گفت وگویی با اسماعیل تهرانی، نوازنده، رهبرارکستروشهروندافتخاری نیشابور : گوش جان باید که معلومش کنداسراردل

گفت و گو: سیدهاشم مداح/

گفتگوی هنری/

12با تشکر ازشما: گفت وگو را با این پرسش آغاز می کنیم که پیشینه  ی موسیقی اصیل ایران به چه دوره ای بر می گردد ؟

آنچه از موسیقی کهن ایران و به صورت سینه به سینه به ما رسیده است مدیون کوشش های علی اکبر خان فراهانی و برادرش آقا غلامحسین می باشد واز سوی دیگر فرزندان علی اکبر خان ( میرزا عبداله و آقا حسینقلی ) نیز پس از فوت پدر دانسته های اورا  نزد عمویشان آقا غلامحسین آموزش دیدند و این دو برادر بعد ها به استادانی بی رقیب تبدیل شدند . در حقیقت موسیقی اصیل معاصر ایران توسط خانواده ی فراهانی و در دوره ناصری به  شکوفا یی رسید .این فعالیت ها  با کوشش های میرزا قلی خان هدایت دنبال شد و موسیقی اصیل توسط او مکتوب شد . پس از ایشان کلنل علی نقی وزیری ،ابوالحسن صبا ،موسی معروفی ، محمود کریمی و عبداله دوامی  هر کدام به سهم خود از این میراث ماندگار پاسداری کردند و آن را ارتقا دادند.

شما چگونه و کی با موسیقی اصیل و ساز سنتور آشنا شدید؟

من در دوره تحصیلات ابتدایی  با شنیدن صدای سه تار احمد عبادی و پیانو مرتضی محجوبی از رادیو با موسیقی ایرانی آشنا شدم . سپس با دیدن پخش  برنامه ی زنده ی  تلویزیونی تک نوازی سنتور روانشاد حسین ملک برای اولین بار با ساز سنتور الفتی یافتم  .چندی بعد با تشویق های پدر در سال ۱۳۳۹ در هنرستان ملی  موسیقی ثبت نام کردم و با انتخاب ساز سنتور وارد دنیای موسیقی ایرانی  شدم . هنرستان ، ابتدا در خیابان سزاوار ، روبه روی دانشگاه تهران ، قرار داشت و سپس به خانه ی دکتر مصدق (خیابان کاخ) منتقل شد .استادان ما در آن دوره عبارت بودند از:سنتور: حسین ملک، تنبک : حسین تهرانی ، پیانو: خانم حق نظریان،ویولونسل: داود جعفری و… در نهایت در سال ۴۶موفق شدم دیپلم موسیقی را از هنرستان اخذ کنم .

در چه سالی وارد دانشکده هنرهای زیبا شدید ؟

در سال ۴۷وارد دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران شدم و با انتخاب رشته آهنگ سازی ، زیر نظر استادانی همچون : پرو فسور کریستین دیوید ، دده کقونیک و علیرضا مشایخی دوره چهارساله ی آهنگ سازی را به پایان بردم .

اهم فعالیت های هنری تان در دوره دانشجویی چه بود ؟

مهمترین فعالیت من در آن دوره تدریس ساز سنتور در زمان مدیریت استاد دهلوی در هنرستان موسیقی بود .ارزش این تجربه از آن جهت بود که در کنار استادانی همچون فرامرز پایور ، محمد حیدری و خانم ارفع اطرایی فعالیت می کردم .لازم به ذکراست که استاد اصلی من در دوره هنرستان محمد حیدری بود . در دوران دانشجویی بیشتر فعالیت من در رشته آهنگ سازی دنبال می شد . و ضمن تدریس سنتور در هنرستان موسیقی، اجراهای موسیقی عدیده ای نیز در تالارهای موسیقی فارابی ، دانشکده هنرهای زیبا ،دانشگاه تهران ، تالار وزارت فرهنگ و هنر و… د اشتیم .

در چه سالی در شهر اصفهان ساکن شدید و چرا؟

در اسفند سال  ۵۰ در مقام ریاست هنرستان موسیقی اصفهان به خدمت مشغول شدم و به آموزش موسیقی به جوانان این استان می پرداختم.حدود سه سال در این پست خدمت کردم و خاطره ی خوشی که از آن دوره در ذهنم باقی مانده آشنایی با اشراقی ، مدیر کل فرهنگ و هنر آن زمان استان اصفهان بود که شخصی فرهنگی بود و دغدغه ی مسایل فرهنگی و هنری داشت و خالصانه در خدمت جوانان آن شهر بود . ضمناً یکی از شاگردانم به نام رضایی که ساز سنتور کار می کرد بعدها از شاگردان شاخص  استاد پایور شد و به شهرت رسید .

پس از اتمام خدمت در هنرستان موسیقی اصفهان به کجا نقل مکان کردید؟

از سال   ۵۳ در کانون پرورش فکری  کودکان و نوجوانان ایران به مدیریت منصوب شدم .در این مرکز عمده فعالیت ما تربیت مربیان آموزش موسیقی با شیوه کارل ارف(۱) بود .و این مربیان بعد از آموزش به اقصی نقاط کشور فرستاده می شدند تا کودکان و نوجوانان مملکت را با شیوه ی درست آموزش موسیقی آشنا کنند .دورا ن فعالیت من در کانون حدود هفت سال به طول انجامید و کلیه ی آموزش ها در آن زمان  به طور رایگان انجام می شد .این فعالیت ها تا پنج سال بعد از انقلاب هم ادامه یافت و آموزش  رشته های مختلف هنری به کودکان و نوجوانان کشور کماکان دنبال می شد.از مهمترین شاگردانی من که در این مقطع زمانی تربیت کردم می توانم از ناصر نظر مدیر فعلی  آموزشگا ه و هنرکده پارس، دکتر کیومرث بیگلر ، دکترای موسیقی و محمد رضا علیقلی آهنگ ساز، نام ببرم .

و پس از آن چه اتفاقی افتاد؟

حدود پنج سال بعد از انقلاب کم کم فعالیتهای حوزه ی موسیقی محدود و محدودتر شد و در مقطعی کاملا متوقف گردید. دراین دوران مد یر کانون پرورش فکری علیرضا زرین بود و دکتر محمد بانکی و کمال خرازی معاونین ایشان بودند و بنده در آن زمان مدیر تولید موسیقی در  کانون  بودم.

در چه سالی کشور را ترک کردید و چرا؟

در سال ۶۳ و به دلیل محدودیت زیاد در زمینه ی  آموزش موسیقی اجباراً کشور را برای ادامه تحصیل در رشته آهنگ سازی و استفاده از تجربیات جهانی به مقصد اطریش (آکادمی موسیقی وین ) ترک کردم و پس از کسب تجربه دراین رشته برای ادامه کار و طی دوره ی رهبری ارکستر به کشور آمریکا مهاجرت کردم و در آنجا به تدریس موسیقی در مدرسه ی بین المللی موسیقی اشتغال داشتم و با تشکیل گروه های موسیقی اصیل ایرانی همچون گروه عشاق و… به فعالیت هایم در دو رشته آهنگ سازی و رهبری ارکستر ادامه می  دادم .

و سخن آخر؟

سعدیا با کر سخن از علم موسیقی خطاست

گوش جان باید که معلومش کند اسرار دل

افلاطون می گوید :موسیقی برای ادامه ی حیات بشر ضروری است وسعد ی در گلستان آورده   است که  :

هنر چشمه ی  زاینده است و دولت پاینده

لذا بر آن شدم حاصل یک عمر فعالیت هنری را در رشته موسیقی به رشته ی تحریر در آورم و آن را در اختیار دوست داران این  هنر قرار دهم چون بنده شاگرد مکتب صبا بوده ام و ایشان یکی از چهار رکن موسیقی معاصر اصیل ایران، علینقی وزیری ، روح اله خالقی ، ابوالحسن صبا، حسین دهلوی می باشند. بعد از حدود پانزده سال تحقیق و پژوهش درموسیقی ایرانی وآثار استاد صبا به این نتیجه رسیدم حاصل تجربیاتم را در کتابی تحت عنوان« سنتور به گویش صبا» گرد آوری و در اختیار دوست داران موسیقی قرار دهم، باشد که چراغ راهی شود. لازم است اشاره کنم این کتا ب پس از مراجعت ازآمریکا ودر زمان اقامت در نیشابوربه اتمام رسیده و باید اعتراف کنم که  آرامش این شهر وبودن در کنارآرامگاه نوادری همچون خیام و عطار به من کمک زیادی کرد واسباب اتمام این کتاب را فراهم کرد .

در خاتمه ضمن قدردانی مجدد ازمیزبانی اهالی مهربان این شهر، ازهمراهی و یاری خانواده ی مسعود مقیمان وهنرمندان دل سوخته جناب فتحی، نوازنده و سازنده ی سنتور ،آقای محمود خماریان، نوازنده وسازنده ی تارو سه تار و تنها شاگردم خانم ملیکا مقیمان که در رشته موسیقی پیشرفت زیادی داشت و گام در وادی هنرنهاد ، کمال تشکر را دارم .

جناب اسماعیل تهرانی ، به تعبیر حضرت حافظ:  «وصل تان مایه ی سربلندی بود»

وایوان خیام نامه از دیدارتان منور گردید .یک دیوان سپاس پیشکش شما باد.

۱)Carl orff آهنگساز آلمانی مبتکر شیوه ای خاص برای آموزش موسیقی به کودکان بود ،قطعه ی مشهور«کارمینا بورانا»از قطعات موسیقی کلاسیک آوازی جهان اثر اوست.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.