کلسترول خوب-کلسترول بد

چگونگی کاهش چربی مضر و پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی

دکتر ریحانه تکلو

متخصص داخلی

 فوق تخصص قلب و عروق

عوامل زیادی در بروز بیماری‌های قلبی عروقی موثرند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان:

اختلال در چربی‌های خون، فشار خون بالا، چاقی، کم تحرکی، استرس، فشارهای روحی، روانی، استعمال دخانیات، رژیم غذایی نامناسب و مصرف زیاد روغن و چربی را نام برد.

کلسترول و تری گلیسریدها از اجزای متشکله روغن و چربی‌اند. کلسترول یک ترکیب شیمیایی ضروری است که از طریق غذا به بدن انسان می رسد و یا در صورت لزوم توسط کبد ساخته می شود. کلسترول بر اساس دانسیته مولکولی اش به انواع کلسترول خوب (HDL)، کلسترول بد (LDL) و مجموع آنها به کلسترول کل (TC) تقسیم بندی شده است. در صورتی که میزان کلسترول بد در خون از حد مطلوب بالاتر رود موجب سخت شدن رگ ها می گردد که اصطلاحا «آترواسکلروز »نامیده می شود. این پدیده احتمال افزایش فشارخون و سکته قلبی را افزایش می دهد.

تری گلیسیریدها از اجزای کوچکتری بنام «اسیدهای چرب» و گلیسرول تشکیل شده اند. اسیدهای چرب بسته به طول زنجیره مولکولی، تعداد و نوع اتصالات بین اتم های تشکیل دهنده و شکل مولکول اسید چرب انواع مختلف دارند (که شامل اسیدهای چرب اشباع، غیر اشباع و ترانس می باشند) ارتباط بین اسیدهای چرب و بیماریهای قلبی و عروقی عمدتا” به دلیل تاثیر اسیدهای چرب بر سطح کلسترول خون می‌باشد.

تحقیقات بی شماری در خصوص تاثیر انواع و مقادیر هر یک از اسیدهای چرب بر سطح کلسترول خون که منجر به افزایش خطر بیماری های قلبی وعروقی و سرطان ها می گردد؛ صورت گرفته است و به طور کلی می توان گفت که اسیدهای چرب اشباع و اسیدهای چرب ترانس خطر ابتلا به امراض قلبی و عروقی را افزایش می دهند. این اتفاق به دلیل تاثیر اسیدهای چرب مذکور در افزایش کلسترول خون رخ می دهد ولی اسیدهای چرب غیر اشباع به دلیل کاهش سطح کلسترول خون خطر ابتلا به امراض قلبی و عروقی را کاهش می دهند.

چربی‌های جامد مثل روغن حیوانی و روغن نباتی جامد، اسیدهای چرب اشباع فراوان دارند و روغن های مایع نظیر زیتون، آفتابگردان، سویا، کلزا و انواع مغزها (پسته، بادام، گردو و فندق) حاوی مقادیر زیادی اسیدهای چرب غیر اشباعند. اسید چرب ترانس یک اسید چرب غیر عادی است که در روغن نباتی جامد هیدروژنه وجود دارد.

مصرف زیاد روغن و چربی در برنامه غذایی روزانه علاوه بر این که خطر بروز بیماری‌های قلبی-عروقی را افزایش می‌دهد با افزایش دریافت کالری که در بدن به صورت چربی ذخیره می‌شود، درنهایت اضافه وزن وچاقی را بدنبال دارد. اضافه وزن و چاقی زمینه را برای ابتلا به سایر بیماری های غیرواگیر از جمله دیابت و انواع سرطان‌ها فراهم می کند.

با رعایت نکات زیر در مصرف چربی و روغن می‌توانید از ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی پیشگیری کنید:

  • غذاهای چرب و سرخ شده را که حاوی مقدارزیادی روغن هستند مصرف نکنید. به جای سرخ کردن غذا بهتر است آن را بصورت آب‌پز، تنوری، بخارپز و یا کبابی مصرف کنید و یا در صورت تمایل به سرخ کردن، به تفت دادن آن با مقدار کم روغن و در زمان کوتاه اکتفا شود.
  • شیر و ماست کم چرب (کمتر از ۲٫۵ درصد چربی) را جایگزین انواع پر چرب آن کنید. شیر و ماست پرچرب دارای مقادیر زیادی اسیدهای چرب اشباع است که تنگی و انسداد عروق و درنهایت سکته قلبی را بدنبال دارد و ضمن این که به دلیل بالابودن میزان کالری آن موجب اضافه وزن وچاقی نیز می‌شود.
  • ازکره، سرشیر وخامه کمتر استفاده کنید. این موادغذایی حاوی مقادیر زیادی چربی حیوانی هستند و می‌توانند موجب اضافه وزن وچاقی و هم چنین افزایش کلسترول خون بشوند.
  • بجای گوشت‌های پر چرب از گوشت‌های کم چرب استفاده کنید و چربی قابل رویت گوشت را قبل از پخت تا آنجا که ممکن است جدا کنید. قبل از طبخ مرغ نیز پوست آنرا جدا کنید.
  • مصرف روغن را به حداقل برسانید و غذاها را با روغن کم بپزید.
  • روغن نباتی جامد را حذف کنید و به جای آن از انواع روغن مایع از جمله کلزا ، آفتابگردان، ذرت، روغن زیتون و روغن کنجد استفاده کنید.
  • روغن زیتون حاوی چربی اشباع نشده است که نوع خوب چربی محسوب می‌شود. چربی‌های اشباع نشده، سطح کلسترول بد خون (LDL) را کاهش داده و باعث افزایش سطح کلسترول خوب خون (HDL) می‌شوند.
  • تاریخ استفاده از روغن زیتون به هزاران سال پیش برمی‌گردد و هومر شاعر یونانی از این چربی به عنوان طلای مایع یاد می‌کند .تحقیقات جدید نیز حاکی از فواید سلامتی این چربی مفید برای بدن است .یکی از امتیازات بزرگ روغن زیتون نسبت به دیگر روغن‌ها،‌ استفاده از آن به صورت خام و تصفیه نشده است. از این رو، این روغن سرشار از ویتامین E, D, C, B2, B1, A و K است.
  • غذاهای آماده مثل پیتزا ، سوسیس ،کالباس، همبرگر، غذاهای سرخ کرده (سیب زمینی سرخ کرده، چیپس و …) حاوی مقادیر زیادی چربی هسنتد. مصرف این نوع غذاها را به حداقل برسانید.
  • از شیرینی‌های خامه‌ایی، سس‌های چرب مثل سس مایونز کمتر استفاده کنید.

 

به اشتراک بگذارید:


پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.