پوشاک محلی (سنتی) زنان نیشابور در گذر زمان

پوشاک محلی (سنتی) زنان نیشابور در گذر زمان

تاریخ اجتماعی هر شهر ومنطقه از ایران در بردارنده آداب ،رسوم و سلوک ورفتار وزندگی ویژه ای است که این امراز یک سو بیانگرنوع اعتقادات وفرهنگ خاص آن منطقه وازدیگرسو نشانه تاثیر شرایط محیطی ،آب وهوایی، و…می باشد .ساخت و شمایل خانه ها ،طراحی کوچه پس کوچه ها ،نوع تغذیه ،پوشش افراد و وسایل مربوط به زندگی هرمنطقه ،شاخصه هایی ازتاریخ اجتماعی مردم آن محل در گذشته به شمار می رود.البته امروز با گسترش تکنولوژی وافزایش وسایل ارتباطی گوناگون، به درهم آمیختگی فرهنگهاکمک زیادی نموده وسنت ها ورسوم محلی تاحدود زیادی تحت تاثیر دهکده جهانی ارتباطات رنگ باخته واز هویت قبلی خود دور شده است .ودراین میان پوشاک که بارزترین سمبل فرهنگی ومهم ترین و مشخص ترین مظهر قومی و سریع الانتقال ترین نشانه فرهنگی است به سرعت تحت تأثیر پدیده های فرهنگ پذیری جوامع گوناگون قرار گرفته است .

با عنایت به اهمیت ونقش پوشاک دربازشناسی فرهنگ نیشابور واحتمال فراموشی آن درمیان نسل کنونی ضرورت احساس شد که که با معرفی پوشاک زنان نیشابور در دهه ها وسنوات گذشته کمکی به این بازشناسی فرهنگی داشته باشیم تا نسل کنونی گوشه ای ازریشه های فرهنگی خود را بشناسند.

از این رو در چند شماره درصفحه چراغ راه سعی بر آن داریم که گامی هر چند لرزان وکوچک در جهت شناساندن پوشاک اصیل و سنتی و محلی مردم نیشابور درجهت احیاء فرهنگ اصیل و بومی و زنده ماندن آن برای نسل های جوان و آینده برداشته باشیم .البته باید گفت که از میان انواع تن پوش ها و لباس ها وپوشاکهای خوب نیشابور گذشته ،امروزه فقط تعداد کمی از آنها بدون تعمیرات باقیمانده و اگر به آن ها توجه نشود رفته رفته به بوته فراموشی سپرده خواهد شد.

قسمت اول:

دستمال سر (کلاغی ـ سربند)

در گذشته های خیلی دور کلاً لباس بانوان نیشابور در شهر و روستا شامل ۱۳ تکه بوده است. که کاملا تمام بدن را می پوشانده به طوری که آنها با پوشیدن این لباس از سرما و گرما محافظت می شدند وبدن آنها ازنظرحیاء و عفت محفوظ و از نظر سلامتی و پزشکی نیزایمن بودند.

اولین تکه لباس آن ها سربند یا دستمال سر یا کلاغی بوده است

سربند (دستمال سر) بانوان نیشابوری همانند سایر زنان خراسانی به رنگ مشکی یا کلاغی بوده و بیشتر از جنس اطلس یا ابریشم (اوروشمی) می باشد بستن آن به پیشانی از قدیم الایام در بین زنان مرسوم بوده و هم اکنون نیز در سر زنان مسن تر مشاهده می شود.

بانوان سربند مورد نظر را آماده شده از بیرون می خریدند .دوام و مصرف آن برای چند سال کافی بوده به طوریکه هر چند سال یکی از آن را تهیه می کردند.

در مجالس از نوع نوتر آن را می بستند. برای بستن ابتداء سربند را سه گوش و از دارازا تا کرده تا به شکل یک نوار پهن در آید وسط آن را روی پیشانی بر روی روسری قرار داده و دو گوشه اش را به پشت برده وبا رد کردن آن به صورت (ضربدر) به جلو برگردانده و گل گرهی می زنند تا محکم شود وسپس مجددا گوشه ها را به پشت برده و ادامه آن را رها می کنند و گاهی هم در لای سربند (عمامه مانند) محکم می کردند.

فرم سربند اغلب مستطیل شکل بوده و اندازه ثابتی ندارد از نوع کوچک آن ۱ * ۲۵/۱ متر و بزرگ آن ۲۰/۲ * ۲ متر می باشد، استفاده می کنند. دو طرف کلاغی ریشه دار بوده و خط های رنگی پهن (قرمز ـ آبی ـ سبز ـ سفید …) آن را زیباتر می کرده است.

برای بستن همیشگی سربند، دلایل مختلفی داشته اند از جمله برای حفاظت از سرما و گرما و بیماری هایی مثل میگرن، سینزیت و …، که زنان بدون آن نمی توانستند کارهای پخت و پز و پر زحمت را در هوای سرد و گرم انجام دهند، زیرا که بدون بستن آن دچار سردرد می شدند .علاوه بر مسائل پزشکی از نظر پوشش و عفت و حجاب نیز مورد استفاده قرار می گرفته است.

مسئله دیگر از نظر رسم و رسومات محلی که اگر کسی بدون سربند دیده می شد مورد تمسخر قرار می گرفته است .امروزه این سربند در بین جوانتر ها از مد افتاده پوشیدن آن فقط در بین زنان
مسن تر دیده می شود.

ادامه دارد

نویسنده :سیمین سالارعابدی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.