژاد بر عهده داشتند این اثر در محل آرامگاه خیام اجرا وهمانطور که گفته شد ازاستقبال زیادی در سطح کشور وصحنه بین المللی برخوردار شد.
هدف ازتشکیل گروه موسیقی هم آهنگ چه بود و برای آینده چه برنامه هایی قرار است اجرا بشود؟
هدف ما ما استفاده ی حداکثری از توان اجرایی نوازندگان شهرمان است که در ابتدا هفت اثر موسیقایی آماده شده که تا کنون چهار اثر اجرا وضبط شده است وقرار براین است که پس از اتمام اجراها، کنسرت بزرگی در محل اردوگاه باغرود برگزار شود.ما امیدواریم حرکت مثبتی در فضای موسیقی شهر ایجاد شود.ضمنا این پروژه حدود سه سال زمان برده وما توانسته ایم بطور رایگان حدود دویست نوازنده را برای کار گروهی (ارکستر)آموزش دهیم. امیداوریم بتوانیم با این گروه آثار شاخص موسیقی ایرانی را بازسازی و اجرا کنیم.
اگر ممکن است درباره ی قطعات موسیقی اجرا شده توضیحات بیشتری بیان کنید؟
اثر اول گروه تصنیف مرا عاشق (استاد مشکاتیان )می باشد که در دستگاه شور اجرا شده واز اولین کارهای استاد میباشد.اثردوم آتش جاودان (مرتضی نی داوود )و آهنگسازی خودم که این اثر هم در دستگاه شورمی باشد.خوانندگی آن را هم حبیب الماسیان واردمه بر عهده داشته اند. این قطعه هم در محل آرامگاه عطار اجرا شد. اثر سوم هم قطعه ی ضربی با نام سماع میباشد که از ساخته های خودم میباشد.این اثر هم در محل کاروانسرای شاه عباسی اجرا شد. خاصیت قطعات ضربی این است که توان گروه نوازی را نشان میدهد.وبالاخره تصنیف یار بیگانه نوازم (علی اکبر محسنی) که با حدود صدو هفتاد و پنج نوازنده و در محل باغ سعیدی یکی ازقدیمی ترین و زیباترین با غ های نیشابور ضبط واجرا شد وهنوزپخش نشده است. کا ر پنجم در باره ی رباعیات خیام میباشد و واثر ششم قطعه ی بدوم کلام وهفتم هم یک اثر ماندگار کلاسیک و با گویش نیشابوری وخوانندگی استاد رضا شاکری میباشد.
آیا در این اجراها کمک خاصی هم به شما شده است؟
در این اجراها ابتدا اداره ی ارشاد مجوزها را صادر کرده و محل اجراها هم با کمک اداره ی میراث فرهنگی هماهنگ شده است. ضمنا از کمک اسپانسر (گروه صنعتی پویاک)هم استفاده کرده ایم همچنین در بخش هنری هم از کمک های استاد رضا شاکری برخوردار بوده ایم و ضمنا ازهمکاری تمامی هنرمندان شهرمان نیز بهره برده ایم.
با دنیای موسیقی کی وکجا آشنا شدید؟
من از سن یازده سالگی و نزد استاد حسن پورعیدیان با سازآشا شدم وپس ازآن موسیقی را نزد استادان اشرف زاده -جهانشاه صارمی- پرویزمشکاتیان – بهداد بابایی- استاد لطفی ادامه داده ام وهم اکنون هم این اندوخته ها را به نسل علاقمند به موسیقی امروزی ارایه میدهم.
شما سفری هم به شهر وین پایتخت موسیقی اروپا، داشتید، چه دست آوردی داشت؟
من چون تجربه ی اجراهای موسیقی در شهرهای مختلف جهان را داشته ام لذا با موسیقی بین الملل آشنا هستم ودر نتیجه توانستم ازآکادمی موسیقی وین پذیرش بگیرم ولذا عازم کشور اطریش شدم. در اقامتی دوماهه با موسیقی روزجهان آشنا شده اما به دلیل اینکه من دوست داشتم موسیقی سنتی وبا سازهای محلی کار کنم متاسفانه این زمینه فراهم نبود ولذا اشتیاقی به ادامه کار نداشتم و به وطن برگشتم.
بهترین قطعه ی موسیقی را که شنیده اید، کدام است؟
در جواب این سوال مثل این است که بگوییم بهترین گلی را که دیده اید را نام ببرید تمامی گل ها زیباست وهمگی آفریده های خالق میباشد. در موسیقی هم اوضاع همین گونه است بسته به حال واحوال آدمی؛ گاهی بهترین موسیقی صدای آبشاراست اما در حالت معمولی آثار استاد مشکاتیان بسیاربا روحیات من سازگاراست.
شما تالیفاتی در باب موسیقی دارید در این خصوص بیشتر بگویید.
اولین کتاب من تاریخ موسیقی نیشابور است با عنوان خنیاگران کوچه باغ های نیشابور واثر بعدی من شیوه شیوه ی نوین دوتار نوازی است که برای اولین باردرکشور نت نویسی وتیلیجر (مرتب کردن )شده است.کتاب بعدی من که زیرچاپ است جلد دوم خنیاگران میباشد که معرفی هنرمندان همشهری در حوزه موسیقی میباشد.
حال و روز این روزهای موسیقی چگونه است؟
خوشبختانه با تغییرات مدیریریتی هنری که در سطح کلان کشور انجام شده واز طرفی ورود بانوان به فعالیت های موسیقایی راه و بستر مناسب برای رشد موسیقی در کشور و شهرمان آماده شده است. با ورود وفعالیت خانم ها در رشته ی موسیقی این هنر سر وشکل مناسبی پیدا کرده و موسیقی رنگ وجلایی زیباتری پیدا خواهد کرد.ما امید داریم که در شهرمان اجراها حرفه ایی تر شده وحال وهوای انتقال احساسات مردمی پیدا کند.
سخن پایانی:
مولانا میفرماید:
بانگ گردش های چرخ است اینکه خلق
می سرایندش به تنبورو به حلق
