تاثیر روابط زوجین بر تربیت فرزندان
✍ نادر اسدی مدرس آموزش خانواده و مدیر مرکز راهنمایی و مشاوره خانواده پیوند نیشابور
مقدمه:
خانواده به عنوان اولین و مهمترین کانون اجتماعی نقش بسزایی در شکلگیری شخصیت و تربیت فرزندان دارد. در این میان رابطه بین زوجین اثرات عمیق و پایداری در رشد عاطفی اجتماعی و شناختی فرزندان به جا میگذارد. هر چقدر کودک در محیطی که محبت و احترام متقابل را از والدین خود دریافت نموده و فضای گفتگوی تعاملی را تجربه کرده باشد بدون شک اعتماد به نفس و عزت نفس بیشتری را کسب کرده که این خود زمینه ساز ایجاد موفقیت در سایر مراحل زندگی را به ارمغان خواهد آورد
تاثیر روابط والدین در تربیت
الف: امنیت روانی
در خانوادههای با روابط سالم فرزندان احساس امنیت بیشتری را تجربه خواهند نمود. به هر میزان مشاجرات میان زوجین کمتر باشد خانه برای فرزندان محلی امن بوده و این خود آرامش روانی را به ارمغان میآورد
ب:والدین به عنوان الگوهای رفتاری
کودکان بیش از آنکه شنوندگان خوبی باشند، مشاهده گران زبر دستی هستند لذا آنها نظارهگر روابط بین والدین خود میباشند و رفتارهای خوب و بد را از بزرگترهای خانه در حافظه دیداری خود ثبت و ضبط مینمایند . اگر کودکان ببینند که والدین اختلافات خود را از طریق گفتگو در فضایی تعاملی حل و فصل مینمایند شخصیت آنان نیز گفتگو محور شکل میگیرد ولی اگر به جای حل تعارضات به تحقیر، توهین و سرزنش یکدیگر بپردازند بدون شک کودکان آنان نیز پرخاشگر ،ترسو و پراسترس خواهند شد.
ج: تعارض و دوگانگی درتربیت
در تربیت فرزندان باید از خانه یک صدای واحدی شنیده شود لذا اگرچه میان والدین گاهی در مسائل تربیتی اختلاف نظری وجود دارد که امری طبیعی میباشد اما نباید این اختلاف سلیقهها فرزندان را دچار سردرگمی و در مسیر دوگانگی قرار دهد .همانگونه که اگر چرخهای یک خودرو در مسیر حرکت بالانس نباشند خودرو به یک سمت کشیده خواهد شد ،کودکان نیز در مسیر تربیت اگر یک روش تربیتی واحدی را تجربه نکنند لاجرم به یک سمت و سو کشیده خواهند شد
د: ایجاداعتمادبه نفس و حس ارزشمندی
کودکانی که محبت و احترام را میان والدین خود شاهد باشند یقیناً احساس خود ارزشمندی در آنان شکل خواهد گرفت این یعنی اعتماد به نفس و عزت نفس که انسانهای موفق همیشه با خود دارند و در مقابل اگر فرزندان مدام مشاجرات والدین را نظارهگر باشند همیشه خود را یک سوی اختلافات میبینند و دائم با اضطراب و فشارهای روانی دست و پنجه نرم میکنند
روشهای تقویت روابط زوجین برای رشد فرزندان
۱) گفتگوی تعاملی
والدین همیشه دقایقی را در طول روز برای گفتگوهای دو طرفه داشته باشند و این گفتگو در فضایی محبت آمیز همراه با احترام متقابل و به دور از تخریب شخصیت یکدیگر شکل بگیرد
۲) حل تعارض
والدین اختلافات و تعارضات خود را در خصوص کودکان مدیریت نمایند چرا که افشاگری این اختلافات در حضور فرزندان مسیر تربیت را به انحراف خواهد کشاند. لذا قبل از تصمیم گیری درباره تربیت کودک باید خود به یک جمعبندی واحدی برسند
۳) ابرازمحبت غیرمشروط
والدین باید مهربانی ،محبت و دوست داشتن را یاد داشته باشند و این محبت را به فرزندان خود نیز هدیه دهند .گاهی والدین محبت و دوست داشتن فرزندان را فقط در قبال کسب موفقیتهای آنان ابراز مینمایند که این میشود محبت مشروط . کودک یاد میگیرد که والدین او را دوست دارند فقط به خاطر افتخارآفرینیهایش . لذا کودکان در هر صورت این محبت را باید از والدین خود دریافت نمایند چه در کسب موفقیت و چه در عدم دریافت آن
۴ )اوقات اختصاصی والدین
لازم است والدین گاهی بدون حضور فرزندان به تقویت پیوندهای عاطفی میان یکدیگر بپردازند. به عنوان مثال میتوان به صرف غذا در یک رستوران، پیادهروی در دامن طبیعت ،صرف یک نوشیدنی و … اشاره کرد
۵ ) تقسیم وظایف میان زوجین
وقتی یکی از والدین مسئولیت بیشتری را متقبل شود بدون شک دچار فرسودگی خواهد شد و در گذر زمان بیحوصلگی و خشونت را به بار خواهد آورد، لذا لازم است که هر یک متناسب با توان خود بخشی از امور تربیتی فرزندان را عهدهدار شوند.
۶) زوجین به دنبال مقصر نباشند
طرفین نباید دنبال محکوم کردن یکدیگر باشند و خود را حق به جانب جلوه دهند چرا که ادامه این فرایند رانندگی در جادهای میباشد که انتها ندارد و به جای آن در فضایی صمیمانه و در قالب قالب گفتگو به دنبال راه حلی منطقی باشند
۷) مشورت گرفتن از افراد متخصص
گاهی نیاز هست برای حفظ آرامش و یافتن یک راه حل درست و منطقی از وجود یک مشاور و متخصص کمک گرفت و این تصور که همیشه برای مشکلات یک راه حل وجود دارد و آن راه نیز باید توسط خودمان گشوده شود خیالی باطل و دست نیافتنی است.
کلام آخر
کیفیت تعامل میان والدین به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر رفتار، شخصیت و آینده روابط فرزندان با خود و دیگران تاثیر میگذارد . روابط صمیمی و عاطفی میان زوجین ستون اصلی سلامت روان کودکان را به همراه خواهد داشت . والدین باید به این نکته واقف شوند که حذف کامل اختلافات میان آنان عملاً شدنی نمیباشد و زوجی را مشاهده نخواهیم کرد که با یکدیگر اختلاف سلیقه و اختلاف نظر نداشته باشند بلکه باید یاد بگیرند که چگونه با وجود اختلافات میشود با تعامل به یک نقطه مشترک دست یافت . تمرکز برای بهبود یک رابطه صحیح در واقع سرمایهگذاری برای تربیت نسلی بالنده ، برای آینده و تضمین سلامت روان جامعه میباشد. خانوادههایی که در آن عشق ،احترام و راستی و درستی موج میزند ،بدون شک بهترین فضا را برای پرورش فرزندانی شاد و موفق فراهم خواهند نمود .
منابع
باهوش،فاطمه-تاثیر روابط زوجین برتربیت فرزندان. نشر : آریا دانش
زارع قنات نوی،راحله-فصلنامه چشم انداز ، دوره ۷ ، شماره ۹۰ ، خانواده و تربیت فرزندان
واعظی ، سید موسی . دو فصلنامه خانواده در آینه فقه. سال ششم ، شماره ۷
