پهلوانی نمی میرد. ۱۶ «نیشابوری» که در تمام ایران «صاحب زنگ» اند

مریم عارفی پور

خبرنگار

 

16حال و هوای باشگاه های مدرن ورزشی امروزی  اغلب موسیقی های تند و ضربدار  الکترونیک«تکنو» و جَز (JAZZ) و دمبل ها و میل های هالتر و دستگاه های مدرن را به ذهن متبادر می کند که محصول آشنایی ایرانیان با ورزش منظم و حرفه ای در نیم قرن اخیر است. اما زمانی نه چندان دور صدای زنگ زورخانه و آواز دلنشین مرشد و میل و کباده و سنگ تنها فضای مانوس ورزشی برای مردم ایران بود.

میل ورزش (شی چوبی که بر روی دوش چرخیده می شود)  و شاید بسیاری از ما از نزدیک شاهد استفاده آن بوده ایم سال هاست که به نماد این ورزش تاریخی و به قولی «باستانی»، تبدیل شده است. ورزشی که از متون باستانی و فرهنگ پهلوی شاهنامه نشات می گیرد و در گذر تاریخ با آیین شیعه و اقتدا به علی(ع) پیوند می خورد.

پرونده ثبت جهانی آیین‌های پهلوانی و زورخانه‌ای به کوشش فدراسیون ورزش پهلوانی و زورخانه‌ای ایران با همکاری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آماده گردید. آیین‌های پهلوانی و زورخانه‌ای در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۸۹ برابر با ۱۶ نوامبر ۲۰۱۰ در فهرست میراث معنوی یونسکو از سوی ایران به ثبت جهانی رسید. در تقویم رسمی ایران روز خاصی به بزرگداشت فرهنگ پهلوانی اختصاص یافته است و آن طور که در منابع آمده، مناسبت آن  ۱۷ شوال روز نبرد جوانمردانه حضرت علی(ع) با عمروبن عبدود در جنگ خندق است که در فرهنگ تشیع به نماد شجاعت و اخلاق بدل شده است.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره وضعیت ورزش زورخانه ای در نیشابور و به مناسبت روز روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه ای، که امسال همزمان با اول مردادماه در تقویم به ثبت رسیده، به سراغ دبیر هیئت پهلوانی شهرستان رفتیم تا گفتگویی در این خصوص داشته باشیم.

هادی قادری درباره وضعیت زورخانه های نیشابور گفت: نیشابور دارای ۳ زورخانه است که یکی از آن ها زورخانه شهرداری است که پیش تر رخت شورخانه شهرداری بوده و هم اکنون در اختیار ورزش باستانی است و بیش از ۲۰ سال از فعالیت ش می گذرد. این زورخانه واقع در فردوسی شمالی است.

وی افزود: زورخانه ی مربوط به سالن شهید عابدی روبروی اداره ثبت اسناد است و به صورت خصوصی فعالیت می کند و توسط خانواده ی محترم شهید عابدی به صورت رایگان در اختیار شهروندان قرار گرفته است.

وی همچنین گفت: زورخانه ی دیگر متعلق به اداره ورزش و جوانان است که به نام شهید فیوجی مقدم نام گذاری شده است. تاسیس اولیه این زورخانه در سال ۴۳ می باشد که به نام پهلوان شورورزی معروف بوده و مجددا در سال ۹۲ بازسازی شده است.

قادری تعداد فعالین در این رشته را بیش از ۳۵۰ نفر خواند و گفت: در حال حاضر این تعداد در ۱۲ گروه ورزشی فعالیت دارند و در رده های سنی مختلف از ۱۰ سال تا ۸۰ سال به بالا در سه زورخانه شهرستان مشغول اند.

وی درباره نحوه ی تقسیم بندی ۱۲ گروه این رشته گفت: ورزشکاران با درنظر گرفتن مشابهت ها از جمله سن، وضعیت فیزیکی، اجتماعی، اخلاقی و همچنین مشابهت های شغلی به گروه های مختلف تقسیم می شوند که برخی از این گروه ها شامل: گروه فرهنگیان، جانبازان، محبان علی، غدیر و… است.

وی تقسیم بندی مسابقات این رشته را بر اساس رده ی سنی دانست که به ترتیب در گروه های نونهالان، نوجوانان، جوانان، بزرگسالان، پیشکسوتان، سالمندان و کهن کسوتان سامتان دهی می شوند.

مراتب در ورزش باستانی

اگر برای تماشای ورزش پهلوانی به زورخانه های شهر رفته باشید، با ورود برخی افراد به زورخانه زنگ مخصوصی علاوه بر ریتم ضرب نواخته می شود  و تا هنگام نشستن فرد ادامه خواهد داشت.

قادری در مورد نحوه ی صاحب زنگ شدن پهلوانان زورخانه ای گفت: صاحب زنگ شدن شرایط خاصی دارد و تا زمانی که فرد این شرایط را دارا نباشد، به اصطلاح صاحب زنگ نمی شود.

وی این شرایط را چنین تشریح می کند: فردحداقل باید ۴۵ سال ورزش پهلوانی انجام داده باشند و سن او هم باید حداقل ۶۵ سال باشد. هر یک از پهلوانان که دارای این شرایط باشند، پرونده ای برای شان تشکیل می شود و هیئت پهلوانی و زورخانه ای استان آزمونی برگزار می کند و پس از تکمیل پرونده، فدراسیون پهلوانی و زورخانه ای حکم پهلوانی را صادر می کند. رونوشتی از این حکم هم برای هیئت های مراکز استان هم فرستاده می شود تا به این وسیله فرد در سراسر کشور صاحب زنگ شناخته شود. به این ترتیب وی به هر یک از زورخانه های کشور مراجعه کند زنگ مخصوص پهلوانی برایش نواخته خواهد شد.

چه کسانی در نیشابور «صاحب زنگ» اند

قادری افراد صاحب زنگ در نیشابور را ۱۶ نفر خواند و گفت: ۸ نفر از آنها حکم پهلوانی شان صادر شده که شامل: آقایان محمد تهرانچی، محمد علیمردانی، محمدباقر محمودی، محمدباقر نجفی زاده، حسین ابوصالحی، اسدا… لواسانی، علی رضا علیمردانی و سیدعلی درودی می باشد.

گفتنی است آقایان محمود جوکار (قهرمان کباده ایران در ۳ دوره)، مصطفی زهدی (مربی کشتی) علی مسلمی، سیدعلی عشقی، علی اصغر گلستانی، یحیی مرادی، قنبرعلی شاد و سیدمحمد حسینی مقدم ۸ نفر دیگری هستند که منتظر رسیدن حکم خود از تهران اند و دیگر مراحل را طی کرده است.

مرشد کیست؟

امروزه در زورخانه مرشد به کسی گفته می شود که آوازی خوش دارد و هنگام ورزش روی «سر دَم» می نشیند و با آهنگ های گوناگون که هر کدام ویژه یکی از حرکات ورزشی است ضرب می گیرد و شعرهای حماسی، که بیشتر از شاهنامه فردوسی برگزیده می شود، می خواند و صدای ضرب و آواز او حرکات ورزشکاران  را هماهنگ می کند.

دبیر هیئت زورخانه ای و پهلوانی گفت: در حال حاضر ۲۰ مرشد ریز و درشت در نیشابور داریم.

وی در مورد نحوه ی صاحب زنگ شدن مرشد گفت:  مرشدی که صاحب زنگ می شود باید ۲۱ سال سابقه ضرب گیری داشته و مانند دیگر پهلوانان دارای حداقل ۴۰ سال ورزش پهلوانی و حداقل ۶۵ سال سن باشد.

در واقع مرشد اول ورزشکار بوده و پس از طی مراحل و رسیدن به مرحله ی کهن کسوتی، صاحب زنگ می شوند و لقب مرشد کهن کسوت را دریافت می کند.

در حال حاضر نیشابور مرشد کهن کسوت ندارد و آقای خاتمی به زودی این لقب را دریافت خواهد کرد و صاحب زنگ می شود.

سازمان ورزش باستانی

ورزش باستانی مانند سایر ورزش ها دارای هیئت است که هر ۴ سال یک بار رییس، نائب رییس و اعضای آن تغییر می کند. در حال حاضر ریاست آن به عده ی غلامعلی راد است و نائب رییس منصور غفاریان می باشد.دبیر هیئت پهلوانی هادی قادری است.

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.