چگونه وصیت کنیم

664265_616محسن تقیان

وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه

هر انسان مسلمانی در زمان حیات خود، باید تکلیف هر آنچه که بعد از مرگ، اراده تحقق و انجام آن را دارد، معین کند تا بعد از فوت، به طور مستقیم یا با واسطه  به آن جامه ی عمل بپوشاند.

اما معمولا مشکل بعد از فوت صاحب وصیت آغاز می شود، چرا که اثبات صحت این سند عادی درد سر های زیادی دارد. لذا بهتر این است که وصیت نامه به صورت «رسمی» تنظیم شود چرا که وصیت نامه رسمی مصون از تعرض است.

وصیت نامه ی رسمی:

این نوع وصیت نامه نیازی به مراحل اثباتی نخواهد داشت و مانند سایر اسناد رسمی لازم الاجرا  است.

وصیت نامه فقط به امور مالی و به عبارت دقیق تر «تملیک اموال» خلاصه نمی شود، بلکه ما مسلمانان معتقدیم که وصیت نامه تدبیر همه امور بعد از مرگ است.  کارهایی مانند نماز، روزه، ، انجام امور خیر یا عام المنفعه، کمک به ایتام و پرداخت وجوهات شرعی که اراده موصی (صاحب وصیت نامه) بر آن است بعد از مرگ وی باید صورت گیرد؛  می تواند در وصیت نامه قید شود.همچنین موصی می تواند وصیت کند که فردی ضمن رسیدگی به همه اموال و دارایی هایش، دیون و مطالباتش را سروسامان داده و آنها را وصول یا پرداخت کند.

وصیت نامه در دو قالب عهدی و تملیکی تنظیم می شود:

در وصیت نامه عهدی، شخص یک یا چند نفر را مامور انجام امور یا تصرفات دیگری می کند و شخص مامور که به تصریح قانون، وصی نامیده می شود، موظف به انجام اموری است که از طرف موصی تعیین می شود.

در مقابل وصیت نامه عهدی، وصیت نامه تملیکی است که بر اساس آن، شخصی عین یا منفعتی از مال  خود را برای بعد از مرگش به دیگری به طور مجانی تملیک کرده و شخصا و راسا سبب تملیک مال را ایجاد و انشا می کند. اما تملیک با زمان فوت موصی مورد قبول موصی له (کسی که وصیت تملیکی به نفع او می شود) محقق می شود، در این صورت نیاز به اقدام دیگری از جانب وصی برای تحقق اراده موصی نیست.

  شرایط تنظیم وصیت نامه تملیکی

برای تنظیم این سند، متقاضی علاوه بر ارائه مدارک هویتی باید مدارک مالکیت مالی که قصد تملیک آن را دارد، ارائه کند. ضمن اینکه اگر مالِ موضوع وصیت، مال غیر منقول باشد اخذ استعلام از اداره ثبت محل وقوع مال ضرورت دارد. وصیت نامه رسمی رسمی نیز، مانند همه اسناد رسمی، از حمایت قانونی برخوردار است قانون گذار این اطمینان را به وصیت کننده خواهد داد که اراده مکتوب وی در قالب وصیت نامه رسمی، مصون از تعرض بوده و لازم الاجرا است.  ضمن آن که هر سند تنظیمی، به تعداد متعاملین با یک نسخه اضافی برای بایگانی در دفتر، تنظیم می شود و ذی نفع در صورت نیاز می تواند از آن رونوشت دریافت کند.

شخص می تواند هر گونه که مایل است، اموال و دارایی های خود را وصیت کند: وصیت نسبت به همه اموال امکان پذیر است اما تحقق آن موکول به تحقق شرطی است که قانون گذار در نظر گرفته است: وصیت تا یک سوم اموال بدون هیچ شرط و اشکالی صحیح دانسته است. اما وصیت به میزان بیش از ثلث ترکه، نافذ نیست، مگر با اجازه ی وراث و اگر بعض از ورثه اجازه کنند، فقط نسبت به سهم آن ها نافذ است. این موضوع با مساله انحصار وراثت و تعیین سهم الارث وراث تداخل یا تباینی ایجاد نمی کند  زیرا وقتی شخصی فوت می کند و ورثه، صدور گواهی حصر وراثت با رعایت و لحاظ مفاد وصیت نامه صادر خواهد شد.   همچنین اگر وصیت نامه دارای بار مالی باشد، به این معنا که در میزان سهام ورثه تاثیر گذار باشد، باید هنگام صدور گواهی واریز مالیات بر ارث با عنایت به وصیت و بر مبنای محتوای و مفاد آن عمل شود.

در وصیت نامه رسمی نیازی به گذراندن مراحل قضایی و اداری دست و پا گیر وجود ندارد، دادگاهی که گواهی حصر وراثت را صادر می کند، به رسیدگی در صحت و اصالت سند و نیز رعایت تشریفات و سایر امور لازم درباره وصیت نامه عادی به نحوی که در قوانین مقرر شده است؛  وارد نمی شود و فقط مراتب ارائه ی آن وصیت را در گواهی حصر وراثت ذکر می کند و صرفا چنانچه از حیث ثلث و مازاد برآن اختلافی وجود نداشته باشد، بدون هیچ گونه منعی قابل اجرا است. متن و مفاد وصیت نامه قابل تغییر است  قانون گذار تجویز کرده است که موصی می تواند هر زمانی که اراده کند از وصیت رجوع یا بر خلاف وصیت قبلی، وصیت دیگری کند.   بر همین اساس موصی مجاز   خواهد بود با کم و زیاد کردن متن وصیت نامه تغییری درآن ایجاد کند.

نخستین و مهمترین شرط وصی این است که وصی مورد اعتماد و وثوق موصی باشد. همچنین وصی باید دارای شرایط قانونی برای اجرای مفاد وصیت باشد تا پس از فوت موصی و با صدور گواهی حصر وراثت اقدام به اجرای مفاد وصیت نامه کند.

وصی به حکم قانون مکلف به اجرای مفاد وصیت نامه است و اگر چه نسبت اموالی که بر حسب وصیت در دست و تصرف اوست، حکم امین را دارد اما در صورت انجام ندادن وصایای موصی، ضامن و عزل خواهد شد.  وصیت نامه به مرجع صادر کننده گواهی حصر وراثت ارائه می شود، وصیت نامه رسمی به دلیل اعتبار قانونی و عدم استماع انکار وتردید نسبت به آن، نیازی به رسیدگی نخواهد داشت، مگر مواردی خاص از جمله اختلاف در میزان ثلث و مازاد برآن که نیازمند گذراندن تشریفات خاص خود است اما اصل وصیت قابل انکار و تردید نبوده و مفاد و مندرجات آن رسمی، معتبر و قابل الاجرا است.

 

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.