نقش مادران در برنامه ریزی تحصیلی و بهبود انگیزه مطالعه کودکان در زمان بحران
محمد رضا آهویی
کارشناس ارشد مشاوره
پسران ابتدایی به دلیل انرژی بالا و نیاز به ثبات، در بحران هایی از قبیل جنگ یا ناامنی بیشتر دچار افت انگیزه، کاهش تمرکز در تکالیف، و بینظمی در درس میشوند. نقش خانواده به ویژه مادر در کمک به آرامش، نظم و انگیزه بخشی فرزندان بسیار کلیدی است.
کودک خستگی ذهنی خودش را با بیحوصلگی، افت تمرکز، کلافگی و حتی مقاومت در برابر درس نشان میدهد. در این شرایط، سرزنش کردن معمولاً کمکی نمیکند. بچهای که فرسوده شده، بیش از نصیحت، به نظم، آرامش و فهمیده شدن نیاز دارد.
بیانگیزگی همیشه به معنی تنبلی نیست. خیلی وقتها کودک یا نوجوان فقط دیگر توان روانی کافی ندارد. استرس محیط، نگرانیهای خانوادگی، فشار اقتصادی، مدرسه آنلاین و آینده نامعلوم، همه میتوانند انگیزه را کم کنند . وقتی مغز مدام در حالت هشدار باشد، انرژیای برای تمرکز و یادگیری باقی نمیماند. به همین دلیل است که بعضی بچهها میگویند «حوصله ندارم»، در حالی که در واقع خستهاند، نه بیمسئولیت.حال با این فرزند بیحوصله چگونه برخورد کنیم؟
راهکارهای ارائه شده
الف: تلاش در ایجاد فضایی ایمن و باثبات در خانه
۱-تایید احساسات کودک و نیز خود مادر، همدلی، اجازه ابراز ترس ها و نگرانی ها
۲- محدود کردن تماشای تلویزیون با توجه به این که بزرگترین منبع ورودی اطلاعات ترسناک و ناگوار برای کودک تلویزیون است.
۳- ایجاد وحفظ روتینهای ساده روزانه (خوردن، خواب، درس)؛ نظم احساس کنترل و تسلط به خانواده می دهد، برنامه ها و فعالیت های ساده و روزانه و سنت های خانوادگی استرس را کاهش می دهد.
۴-کم کردن دعوا و تنش در خانه بدلیل آنکه در شرایط بحرانی، حساسیت کودک چند برابر میشود.
ب)برنامه ریزی تحصیلی متناسب با شرایط بحرانی
برنامهریزی تحصیلی در شرایط بحران باید کوتاه، منعطف و قابل انجام باشد.
۱- در این شرایط روی ۳ هدف اصلی درسی تمرکز کنیم: خواندن، نوشتن،ریاضی پایه
۲-برنامه روزانه را خیلی طولانی نکنید. درسها را به بخشهای ۱۰–۱۵ دقیقهای تبدیل کنید. در بحران، انجام دادن کمولیپیوسته بسیار مؤثرتر از زیاد ولی پراکنده است.
۳- محیط مناسب درس خواندن برای کودک آماده کنید، یک مکان ثابت و کوچک، بدون زمینه های حواس پرتی، با صندلی راحت و امکانات ساده و مطلوب کودک
ج)کمک به ایجاد انگیزه و رغبت مطالعه
برای پسران، «انگیزه» بیشتر از طریق احساس موفقیت، بازی و تحسین ساخته میشود.
۱- تکنیک «بازیسازی درس«: برای هر درس یک «مرحله بازی» تعریف کنید.
۲- روش «وقتی–بعدش»:این تکنیک برای شرایط پرتنش عالی است. برای مثال:«وقتی روخوانی رو انجام دادی، بعدش با هم توپبازی میکنیم»
۳- استفاده از علاقههای پسرانه:اگر بچه عاشق فوتبال/ماشین/بازی است، درس را با آن ترکیب کنید. برای مثال:
املا با کلمات فوتبالی، ریاضی با مثالهای ماشین یا امتیاز بازی، مطالعه با انتخاب کتابهایی درباره جنگاوران، تاریخ، حیوانات، یا داستانهای هیجانی
۴- الگوگیری از مادر و پدر:چند دقیقه کنار او کتاب بخوانید. برای خرید یک کتاب جدید ذوق نشان دهید. به او بگویید «منم از خواندن انرژی میگیرم»
د) مدیریت استرس کودک
روشهای آرامسازی: تنفس عمیق ، بغل سنگین ۲۰ ثانیه (hug therapy)، موسیقی ملایم، تکرار جملات آرامشبخش مثل:«من پیشت هستم.»«تو اینجا امنی. توجه کنید کیفیت رفتار مادر در زمان استرس بسیار اثربخش است بدین معنا که آیا از روی امنیت و عشق با فرزند تعامل می کند یا ترس و ناامنی.
