گزارشی از مدرسه  خیام ; قفل بی توجهی بر موزه خاطرات چندین نسل

 

مریم عارفی پور

15مدرسه خیام، یکی از نوستالژیک ترین مکان های آموزشی نیشابور است که بسیاری از فرزندان این دیار روزهای پر شور و خاطره انگیز دبیرستان را در آن گذرانده اند. جایی که بزرگانی مانند پرفسور صادقی و زنده یاد پرویز مشکاتیان و بسیاری دیگر از فرزندان دیروز و امروز در آن درس خوانده و بسیاری دیگر از شهروندان شناخته شده شهر خیام، در آن تدریس کرده اند. مدرسه ای که به خاطر پیشینه خود، می تواند سرمایه ای اجتماعی برای نیشابوری ها باشد.

مدرسه تاریخی خیام، واقع در میدان خیام، ۲۸ اردیبهشت امسال همزمان با روز بزرگداشت خیام، بدل به موزه شد. اقدامی که آموزش و پرورش تبلیغات فراوانی درباره آن انجام داد. حالا تقریبا ۷ ماه از افتتاح آن می گذرد و دومین موزه ی مدرسه ای کشور است که اولین آن در ارومیه ایجاد شده است.

این موزه در زمان افتتاح، دارای غرفه های متعدد از جمله موزه تاریخ آموزش و پرورش، شامل عکس ها و اسناد مدارس قدیمی نیشابور، غرفه ی اسناد انقلاب و فرهنگیان، وسایل و ابزارهای قدیمی، هنر، کتاب و نسخ خطی بود اما این روزها که از کلاس های همه مدارس صدای همهمه بچه ها و قیل و قال نشاط انگیز آن ها بلند است، از سالن قدیمی ساکت و غبار گرفته این مدرسه که راه پله های آن با برگ های پاییزی فرش شده است، جز طنین سکوت شنیده نمی شود و بعد از خوردن زنگ تعطیلی کلاس های ساختمان نوساز، بر درِ این مدرسه، که زیر سردری تاریخی جا خوش کرده، قفلی سرد زده می شود.

مدرسه قدیمی چگونه موزه شد؟

ساختمان قدیمی مدرسه ی خیام ابتدا، در اختیار گروه تاریخ و ادبیات آموزش و پرورش شهرستان قرار گرفت، و قرار بود این مکان تبدیل به کتابخانه شود که پس از کشمکش های طولانی و با وجود قرارداد ۳ ساله ی گروه تاریخ و ادبیات، این مدرسه جهت ایجاد موزه از گروه تاریخ پس گرفته شد.

این ساختمان که از ۲۸ اردیبهشت ماه سال جاری، عنوان موزه را به خود گرفته، در حال حاضر بدون توجه، به حال خود رها شده و نه خبری از موزه در آن پیداست و نه استفاده ی دیگری از آن می شود. موزه ای بی متولی و بی بازدید.

موزه های برتر جهان، همواره در محلی قابل دسترس برای عموم مردم و توریست ها ساخته می شود و ساختمان آن دارای جذابیت های توریستی است. اگر بخواهیم موزه ی مدرسه ی خیام نیشابور را با معیارهای جهانی مقایسه کنیم، هیچ شباهتی به موزه نخواهد داشت و از معیارهای یک موزه ی مناسب، تنها نام آن را به همراه خواهد داشت.

رییس اداره میراث فرهنگی نیشابور درباره موزه ی خیام گفت: مراحل اداری و قانونی این موزه به عهده ی اداره میراث بوده، که به طور کامل انجام شده و مجوزهای لازم تحویل اداره آموزش و پرورش شهرستان گردیده است. کوثری ادامه داد: در حال حاضر متولی این موزه، اداره آموزش و پرورش است و که وظیفه ی نگهداری و تجهیز آن را بر عهده دارد.

به سراغ رییس اداره آموزش و پرورش رفتیم تا درباره علل این تعطیلی، اطلاعاتی کسب کنیم. قوامی نژاد در گفتگو با خبرنگار خیام نامه از پاسخ به سوال ما امنتاع کرد و گفت: بهتر است به این سوال خیام نامه پاسخ ندهم چرا که به انتشار دروغ می پردازد. پیش خودم می گویم شاید حق با رییس اداره است؛ یک لحظه شک می کنم که «نکند خیام نامه به دروغ اسم اینجا را موزه گذاشته باشد نه اداره آموزش و پرورش!! یا شاید این جا واقعا موزه است و روزانه ده ها بازدید کننده هم دارد!!»

پس از ناامید شدن از پاسخ آقای رییسِ «راستگو» که به عنوان یک معلم حتما باید به شاگردانش درس شجاعت، صداقت و مسئولیت پذیری هم بدهد، به کاوش هایم ادامه می دهم.

اما اطلاعات به دست آمده ام تنها حکایت از رهاشدن تعداد زیادی کتاب در زیرزمین این مدرسه دارد. گفته می شود این کتاب ها با تلاش خانه ی تاریخ و ادبیات نیشابور جمع آوری شده بود تا  برای ایجاد کتابخانه در مدرسه خیام مورد استفاده قرار گیرد اما در وضع نامناسبی در زیرزمین آن نگهداری می شود . آیا این وضعیت برای شهری که عنوان پایتختی کتاب را یدک می کشد و آموزش و پرورش آن به عنوان یک نهاد فرهنگی مدعی یکی از ده آموزش و پرورش برتر کشور است؛  مناسب است؟

ناگفته نگذاریم که ساختمان مدرسه خیام، برای ایجاد موزه نیاز به تعمیرات و نوسازی داشت و این کارهم انصافا با صرف هزینه ی زیادی برای نوسازی انجام شد صرف شد،. اما  مانند بسیاری از حرکت های تبلیغاتی، پس از مدتی به حال خود رها شده و بلااستفاده ماند. و فقط نام موزه را به خود گرفته است.

وجود موزه در هر شهری، علاوه بر نمایاندن فرهنگ آن، می تواند به جذب گردشگر و کمک به اقتصاد آن موثر باشد. موزه ها اگر دارای شرایط ایده آلی باشند، نه تنها ماندگار می شوند، بلکه می توانند به شهرت جهانی برسند. ایجاد موزه نیازمند صرف زمان، هزینه و جمع آوری اشیای ارزشمند است و باید دارای استانداردهای مشخصی باشد.

نیشابور با توجه به قدمت تاریخی و باستانی اش، اشیا و داده های زیادی جهت نمایش دادن دارد، اما متاسفانه در سال های اخیر، علی رغم نیاز شدید شهرستان به موزه، در این امر موفق نبوده و هنوز موزه ی مشخصی برای نمایش برخی آثار و اشیاء ندارد.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.