باغ ملی که می‌گوید که زیبا نیست؟ نیشابور اخوان خودش را دارد! ( کلبه کتاب )

مهرنوش چمنی

درود. این هفته مهرنوش چمنی در خدمت شماست تا سری به گذشته بزنیم و ببینیم پیش از این وضعیت صنعت ایران چگونه بوده است. مستقیم برویم سر اصل مطلب. خوش‌بختانه در عصر حاضر صنعت ما هیچ مشکلی ندارد و همه بی‌وقفه تولید می‌کنند و حق و حقوق کارگرانشان را هم هنوز عرقشان خشک نشده می‌پردازند، شما به شایعات و سیاه‌نمایی‌ها اهمیت ندهید. ولی در عصر پهلوی اوضاع بر چه منوال بوده است؟ مگر ما جز واردات بی‌رویه از کشورهای استعمارگر، تولیدات خاصی هم داشته‌ایم؟

 

شاه رفت. هیچ حادثه‌ای رخ نداد

علی اصغر سعیدی، جامعه‌شناس و دانشیار دانشکده علوم اجتماعی تهران، چهار جلد کتاب تالیف کرده است که هرکدام به کارنامه‌ی یکی از صاحبان صنایع در دوره پهلوی اختصاص دارد. سه تای این کتاب‌ها توسط نشر گام نو و آخری توسط نشر نی منتشر شده‌اند. این هفته به سراغ کتاب «موقعیت صاحبان صنایع در ایران عصر پهلوی، زندگی و کارنامه‌ی علی خسروشاهی» می‌رویم. علی خسروشاهی، بنیان‌گذار شرکت پارس مینو، از تجار با سابقه‌ی ایرانی بوده است که از تبریز به تهران مهاجرت کرده و کسب و کار خانوادگی خود را ادامه می‌دهند. آقای خسروشاهی در ابتدا با کارخانه‌ی نساجی آغاز به کار می‌کند. سپس به واردات اجناس مختلف پرداخته و پودر رختشویی تحت ‌لیسانس را توزیع می‌کند.

پس از مدتی ایشان به همراه برادر و فرزندانشان شرکت خوراک پارس مینو را تاسیس کرده و واردات دارو و شیرخشک را در کنار تولید تافی و شکلات مینو انجام می‌دهند. به دلیل ممنوع شدن واردات برخی اقلام خاص، این شرکت دست به تولید بیشتر زده و تولیدات خوراکی خود را افزایش می‌دهد. پفک ‌نمکی مینو، آدامس، ویفر و موارد دیگر به تدریج به اقلام تولیدی این شرکت افزوده می‌شوند.

این کتاب با کمک منابع مختلف زیادی از جمله روزنامه‌ها، اسناد آن دوران، و مصاحبه با فرزندان و کارگران آقای خسروشاهی تالیف شده و مستندات هم به صورت پانویس وهم در انتهای کتاب ارائه شده‌اند.

بعدش چی شد؟!

اما شرکت مینو که با پشتکار صاحبان خود و بدون وابستگی به دولت مشغول فعالیت بود، پس از انقلاب اسلامی ایران با چه وضعیتی مواجه شد؟ این شرکت مشمول قانون حفاظت از صنایع بود اما ماجرای جدایی مالکیت از مدیریت چگونه سر از این شرکت در آورده و باعث تفرقه شد؟

در فصل ده این کتاب می‌خوانیم:

روشن بود که هر روز این افراد با سپر کردن کارگران، امتیازات بیشتری طلب و محیط کارخانه‌ها را ناآرام نگاه می‌داشتند. روایت‌های مختلفی از نقش سازمان‌های مختلف چپ‌گرا به مثابه عوامل بیرونی تاثیرگذار بر ناآرامی‌های کارگری شنیده می‌شد، اما در میان چهره‌های سیاسی چپ‌گرا نام دکتر حبیب‌الله پیمان، رهبر گروه جنبش مسلمانان مبارز، بیشتر از دیگران مطرح بود. او در کارخانجات مختلف سخنرانی می‌کرد و بر نقش و حضور شوراهای کارگری در کارهای اجرایی تاکید می‌کرد. پیمان بر این اعتقاد بود که شوراهای کارگری باید قدرت اجرایی داشته باشند. به شرکت مینو آمد و در سخنرانی خود به کارگران اطمینان داد که بیرون کردن مالکان شرکت هیچ خسارتی به شرکت نمی‌زند. او گفت: «شاه رفت. هیچ حادثه‌ای رخ نداد. خسروشاهی هم برود، هیچ چیزی نمی‌شود.» ص ۳۳۸

*موقعیت صاحبان صنایع در ایران عصر پهلوی (زندگی و کارنامه‌ی علی خسروشاهی) / علی اصغر سعیدی/ نشر نی/ چاپ چهارم، ۱۳۹۷/ ۴۳۰ صفحه/ قیمت: ۴۰ هزار تومان

 

تازه‌های کتاب

*خاطرات ناصر ملک‌مطیعی/ انتشارات کتاب‌سرا/ ۵۰هزارتومان

*آتش/ حسین سناپور/ رمان/ نشر چشمه/ ۱۵هزارتومان

*آیا روزهای خوشی در انتظار بشر است؟/ استیون پینکر و دیگران/ محمدرضا مردانیان/ نشر تمدن علمی/ ۱۷۵۰۰تومان

*سرانجام پیش تو بر می‌گردم سرنوشت من این است/ گزیده اشعار/ بختیار علی/ رضا کریم مجاور/ نشر کوله‌پشتی/ ۱۵هزارتومان

*پدرکشی/ املی نوتومب/ داستان/ بنفشه فریس آبادی/ نشر چشمه/ ۱۲هزارتومان

*نظریه‌های دموکراسی/ فرانک کانینگ هام/ سعید خاوری‌نژاد/ انتشارات دنیای اقتصاد/ ۳۵هزارتومان

 

*اسکی جاسوسی۴/ داستان کودک/ استوارت گیبز/ شیرین ملک فاضلی/ انتشارات شهرقلم/ ۲۲هزارتومان

*ارادتمند شما زرافه/ داستان کودک/ مگومی ایواسا/ بیتا ابراهیمی/ ۱۲هزارتومان

*عشق و نفرین/ مجموعه داستان/ سام شپارد/ اشکان خطیبی/ نشر نیلا/ ۱۸هزارتومان

سفرنامه

با خواندن بخش دیگری از سفرنامه «مسعود خیام» به نیشابور که در حوالی سال ۱۳۷۰ انجام شده (از کتاب «خیام و ترانه‌ها»، نشر نگاه) به شما بدرود می‌گوییم. همچنان در کانال تلگرامی کلیدر klidar و اینستاگرام instaklidar پی‌گیر اخبار و تازه‌های دنیای کتاب باشید.

وصال نیشابور ۳

از میهمان‌سرا بیرون می‌زنم. پرسۀ حیرت‌بار دردآلودم آغاز می‌شود. میهمان‌سرا مجاور باغ ملی است. برگ بعضی درختان هنوز درنیامده. باغ ملی باغ بی‌برگی است. اخوان هم نیشابوری است. تمام نجبای اصیل نیشابوری‌اند. و به راستی باغ ملی که می‌گوید که زیبا نیست؟ باغ زیبا و نجیب. با دو شیر سنگی سیرک. پا بر توپ. دو دخترک خردسال. با لباس قرمز و آبی. هرکدام سوار بر شیری. در مدخل باغ ملی با دو ستون آجرکاری. این ستون‌ها غریبند. و آجرکاری‌شان نیز. تاکنون چنین آجرکاری را هیچ‌کجا ندیده‌ام. اصالت کارهای قدیمی را دارد اما افسردگی آن‌ها را ندارد. نام «اخوان» هنرمند آجرکار به گوشم می‌خورد. نیشابور اخوان خودش را دارد.

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.