چُرت قیلوله ناصرالدین شاه در حمام فرانس!

12ناصرالدین شاه در طول سلطنت خود (از ۱۸۴۸ میلادی تا ۱۸۹۵) غیر از سفر به عتبات عالیات (در ۱۲۸۷ هـ.ق)، سه باز نیز به اروپا سفر کرده است. آنچه می خوانید بخشی از خاطرات روزانه او و شرح استحمام در پاریس به قلم خودش است:

… پیش از ظهر به حمام رفتیم. از حمام های اینجا تعریف ها شنیده بودیم.مع التعجب نه درسر بینه و نه درنمره خصوصی ما که خلوت بود، جز مترجم همایونی هم صحبتی نبود که ناچار چند کلمه با او به فرانسه صحبت فرمودیم.مردک مترجم با این همه پولی که از این بابت می گیرد گذشته ازتیول وسیورغا ل، نمی داند واجبی و سنگ پا و لنگ و حتی مشتمال را به فرانسه چه می گویند.

غرض، شنیده  بودیم اینجا زن و مرد با هم به حمام می روند واز طرف امپراطور و دولت و علمای اعلام هیچ ممانعتی وجود ندارد.همچنین شنیده بودیم که بچه های هفت هشت ساله فرانس هم مثل بلبل فرانسه حرف می زنند، بدون لکنت و لهجه مخصوص اجنبی که می گویند ما کمی داریم. باری می خواستیم امتحان کنیم ببینیم این امور صحت دارد،یا مترجمان همایونی مثل بیشتر حرف هایی که می زنند، از خودشان در آورده، دروغ عرض کرده و فی الواقع افسانه واهی افواهی است.

غرض، در نمره ما که احدی از اهالی خرد و یا بزرگ مرد وبلاخص زن دیده نشد. استاد حسن مشتمالچی  که به او هم در ضمن مشتمال ،به فرانسه اوامری صادر می فرمودیم و بیچاره حیران و هاج و واج می شد و همین،اسباب انبساط خاطر همایونی ما بود،الحق مشتمال مبسوط و مضبوطی عرض کرد.بعدا قدری هم دراز کشیدیم. مردک مترجم چرت قیلوله توی حمام را هم نمی دانست به فرانسه چه می شود.مرده شور ببرد که حرام می کند نانی را که از این راه می خورد. از این بابت با او مختصری اوقات تلخی کردیم.و قدری حرفهای نا مربوط زدیم؛مخصوصا در سربینه نمره مخصوص جلوی عده ای از عمله حمام به فارسی و فرانسه به او فرمودیم مردکه قرمدنگه هیچمدان پفیوز،که شاید تادیب شود. بدبخت خیلی ناراحت و خجل شد و با شفیع آوردن مترجم حضوراعنی مؤدب الدوله مسیوریشارخان،مترجم همایونی با قسم و آیه به پیر و پیغمبر و به جقه همایونی و سرمبارک ما می گفت: اصلا و ابدا مطلقا چنین  لفظ و معنایی در لسان ناقص فرانس وجود ندارد. با حیرت فراوان و تاکید مسیوریشارخان که از بومیان فرانس است،کمی باور کردیم.اما چطور ممکن است  با این همه اختراعات و ترقیات و قطارماشین دودی وآیروپلان و غیره،برای چرت قیلوله توی حمام،در لسان فرانس لفظ و کلمه ای نباشد؟ اگر این طور باشد که مترجمان  همایونی می گویند مع تایید مترجم حضور که اهل فرنگ است واهل البیت ادری بما فی البیت ،فی الواقع لسان ناقصی است این لسان.که به حمد ال.. و با همت قجری ما در این مورد از اجانبه پیشی گرفته و در فرازهستیم.

غرض، استحمام مفید میمنت تاییدی بود. وقتی ازحمام درآمدیم ، سر بینه خودمان را در آیینه قدری تماشا فرمودیم که خودمان از خودمان فی الواقع خوشمان آمد.

(منبع: سفرنامه قبله عالم به نقل از مهدی اخوان ثالث، بهترین امید، انتشارات روزن، تهران ۱۳۴۸، ص ۸۴)

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.