جمعه, ۲۲ تیر , ۱۴۰۳ | Friday, 12 July , 2024
  • دانشنامه پیشینه تاریخی نیشابور 21 تیر 1403

    دانشنامه پیشینه تاریخی نیشابور

    موید ثابتی در پی مهلت یک‌ماهه وزارت راه برای نگارش کتاب و رساندن آن به آیین گشایش ایستگاه راه‌آهن نیشابور، عملاً کتابی ۸۵ صفحه‌ای را فراهم آورده است که با افزودن فهرست‌های اسماء رجال؛ اسامی شهرها و قراء و اماکن؛ و اسامی مآخذ تالیف کتاب، به ۹۸ صفحه می‌رسد. در واقع؛ این کتاب، گردآوردی از منابعی است که مولف، در پایان کتاب نام آن‌ها را آورده است. به عنوان نمونه، چند مبحث نخست کتاب، رونوشت بخش‌هایی از ترجمه محمد خلیفه نیشابوری (اوایل سده۸ق) بر تاریخ نیشابور حاکم (۳۲۱-۴۰۵ق) است. تنگی وقت و شتاب‌زدگی در نگارش کتاب، هر چند نوشتاری کم‌بهره از پیوستگی هم‌آهنگ رویدادها، بازنمایی فرایندها و ژرفایش در دقایق تاریخی را فراهم آورده است اما کوشش مولف را در ارایه روایتی گذرا مشتمل بر شماری از رویدادها و مایه‌های برجسته بیانگر هویت تاریخی و فرهنگی نیشابور، و با نظر به همه محدودیت‌های پژوهشی زمان تالیف کتاب، باید موفق ارزیابی نمود. کتاب، فهرست مندرجات ندارد؛ اما مباحث یا بخش‌های آن عبارتند از: شهر نیشابور؛ ذکر بناء قهندز و شهر قدیم و مفاخر و اوضاع و محلات و بارو و وادیها و محلات نیشابور قدیم و ذکر فتح نیشابور بر دست صحابه و تابعین و تاریخ نیشابور طبق روایات دیگر؛ شیخ ابوسعید ابوالخیر؛ نظامیه نیشابور؛ ورود آتسز خوارزمشاه به نیشابور و افکندن نام سلطان سنجر از خطبه آن شهر؛ نامه آتسز خوارزمشاه باهالی نیشابور؛ فتنه غز؛ قتل امام محمد یحیی نیشابوری؛ قصیده خاقانی راجع به حادثه غز و رثای امام محمد یحیی؛ قصیده دیگر خاقانی در رثاء امام محمد یحیی نیشابوری؛ خوارزمشاهیان؛ حمله مغول؛ سربداری‌ها؛ امیرتیمور گورکان؛ علماء نیشابور (۴۸ تن)؛ حکیم عمر خیام؛ شیخ فریدالدین عطار؛ شعرای نیشابور (۱۹ تن)؛ وضعیت فعلی شهر نیشابور؛ پیدا شدن زرتشت و پذیرفتن گشتاسب دین او؛ و ذکر عصیان اصفهبد خورشید بر منصور خلیفه. گفته شد مباحثی از کتاب، بازنویسی بخش‌هایی از «تاریخ نیشابور» ابوعبدالله حاکم است؛ اما نخستین نسخه چاپی از تاریخ حاکم را بهمن کریمی از روی عکس‌های نسخه «کتابخانه کورسنلو جامع» شهر بورسای ترکیه(۱۰) در سال ۱۳۳۹ به یاری کتابخانه ابن سینا در تهران منتشر نموده است. او در یادداشت آغاز کتاب، نشان نسخه عکسی «تاریخ نیشابور» بورسا را در کتابخانه ملی می‌دهد. بنابراین؛ موید ثابتی که کتاب خود را در ۱۳۳۵ و چند سال پیش از تصحیح کریمی فراهم آورده، می‌بایست به نسخه‌ای خطی از تاریخ حاکم دسترسی داشته باشد و با این پیشینه؛ کتاب موید ثابتی، نخستین کتاب فارسی‌زبان چاپی ویژه تاریخ نیشابور است.

جمعی از دانشجویان نیشابوری دانشگاه مشهد، سال ۱۳۵۰ 16 خرداد 1403

نیشابور گذشته از نگاه دوربین جمعی از دانشجویان نیشابوری دانشگاه مشهد، سال ۱۳۵۰

دعوای فرمانداری و میراث‌فرهنگی بر سر ایجاد خیابان در باغ «امین‌الاسلامی» بالا گرفت 21 آذر 1401

دستور جابجايي خودرو یگان حفاظت استان با لودر توسط فرماندار نیشابور دعوای فرمانداری و میراث‌فرهنگی بر سر ایجاد خیابان در باغ «امین‌الاسلامی» بالا گرفت

خلاصه ترین دوره تاریخ جهان 24 فروردین 1397

خلاصه ترین دوره تاریخ جهان

مرحوم عبدالحسین زرین کوب مورخ مشهور معاصر ایران که تالیفات ارزنده ای در تاریخ ایران دارد درکتاب تاریخ در ترازو در مورد خلاصه ترین دوره تاریخ جهان نقلی از آناتول فرانس دارد و می گوید :نمی دانم آناتول فرانس این حکایت را از کجا آورده است که وقتی یک تن از پادشاهان پارس از خردمندان […]

نوروز و هفت سین در گذر تاریخ ( نوروز، استوانه و ستون ملیّت فرهنگی مردم ایران ) 09 فروردین 1397

نوروز و هفت سین در گذر تاریخ ( نوروز، استوانه و ستون ملیّت فرهنگی مردم ایران )

تمام ملت ها و اقوام مختلف در جهان برای خودشان روزهای خاصی را داشته اند که جشن، شادی یا مراسم و مناسک خاصی به آن مناسبت داشته باشند.  استمرار این عیدها و جشن ها تدوام یک فرهنگ را در جامعه نشان می دهد. اگر این عیدها نبود و ما در این جشن ها شرکت نمی […]

نگاهی به  ریشه های کودتای سوم اسفند 1299 22 اسفند 1396

نگاهی به ریشه های کودتای سوم اسفند 1299

اسفند ماه شاهد چند حادثه مهم در تاریخ معاصر ایران هستیم. یکی از این حوادث در سوم اسفند 1299شمسی رقم خورد. در این روز کودتایی با همکاری دو چهره به نام های سید ضیاء الدین طباطبایی و رضاخان میر پنج رقم خوردکه در تحولات سیاسی آینده ایران تاثیر مهمی داشت. سید ضیاء الدین طباطبایی از […]

درسهایی از تاریخ نیشابور 22 اسفند 1396

درسهایی از تاریخ نیشابور

نیشابور به عنوان یکی از کلان‌شهر های دنیای اسلام نقش مهمی در تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی  و فرهنگی در فاصله‌ی قرون سوم تا هفتم ق داشته است . جدا از نقش انکارناپذیر این شهر در تحولات فوق ، بررسی تاریخ این شهر و درس های مهمی در پی دارد که توجه به آنها می‌تواند […]

پروانه کسب اولین شیرینی فروشی در نیشابور 22 اسفند 1396

پروانه کسب اولین شیرینی فروشی در نیشابور

76 سال قبل در سال 1320جواز (پروانه کسب ) اولین شیرینی فروشی در نیشابور به نام محمد علی وجوهی (پدر بزرگ آقای دکتر وجوهی) صادر می شود . گفتنی است که محمد علی وجوهی به همراه یکی از اقوام نزدیک خود به نام آقای نوبری از مهاجرین ترکمنستان بودند که پس از انقلاب کمونیستی 1917 […]

سپندارمذگان یا ولنتاین ایرانی 09 اسفند 1396

سپندارمذگان یا ولنتاین ایرانی

 پیدایش اسپندگان یا سپندارمذگان  در ایران باستان هر ماه را سی روز می شمردند و افزون بر این که ماه ها نام داشتند، هر یک از روز های ماه نیز یک نام داشتند. برای نمونه روز نخست بهمن ماه ، روز «اهورا مزدا» ، روز دوم ، روز «بهمن» (تندرستی ، اندیشه) ، روز سوم […]

داغ فاجعه قطار نیشابور 14ساله شد 06 اسفند 1396

داغ فاجعه قطار نیشابور 14ساله شد

چیزهایی هست که نمی دانیم… نگاهی به برگه های پرونده بزرگ ترین حادثه ریلی تاریخ رضا میرابی- به سختی می شد نام روستا را روی آن تابلویِ کوچکِ خاک گرفته ی کنار جاده دید. صدای باد زمستانی در میانه ی میدان اصلی روستا شنیده می شود. نسیمی که شاید هنوز نتوانسته بوی غم را از […]

نگاه اسناد به:  اعتراض مردم نیشابور به انتخابات فرمایشی مجلس در 22 بهمن سال 1330 27 بهمن 1396

نگاه اسناد به: اعتراض مردم نیشابور به انتخابات فرمایشی مجلس در 22 بهمن سال 1330

دردوران سلطنت پهلوی اول و دوم نمایندگی مجلس در شهرها ازجمله نیشابور به طورمتمادی انتصابی بود ودر نیشابورخاندان ملاک سعیدی که مرتبط با شاه ودرباربودند تمام تلاششان این بود که به هرنحوممکن شخص مورد نظر خود را ازصندوق درمی آوردند واکثریت مردم هم که درجریان موضوع انتخابات نبودند، رای خود را با ثمن بخس ویا […]

مرکـز این سـوی خراسـان  (نیشـابور: ایرانشـهر، ابرشـهر) 10 بهمن 1396

مرکـز این سـوی خراسـان (نیشـابور: ایرانشـهر، ابرشـهر)

حسین صومعه   نمایی سه‌بُعدی از  شهر کهن نیشابور در دوران پیش از یورش مغول، که «منصور اسلامي» بر پایه داده‌های تاریخی، ترسیم نموده است. نسخه اصلی این نگاره، در «سازمان اسناد ملي ایران» نگهداري مي‌شود.(1)  ایرانشـهر «ایرانشهر؛ مرکز این سوی رودخانه]یِ مرورود[(2) و قصبه(3) نیشابور ]را گویند؛ همانا[ شهری مهم و مرکزی آبرومند است […]

راه یافته گان نیشابوری  به رشته  پزشکی در نیم قرن پیش 09 بهمن 1396

راه یافته گان نیشابوری  به رشته  پزشکی در نیم قرن پیش

در کنکور سراسری رشته تجربی سال 1348 ، 5 نفر از نیشابور موفق به قبولی در رشته پزشکی می شوند که پس ازورود به دانشگاه  و اتمام دوره عمومی سه نفر از آنها موفق به گرفتن تخصص می شوند و هم اکنون  پس از گذشت حدود نیم قرن ، ازبین  این 5 دانشجوی پزشکی نیشابوری […]

کارمندان اداره ثبت احوال نیشابور در سال 1327ه.ش ( 69 سال قبل) 18 دی 1396

کارمندان اداره ثبت احوال نیشابور در سال 1327ه.ش ( 69 سال قبل)

    از راست به چپ عباسعلی سلمی ( مستخدم ) نیشابوری ساکن کوچه حاج مهدی احمد وزیرنژاد ( ماموربیرون ) مشهدی بود آقای افتخار زاده ( مامور اداره ) سبزواری محمد صادق کچبی ( کامیار ) ماموربیرون هوشمند- ماموربیرون محمود وزیر نژاد- مشهدی – مامور محمد حسین قدمگاهی (بایگان ) شیخ حسین اعتمادی- نیشابوری […]

91 سال از صدور اولین شناسنامه نیشابوری گذشت ; اولین شناسنامه ی ثبت احوال نیشابور به نام حاکم نیشابور و همسرش 18 دی 1396

91 سال از صدور اولین شناسنامه نیشابوری گذشت ; اولین شناسنامه ی ثبت احوال نیشابور به نام حاکم نیشابور و همسرش

 ثبت احوال درگذر تاریخ تا نزدیک 100 سال قبل در ایران، نه خبری از سجل و شناسنامه بود و نه سازمانی که تولد و مرگ و ازدواج و طلاق را ثبت کند و ثبت امور مربوط به ولادت و ازدواج و وفات براساس اعتقادات مذهبی و سنت های رایج در کشور، با نگارش نام و […]

حافظه ی تاریخی و فقر آرشیو ملّی 18 دی 1396

حافظه ی تاریخی و فقر آرشیو ملّی

 بعد از سقوط سلطنت ، در همین چند سال اخیر، روشنفکران و کتاب‌خوانان ایران تازه به این فکر افتاده‌اند که «ما حافظهٔ تاریخی نداریم.» راست است و این حقیقت قابل کتمان نیست. در کجای جهان، در قرن بیستم، اگر فرّخی یزدی (غرض شخص او نیست، بلکه منظور شاعری آزاده و میهن‌‌دوست و شجاع در طراز […]