نفس های تنگ کوچه باغ های نشابور
نفس های تنگ کوچه باغ های نشابور

سيمين سليماني – «دو چيز غمِ سفر ز مرد کند آزاد/ علي الصباح نيشابور و خفتنِ بغداد» نفس هاي پاك نيشابور، هواي روحبخش و دل انگيزش از گذشته تاكنون شهره بوده چونان كه مي گويد: «مکن ترک وطن، ژوليده بهر خفتن بغداد/ که آن حال و هوا را صبح نيشابورهم دارد» صبح نيشابوري ست و […]

baghسيمين سليماني – «دو چيز غمِ سفر ز مرد کند آزاد/ علي الصباح نيشابور و خفتنِ بغداد» نفس هاي پاك نيشابور، هواي روحبخش و دل انگيزش از گذشته تاكنون شهره بوده چونان كه مي گويد: «مکن ترک وطن، ژوليده بهر خفتن بغداد/ که آن حال و هوا را صبح نيشابورهم دارد»

صبح نيشابوري ست و هواي مطبوعش؛ يكي از عوامل مهمِ خوش بودن هواي اين شهر همان كوچه باغ هايي بودند كه ديگر نفس هاي آخرشان را مي كشند، كوچه باغ هايي كه درختانش ريه هاي شهرمان بودند، درختاني كه با تبرِ آهنينِ بي تدبيري مسئولين شهر به قتل رسيدند. درختان خيابان را كه نگاه مي كني، بيماري از شاخ و برگ شان مي ريزد، درختاني كه به خاطر منفعت هاي شخصي و زودگذر قرباني جاه طلبي افراد شده، يا جز تنه چيزي از آن ها نمانده و يا به عمد و هدفمند خشك مي شوند.

چند سال پيش وقتي از باغ امين الاسلامي مي گذشتي سرماي دل انگيز و مطبوعش در تابستان انرژي بخش بود. متاسفانه بارها و بارها در طول چند ساله اخير با خبرهايي مواجه مي شدم كه هيچ عقل سليمي براي اين همه بي مديريتي نمي توانست توجيه منطقي بياورد.

روز ملي هواي پاك را بهانه اي ديدم تا بررسي روي اين مسئله داشته باشيم، در همين رابطه گفت و گوهايي انجام شد كه در ادامه مي آيد.

نيشابور و آلوده شدن گاه و بيگاه هوا

مهدي بلوكي رئيس اداره هواشناسي شهرستان نيشابور درباره تعريف هواي پاك عنوان کرد: وقتي غلظت شيميايي و ذرات معلق از حد استاندارد در واحد حجم بيشتر شود هوا آلوده مي شود كه معمولا در فصل پاييز و زمستان به علت پديده وارونگي بيشتر مشهود است، البته در بهار و تابستان نيز اين پديده را داريم ولي به اين شدت نيست.

وي ادامه داد: در شهر نيشابور نيز در روزهايي كه رطوبت پايين است و حتي پديده مه نداريم در مناطق شلوغ و در اثر تردد زياد و ترافيك، شاهد آلودگي هوا هستيم و كاهش ديد افقي را داريم كه يكي از پارامترهاي هواشناسي است؛ در نيشابور ايستگاه آلوده سنجي نداريم كه بتوان آلودگي آب و هوا و خاك را مشخص كرد.

در بحث حمل و نقل شهري و دستگاه هاي گرمايشي بي كيفيت، در نيشابور متاسفانه استفاده از پكيج كه باعث گرماي غيرمتعارف مي شود و معمولا براي يك واحد ساختماني استفاده نمي كنند اما اخيرا مرسوم شده كه هر واحد يك پكيج جداگانه داشته باشد كه اين، شهر را تبديل به يك جزيره حرارتي مي كند و در محدوده شهري نيز بارش برف كمتري را شاهد هستيم و همچنين باعث آلودگي و گرماي زياد مي شود.

بلوكي به محبوس شدن هوا در ميان سازه هاي آهني نيز اشاره كرد: جانمايي نادرست صنايع و همچنين ساختمان هاي بلند در نيشابور مانع جريان باد از سمت شرق به غرب در تابستان و از سمت غرب به شرق در زمستان مي شوند و بايد به اين مساله توجه زيادي شود تا كريدورهاي هوايي شهر مسدود و ضعيف نشوند، اگر اين اتفاق بيفتد هوا در وسط شهر محبوس شده و بسيار مشكل ساز خواهد شد، اگر روي اين مطلب برنامه ريزي نشود ديگر در آينده نمي توان تصميم درستي گرفت.

بحث آلودگي هوا بسيار مهم است. هواي آلوده منجر به بيماري هاي مزمن و ناشناخته مي شود و بايد مردم در يك مشاركت عمومي وارد شده و روي نگهداري درختان و مسائل مطرح شده حساسيت نشان دهند و ناظر باشند. از سويي مديريت شهري در بسياري از موارد كه به آن اشاره شد موثر است و عدم ثبات مديريت در فضاي سبز در اين سال هاي اخير باعث شده كه ما درختان 15- 10 ساله نداشته باشيم.

اما در رابطه با هواي پاك و مخاطراتي كه شهر نيشابور با آن روبه رو است با محمدي مهدي نوربخش رئيس اداره محيط زيست نيز به گفت و گو نشستم.

از وي نحوه پايش و نظارت بر واحد هاي صنعتي را جويا مي شوم، نوربخش در اين رابطه گفت: اين پايش به صورت مستمر انجام مي شود و فقط در شهرستان نيشابور يك واحد در شهرك صنعتي عطار بخشي از فيلتري كه مدنظر بوده نصب نشده است وگرنه تمام واحدهايي كه به صورت قانوني فعاليت مي كنند، نظارت مي شوند و تلاش ما بر اين است كه واحدها به سمتي بروند كه با سيستم هاي آنلاين مورد پايش قرار گيرند.

وي با اشاره به روان سازي ترافيك و توسعه حمل و نقل عمومي عنوان كرد: توقف طولاني باعث ورود آلودگي و مصرف سوخت بيشتر مي شود كه بايد در اين رابطه ترافيك روان داشته باشيم؛ همچنين با پيگيري هاي انجام شده در حالي كه ما 20 دستگاه اتوبوس گازسوز داريم و از آن ها استفاده نمي شد، بالاخره اخيرا 10 تاي آن فعال شد، علت استفاده نشدن از اين اتوبوس هااين بود كه هزينه گاز مصرفي صرفه اقتصادي نداشت اما فعلا از اين تعداد 10 دستگاه در سيستم حمل و نقل وارد شدند، البته در كنار گاز سوز شدن مسئله سوخت گازوئيل كم گوگرد و استفاده از بنزين استاندارد براي نيشابور بسيار مهم است كه در برنامه هاي پيشنهادي آينده بنزين استاندارد براي نيشابور را در دستور كار قرار خواهيم داد.

هشدارهايي كه جدي گرفته نمي شوند

نوربخش درباره توسعه فضاي سبز و وضعيت كنوني آن نيز اظهار كرد: متاسفانه تذكرات و درخواست هايي در اين مورد از سوي ما داده شده ولي خلا قانوني در برخي مباحث مشكل

ساز است كه اين مورد را از طريق اداره كل پيگيري مي كنيم. در رابطه با موضوع آلودگي بايد تمام دستگاه هاي متولي پاي كار باشند و مردم نيز روي اين قضيه حساسيت به خرج دهند. اقدامات نمادين كاري از پيش نمي برد و بايد براي مثال علاوه بر كاشت درخت به فكر نگهداري آن ها نيز بود؛ اين در حالي است كه باغ هاي موجود و متاسفانه بعضا درختان براي تغيير كاربري به صورت هدفمند خشك مي شوند.

رئيس اداره محيط زيست همچنين در رابطه با ايستگاه هاي سنجش آلودگي نيز گفت: اين مورد حدود 2 هفته است كه پيگيري هايش انجام شده تا اين ايستگاه هاي سنجش آلودگي را در مراكز پرتردد شهري با جانمايي طبق ضوابط و استانداردها داشته باشيم.

محمد حسن كليدري يكي از فعالان محيط زيست شهرستان و دبير اجرايي انجمن جوانان حامي طبيعت خراسان نيز در ارتباط با مسئله آلودگي هوا گفت: استفاده از دوچرخه و همگاني شدن آن، فرهنگ استفاده نكردن از خودروهاي تك سرنشين، توسعه فضاي سبز و كاشت و نگهداري از گونه هاي درختي متناسب با اقليم در زمينه داشتن هواي پاك بسيار موثر است.

وي ادامه داد: آموزشزيستمحيطي جديبهکشاورزان نيز بايد در دستور كار قرار گيرد چرا كه ايجادحريقدر مزارع باعث آلودگي هوا و از بين رفتن عناصر ريزمغذي مي شود، اين در حالي است كه برخي كشاورزان گمان مي كننداين كار، موجباز بينرفتنآفاتميشود. در حالي كه تصور كاملا اشتباهي است. ممكن است در حال حاضر مشكل آلودگي هوا نداشته باشيم اما اگر روند رشدفزايندهجمعيتشهريوتوليداتومبيلهايپرمصرفوبنزينغيراستاندارد را به همين شكل داشته باشيم، در آينده دچار مشكل خواهيم شد.

رشد ناهماهنگ جمعيت و فضاي سبز

همان طور كه مي دانيم سرانه فضاي سبز براي هر نفر يك رقم استاندارد دارد، در نيشابور سرانه فضاي سبز با اين استاندارد همخواني ندارد، از سويي مسئولان و متوليان امر در سال هاي اخير نه تنها به توسعه درست و هدفمند فضاي سبز شهري رسيدگي مدون و مديريت شده اي ندارند بلكه از آن چه كه داريم هم نگهداري نمي شود.

در اين رابطه احمد همت‌آبادي كه کارشناسي ارشد باغباني و فضاي سبز دارد، نيز گفت: همزمان با توسعه زندگي شهري توسعه هدفمند فضاي سبز را نيز بايد داشته باشيم و ضمن حفظ داشته‌هاي موجود که زحمت پيشينيان بوده، برنامه‌هاي توسعه‌اي متناسب با بافت شهري و اقليم را تدوين و به مرحله اجرا بگذاريم. برنامه‌ريزي هدفمند با موضوع جنگل‌داري شهري نيز فرآيندي است که اگر با عزم جدي مسئولان و حمايت مردم انجام شود، تنها راه برون‌رفت از معضل بوجود آمده است که بايد به عنوان يک فوريت در دستور کار شوراي شهر قرار گيرد.

اين مطلب را با بيتي از قصيده قاآني به پايان مي برم كه مي گويد: «حَبَذّا از هواي نيشابور/ که بُوَد مايه نشاطوسُرور» كاش هواي اين شهر هميشه اين حبذا را داشته باشد تا روزي ما نه به خاطر مسافت و فاصله بلكه به خاطر تغيير آب وهواي پاك نيشابور و حتي تغيير اقليمش، هم صدا با آندره ژيد نگوييم « و افسوس کوچه باغ‌هاي نيشابور که من آن‌ها را نخواهم ديد»