یک استیضاح ، یک برنده و دو بازنده

یک استیضاح ، یک برنده و دو بازنده

روز چهارشنبه ۲۹ مرداد ، روزی تاریخ ساز در پرونده ارتباط مجلس و دولت بود . مواجهه ای سه ضلعی که از این منظر به مقطعی کم نظیر مبدل شد. سه ضلعی که در یک گوشه «دکتر فرجی دانا» به عنوان متهم و به نمایندگی از دولت، در گوشه دیگر «جبهه پایداری» به عنوان مدعی و در گوشه دیگر سایر نمایندگان مجلس به خصوص «فراکسیون رهروان» و موضوع مورد مناقشه استیضاح «دکتر فرجی دانا» وزیر علوم تحقیقات و فناوری.

استفاده نمایندگان از حق قانونی خود برای استیضاح به هیچ عنوان محل اختلاف نیست اما آنچه نگارنده را مجاب به نگارش این سطور نموده است نه ظاهر این مواجهه که ماهیت ، ابعاد و عواقب آن است. لذا ماجرا از چند زاویه قابل بررسی است :

الف ) دکتر فرجی دانا بی شک یکی از درخشان ترین پرونده ها را در تاریخ وزارت علوم دارد. عملکرد کم نظیر وی در از میان برداشتن تنگ نظری و نگاه امنیتی و بازگرداندن فضای نشاط به دانشگاه ها تا سال ها در خاطره ها خواهد ماند.

چند سالی بود که دانشگاه ها مدیری موقر ، علمی و دارای دیدی باز به خود ندیده بود و گرفتار یک تلقی نادرست و خطرساز بود. وجود این تلقی که دانشگاه و دانشجو عاملی ضد امنیتی است باعث منع تحصیل و تدریس تعداد زیادی از اساتید و دانشجویان برجسته دانشگاه ها، محدود کردن تشکل های دانشجویی ، توقیف نشریه های دانشجویی و… شد که این مساله خود باعث رخت بربستن فضای نشاط و آزادی از دانشگاه ها شده بود.

فرجی دانا با اشراف به این مساله سعی در محو این فضای ناشایست داشت و با به کارگیری شخصیت هایی چون دکتر توفیقی و میلی منفرد و بازگرداندن اساتید و تعدادی از دانشجویانی که به واسطه تنگ نظری ها و نگاه سلیقه ای از حضور در خانه محروم بودند ، سعی در احیای فضای دانشگاه ها نمود.

بدیهی است که چنین عملکرد و خط مشی برای کسانی که به گفته علی مطهری «می خواهند دانشگاه در کنترل آنها بماند و آزادی در دانشگاه ها را برای نظام مضر می دانند» خوشایند نباشد و جبهه پایداری به عنوان بانی استیضاح، مصمم بود تا اجازه ندهد که تغییر فضایی که در دوران ۸ ساله قبلی بر دانشگاه ها حاکم شده بود، بار دیگر موجبات نگرانی شان را فراهم آورد.

لذا بهانه تراشی آنها برای القای این قضیه که استیضاح مربوط به عملکرد فرجی دانا در راس وزارت علوم است کاملا بی اساس بود.

به طور مثال آقایان مشخص نکردند که فرجی دانا که نهایتا حدود ۹ ماه در مسند وزارت علوم بوده ، چقدر در خروج نخبگان از کشور یا همان فاجعه فرار مغزها که سال ها است یکی از معضلات جدی کشور محسوب می شود ، مقصر بود بوده است.

یا اینکه چرا تا این حد از انتشار نشریات دانشجویی با حدود ۱۰۰ نسخه تیراژ در محیط دانشگاه واهمه دارند؟

دلبستگی جبهه پایداری به جریان احمدی نژاد باعث شد صحبت از ۳۰۰۰ بورسیه غیرقانونی رخ داده در دوره مدیریت قبلی نیز آنها را بیش از پیش نگران و عصبانی و در به انجام رساندن استیضاح مصمم تر کند.

درست است که نهایتا با رای مجلس دانا از وزارت برکنار شد اما شیوه بر خورد وی بارفتار حامیان استیضاح ، به خصوص جبهه پایداری آنها را به بازنده اخلاقی جلسه علنی ۲۹ مرداد ۹۳ تبدیل کرد.

ب ) مطلب مهم تر اما شکست اصول گرایان سنتی و فراکسیون «پیروان» بود. آنجا که نتوانستند از عقلانیت و اکثریت نسبی خود بهره ببرند و معرکه را به پایداری واگذار کردند.

جلسه که در ابتدا با ریاست ابوترابی آغاز شده بود در ادامه با ورود لاریجانی به مدیریت وی ادامه یافت. اما افتراق و انشقاق اکثریت اصول گرا خیلی بیشتر از آن بود که تلاش لاریجانی برای ریش سفیدی و مجاب کردن «رهروان»-به رهبری حداد عادل- به مخالفت با استیضاح ثمر بخش باشد.

علی لاریجانی که سعی می کرد با ایجاد اجماع در رهروان هم قدرت حکمیت خود را به رخ بکشد و هم امتیازاتی از دولت بگیرد در هر دو مساله ناکام ماند. از یک طرف غوغاسالاری پایداری در صحن مجلس به قدری شدید بود که صدای لاریجانی به گوش خیلی ها نرسید و از سوی دیگر ایستادگی فرجی دانا نیز بیشتر از آن بود که با تغییر معاونان خود تن به پادرمیانی رییس مجلس بدهد.

مایه تاسف این است که در مجلس اصولگرا، که میانه روهای اصولگرا از اکثریت برخوردار هستند، عملا پایداری ها و طرفداران احمدی نژاد سکان هدایت مجلس را به دست بگیرند و در نتیجه «رهروان»(اصولگرایان سنتی) هر یک بنابر نظر خود رای داده و نتیجه ای جز برکناری فرجی دانا حاصل نشود.

به عبارتی یا اکثریت اصول گرای مجلس که به صورت مشروط و تا حدی از دولت حمایت می کنند در حمایت خود از دولت باقی نماندند یا اقلیت پایداری توانسته اند رشد و تاثیرگذاری چشم گیری در مجلس پیدا کنند.

عدم رای اعتماد دوباره به فرجی دانا، این زنگ خطر را برای اصول گرایان سنتی و ریشه دار به صدا در آورد که اقلیت پر هیاهو و تندروی پایداری بتواند جو مجلس کنونی و کرسی های انتخابات آینده را کاملا از آنها بگیرد. اگر شکست در انتخابات ریاست جمهوری باعث بازنگری رهروان در ایده ها و روش ها نشد ، خطر ریشه دواندن پایداری باید اصول گرایان سنتی را به تغییر روش در مقابل آنها وادار کند.

ج ) دولت روحانی نیز باید این پیام را به خوبی درک کند که پیروزی ظاهری پایداری و دوستان آنها در عزل وزیر ، شروعی بر حملات منسجم آنها به دولت در ماه های آتی خواهد بود و احتمالا آقای جنتی وزیر ارشاد ، هدف بعدی پایداری خواهد بود.

از این منظر منتقدان می گویند که بهتر بود رییس جمهوری با ارسال پیامی به مردم اردبیل سفر خود را برای چند ساعت به تعویق بیندازد و برای دقایقی هم که شده برای دفاع از وزیر در صحن مجلس حضور می یافت تا با دفاع از رویکرد و عملکرد سیاسی دکتر فرجی دانا جلوی قد علم کردن مجدد پایداری پس از شکست سنگین در انتخابات گذشته را بگیرد.

بی شک یکی از نقاط ضعف دولت حلقه مشاوران روحانی به خصوص در بحث تعامل با مجلس بوده است. در جریان رای اعتماد کابینه تحلیل اشتباه مشاوران در اینکه دکتر نجفی رای اعتماد می گیرد مانع از دفاع جانانه روحانی از وی شد و در عوض تمرکز و توان خود را بر دفاع از زنگنه ای گذاشت که رای بالایی کسب کرد. در مساله استیضاح اخیر هم احتمالا تحلیل مشاوران برای رای اعتماد دوباره بوده است.

با این وجود نباید پروژه تخریب روحانی به وسیله مخالفان را با اعتراض سریع و بی تامل تقویت کنیم. چرا که علی رغم اشتباه تیم دولت در این زمینه، خصوصیات فردی روحانی به گونه ای است که او این رفتار مجلس را پاسخی در خور خواهد داد و این پاسخ مطمئنا به سود کشور و خواست اکثریت خواهد بود چنانچه در قدم اول انتصاب دکتر نجفی به سرپرستی وزارت علوم ، که سابقا برای وزارت آموزش و پرورش رای اعتماد نگرفته بود ، نشان از عزم دولت بر پیگیری برنامه ها و وعده هایش دارد.

د ) دفاعیات، آمار و مستندات دکتر فرجی دانا در بخش علمی و کاری به قدری متین و متقن بود که هر شنونده منصفی را قانع می کرد و جای کمترین شبهه و سوال را باقی نمی گذاشت.

اما دانا در دفاع از عملکرد سیاسی نگاه دیگری داشت و در حالی که به زعم بسیاری از دانشگاهیان بزرگترین نقطه قوت وی نیز همین بخش بوده ، وی سعی کرد کمتر به این مسایل بپردازد.

دکتر فرجی دانا چند روز قبل از جلسه استیضاح به صراحت گفته بود : «اعتقادی به افشاگری ندارم». وی در روز واقعه نیز با متانت و وقاری خاص به سوالات نمایندگان پاسخ داد. اخلاق مداری وزیر سابق در مواجهه با آسمان و ریسمان بافتن مخالفان ش، از یک طرف تحسین خردورزان را برانگیخت و از طرف دیگر نمایندگان حامی استیضاح را به سکوت وا داشت.

کم کاری فرجی دانا در دفاع سیاسی ، گلایه برخی از حامیان دولت را در پی داشت این گروه عقیده دارند که بهتر بود دکتر فرجی دانا از خود، دولت و عملکرد وزارت علوم در برابر هجمه بی پایه دفاع می کرد. بهتر بود در پاسخ به تغییر تعدادی از روسای دانشگاه به نمایندگان می گفت چرا در برابر تغییر ۷۰ درصد روسای دانشگاه ها در دوره احمدی نژاد سکوت کردید؟ یا آنها را از مساله ای که از آن هراس داشتند رو به رو می کرد و از چرایی فوج فوج بورسیه های بی حساب و کتاب آقازاده ها می پرسید که چرا و چگونه اﻓﺮادی در رﺷﺘﻪ ﻫﺎی ادﺑﯿﺎت و زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ ، ﻓﻘﻪ ، ﺣﺪﯾﺚ و ﺗﺎرﯾﺦ اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﯽ، ﺑﻮرﺳﯿﻪ ﺧﺎرج از کشور ﺷﺪهاﻧﺪ ﮐﻪ اﺳﺎسآ در رابطه با این رشته ها ﺑﺎﯾﺪ در داﺧﻞ ﺗﺤﺼﯿﻞ می کردﻧﺪ.

اما فرجی دانا با اعتقاد کامل به تقوا و منش سیاسی بدون استفاده از حربه هایی از قبیل افشاگری، تخریب، تهدید و تطمیع و … که اتفاقا توسط همین گروه های تندروها در ۸ سال گذشته مرسوم و معمول شده بود به دفاع از عملکرد خود پرداخت ولی در مقابل اعضای پایداری و همراهان باز هم به همان شیوه های ناجوانمردانه ای متوسل شدند که از آنها انتظار می رفت.

لذا برنده استیضاح دکتر فرجی دانا بود که در مباحث فنی و کاری پاسخ های محکم و متقنی داشت و در بحث سیاسی کاملا به اصول اخلاقی پایبند بود و که با نوع رفتار خود میراث دولت قبلی در مجلس را که چیزی جز تنش و بداخلاقی های سیاسی نبود نابود کرد.

فرجی دانا پس از عزل از وزارت، در نمازخانه نمایندگان نماز ظهر و عصر خود را اقامه کرد و پس از آن هم در محل نهارخوری نمایندگان وعده غذایی نهار خود را صرف کرد و بر خلاف وزرای دولت احمدی نژاد در فضایی آرام و بدون تنش، با عزت و مردانگی زیر بار ماندن با قبول آن چه آنها می‌خواهند نرفت و مجلس را ترک کرد.

نوشته شده توسط : پیمان صادقی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.