پرورش نسلی پژوهشگر، درجه ی بالاتری از سلامت و سعادت گفتگو با مدیر و مشاور تنها «پژوهش سرای دانش آموزی» نیشابور

فروغ خراشادی- نخستین روز هفته ی پژوهش که در سراسر کشور از ۲۴ تا ۳۰ آذرماه گرامی داشته می شود، با نام مدرسه و دانشگاه پیوند خورده است و به این ترتیب، لزوم توجه به تعلیم و تربیت مبتنی بر پژوهش را بیش از پیش یادآوری می کند؛ همین امر  انگیزه ای شد تا دیداری با آقایان زراعتی و خادریان داشته باشیم که در پژوهش سرای دانش آموزی زنده یاد «مهندس سینا مسیح آبادی» فعالیت می کنند؛  جایی که در آن  به صورت بنیادین به امر پژوهش پرداخته شده،  طی سال های اخیر، نقش پر رنگی در ایجاد فرهنگ آموزشی- پژوهشی ایفا کرده است.

پژوهش سرای دانش آموزی نیشابور،  از لحاظ چارت اداری، یک مدیر و ۹۶ نفر- ساعت نیرو در هفته در اختیار دارد؛ این نیرو ها در دو بخش آزمایشگاه و مشاوران پژوهشی فعالیت می کنند. همچنین شرایط کار هر سال بر اساس تصمیماتی که در سطح وزارتخانه اتخاذ می شود، تعیین و ابلاغ می شود.

پژوهش در پژوهش سرای دانش آموزی نیشابور به صورت سطح بندی شده است و دانش آموزان از سطح ابتدایی تحت عنوان جشنواره «جابربن حیان» با الفبای پژوهش در قالب پنج تکنیک: جمع آوری، پژوهش و تحقیق، ساخت مدل، آزمایش و در نهایت طراحی و ساخت آشنا می شوند. این مرکز از سال ۱۳۷۹شروع به کار کرده و از سال ۸۲ همزمان با سایر مراکز مشابه در استان خراسان رضوی و ایران، جنبه ی رسمی تری یافته و در حال حاضر تنها پژوهش سرای عمومی دانش آموزی شهرستان برای هفتاد هزار دانش آموز است.
 پژوهش سرای زنده یاد مسیح آبادی در دوره ی متوسطه ی اول؛ در قالب مسابقات «آزمایشگاه، احساس واژه ها، پژوهش و تحقیق، نمایش به زبان انگلیسی و دست سازه ها»، در
«جشنواره نوجوان خوارزمی» شرکت می کند و  و در متوسطه دوم هم زیر عنوان «جشنواره جوان خوارزمی» با دربر گیری همه ی علوم، در رقابت‌ها حضور همیشگی دارد.
برای آشنایی بیشتر با سیستم کار پژوهش سرای دانش آموزی که به یاد و خاطره ی زنده یاد«مهندس سینا مسیح آبادی» و با حمایت خانواده‌ی نیک اندیش ایشان، نامگذاری شده است، با «امیر هوشنگ زراعتی» و «احمد خادریان» گفتگو می کنیم؛ زراعتی کارشناس فیزیک با ۲۹ سال سابقه کاری و ۱۱ سال حضور در پژوهش سرا ست که آن را از بهترین دوران خدمت خود برمی شمرد. خادریان نیز از سال ۸۵ به عنوان مشاورِ ساعتی کارش را در این مرکز آغاز کرده و از سال ۸۸ مشاور دائم پژوهش سرا شده است، این دو در کنار هم، نه تنها ساعت های موظفی که گاه روزهای تعطیل خود را صرف پژوهش سرا می کنند.

در گفتگو با مدیر و مشاور پژوهش سرا می پرسیم: تفاوت و شباهت های موجود میان پژوهش سراهای دانش آموزی با سایر مراکز پژوهشی چیست؟
تنها تفاوت پژوهش سراها با سایر مراکز آموزشی، شاید فرایند تفکر در مسیر پژوهش و همراهی عاطفی و روانی استاد راهنما با دانش آموز باشد. این که دانش آموزان امکان استفاده از امکانات و تجهیزات را بدون هیچ محدودیتی تحت نظارت همکاران مشاور داشته باشند؛ مساله ی مهمی ست؛ علاوه بر آن ارتباط صمیمانه بین مشاوران و دانش آموزان باعث شده که بچه ها ساعتها بدون احساس خستگی در پژوهش سرا مشغول به کار باشند.

تشابه پژوهش در این مرکز با سایر مراکز، روند کار است که همان اسلوب علمی را پی گیری می کند و شاید تنها محدودیت ما، کمبود بعضی از امکانات در پژوهش سرا باشد.  

 نظر به این که پژوهش سرا معاون ندارد، نیروهایش را هم به صورت اضافه کار از میان نیروهای رسمی آموزش و پرورش انتخاب می کند، با توجه به تعداد اعضا، گستردگی کار و احتمالا فرصت اندکی که برای رسیدگی به امور شخصی خود دارید، دلیل انرژی، علاقمندی و ماندگاری در این مرکز را چه می دانید؟

درست است؛ دربخش آموزش، همکاران در قالب نیروهای آزمایشگاه درشیفت صبح و نیروهای مشاور پژوهشی درشیفت بعد از ظهر فعالیت می کنند و به صورت اضافه کار با ما همکاری دارند؛ نبود معاون هم معضلی ست؛ با این همه، گرچه کار آسانی نداریم اما از آن لذت می بریم؛ فعالیت های پژوهشی در فضایی سیال، تازه شونده و شناور می گذرد و روند آموزش در آن موجب شده که  دانش آموزان زیادی از این مرکز به عنوان افراد موفق به جامعه معرفی شوند. در دوره های مختلف و طی سالهای گذشته تعداد برگزیدگان در حوزه های مختلف چشمگیر بوده است. راز ماندگاری ما در این مرکز به رغم آن که گاهی تا بیش از ۳ برابر موظفی کار می کنیم، دیدن این تلاش، پشتکار و موفقیت توامان است.

پژوهش سرای نیشابور طی ۸ سال گذشته همیشه به عنوان یکی از پژوهش سراهای برتر استان و در سال ۹۴ نیز به عنوان پژوهش سرای برتر کشور انتخاب شده است؛ صحبت از موفقیت های بیشتر را به شما واگذار می کنیم تا برای مخاطبان «خیام نامه» از افتخارات فرزندان نیشابور بیشتر بگویید.

اگر چه به نظر ما بالاترین افتخار، ایجاد روحیه ی پرسشگری و پژوهندگی در دانش آموزان است و معمولا بین ۵۵۰ تا ۶۰۰ دانش آموز در این مرکز با چنین روحیه ای سال را به پایان می برند؛ از جمله موفقیتهای مرکز  و بچه های آن می توانیم به این موارد اشاره کنیم:

·       انتخاب دانش آموز پژوهنده برتر کشوری در سه سال گذشته به طور متوالی

·       کسب ۶ مدال طلا، نقره و برنز و دو دیپلم افتخار در ۹ دوره برگزاری المپیاد نانو

·       کسب  همه ساله رتبه های کشوری  و استانی در جشنواره جوان خوارزمی

·       ثبت چندین اختراع و دریافت گواهی ثبت بازی در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

·       برگزاری  همه ساله مسابقات، همایشها و جشنواره‌های استانی و شهرستانی

البته مقامهای دو جشنواره جابربن حیان در ابتدایی و نوجوان خوارزمی در متوسطه اول، چون ما متولی آن نیستیم، به حساب ما گذاشته نمی شود ولی هدایت طرح ها را ما بدون هیچ چشم‌داشتی برعهده داریم .

 تعامل آموزش و پرورش، دانشگاه های شهرستان و سایر مراکز آموزشی- پژوهشی با پژوهش سرای دانش آموزی چگونه است؟
طی سال های گذشته سعی شده با مراکز دانشگاهی و علمی قراردادهایی به امضاء برسانیم و این قرارداد ها زمینه‌ی همکاری آن مراکز را در جهت تقویت و کیفیت بخشی به حوزه پژوهش فراهم کرده است؛ از جمله آن قرار داد ها می توان به عقد همکاری با پارک علم و فناوری، ایجاد تفاهم نامه با دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه نیشابور و دانشگاه آزاد اسلامی نیشابور و حتی دانشگاه فردوسی مشهد اشاره کرد.

اما زمینه و فرصت کار بیشتر است و با استفاده از تریبون خیام نامه، از سایر ادارات و مراکز هم تقاضا داریم به خاطر ترویج فرهنگ تحقیق و پژوهش، و آموزش آن به فرزندان این مرز و بوم با ما همکاری بیشتری داشته باشند.

جناب زراعتی درباره ی کلاس های این مرکز، نکات مثبت فراوانی شنیده می شود؛ از دوره هایی مانند «دانشمند کوچولو» برای دانش آموزان دبستانی که در سال های گذشته بازخورد بسیار خوبی داشته تا کلاس های تخصصی مانند نجوم و نانو؛ شرایط حضور دراین دوره ها را برای خوانندگان نشریه بیان بفرمایید.

کلاس های متنوع و گوناگونی در پژوهش سرا برگزار می‌شود؛ از جمله دوره های آموزشی کامپیوتر، برنامه نویسی، نجوم ، سرگرمی علمی، نانو ، الکترونیک، رباتیک و

به این ها، کارگاه های آموزشی مختلف را بیفزایید که در تمام زمینه ها برای دانش آموزان برگزار می شود؛ اعضای پژوهش سرا می توانند بدون محدودیت و به صورت رایگان در انجمن های علمی ما نیز شرکت کنند، همچنین جلسات مشاوره نیز جدایی ناپذیرِ انجام پروژه های دانش آموزی ست که یکی از مهم ترین بخش های کار ماست.

علاوه بر اعضای فعالی که سالانه در این مرکز حضور می یابند، افرادی هم که عضو نیستند به مرکز مراجعه می کنند؛ در واقع آن ها دانش آموزانی هستند که با هماهنگی مدارس برای اردوی بازدیدی به پژوهش سرا می آیند. به جز این، کار گاه ها و دوره های ضمن خدمت هم از جمله برنامه هایی ست که برای همکاران در مرکز برگزار می‌شود .

به لحاظ آماری، این مراجعات برای دانش آموزان طی یک سال بیش از ۲۰ هزار موردِ یک ساعت و نیمه و برای همکاران  حدود ۵ هزار مورد بوده است.

جناب زراعتی! به عنوان مدیر این مرکز، آیا چشم انداز  و طرح توسعه ای برای سالیان پیش رویِ پژوهش سرا در نظر دارید؟

متاسفانه بودجه های پژوهش سرا و سرانه های تخصیص یافته کفاف برنامه های موجود را هم ندارد و بسیاری از فعالیتهای ما عقیم می‌ماند و این توجه بیشتر مسئولان و خیرین را می طلبدکه طرح های توسعه ای در امر پژوهش دانش آموزی را محقق کنند.

آرزوی من این است که روزی پژوهش سرای نیشابور دارای فضای آموزشی- پژوهشی در خور شان شهر پر آوازه مان باشد و  مورد استفاده دانش آموزان بیشتری قرار بگیرد ؛ از خانواده نیک اندیش زنده یاد مهندس سینا مسیح آبادی که طی سال ها همراه ما بوده اند سپاسگزارم و از همه ی خیرین محترم تقاضا دارم به حمایت از دانش آموزان پژوهشگر بیشتر توجه کنند چرا که مشکل بزرگ ما نادیده گرفتن امر پژوهش است. پیشنهاد ما این است که فعالیتهای پژوهشی را با نام خیرین محترم به صورت مسابقات، همایش ها و جشنواره های مختلف برگزار کنیم و با یک تیر، دو نشان زده شود؛ پیشرفت بچه های شهرمان و نام بلند برای خیرین!

آقای خادریان! پرسش پایانی را از شما می پرسم که به عنوان مشاور اصلی این مرکز خاطرات تلخ و شیرین زیادی دارید؛ کدام یک در ذهن شما ماندگار شده و چرا؟

شادترین خاطره ام تمام لحظات حضور در این مرکز است و اما یکی از تلخ ترین لحظاتم، هنگامی بود که دانش آموزی به رغم بهبود وضعیت تحصیلی اش، گریه می کرد که در پژوهش سرا بماند اما مادرش به بهانه ی این که مبادا دچار افت درسی شود، ممانعت کرد.

در خلال سال ها فعالیتم در این مرکز، شاهد بوده ام که چگونه دانش آموزان نا آرام، سرکش و بی توجه به درس، به تعبیر عموم «سر به راه» شده اند؛ اما هرگز ندیده ام کسی این جا بیاید و به لحاظ درسی یا اخلاقی افت کند؛ دیدن این مسائل، امور پیش پا افتاده ای نیستند؛ بنابراین انتظار داریم قول های شفاهی مسئولان، عملی شود؛ خانواده ها به فرزندانشان فرصت شکوفایی بدهند و خیرین به گسترش چنین فضاهایی کمک کنند تا فضای عمومی جامعه با پرورش نسلی پژوهشگر، به درجه ی بالاتری از سلامت و سعادت دست یابد.

 

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.