وقف؛ ثروتی همگانی که نیازمند «روزآمدی» است

درآمد ۲۷۰۰موقوفه در نیشابور صرف چه اموری می شود؟

رئیس
اداره اوقاف در گفتگو با خیام نامه:

لزومی ندارد
نیت وقف «عزاداری» باشد

آزاده مهدیار/ صادق خلیلی، روحانی متولد سرخس که تا پیش
از ورود به اوقاف، در حوزه علمیه مشغول بوده است، اینک مسئولیت یکی از سازمان های
ثروتمند و البته کمتر شناخته شده را بر عهده گرفته است. آن گونه که خودش می گوید،
پیشنهاد ورود به اوقاف را با اکراه پذیرفته است و دلیل ش هم به گفته خود او،
مسئولیت سنگینی است که این کار دارد. مسئولیتی که به قول خودش شاید تنها اندکی از
مسئولیت قضات سبک تر باشد. رییس تازه منصوب شده ی اوقاف نیشابور، از سال ۹۱ به مدت
دو سال رئیس اداره اوقاف بردسکن بوده و سپس حدود ۴ سال ریاست اوقاف کاشمر را عهده
دار شده است. او از مرداد امسال کارش را به عنوان رییس اداره اوقاف و امور خیریه
نیشابور آغاز کرده است. به بهانه هفته وقف، نشستی اختصاصی با وی ترتیب دادیم و
پاسخ سوالات متعددی در این حوزه را جویا شدیم.

بیش از ۲ هزار و ۷۰۰ موقوفه در نیشابور

صادق خلیلی که مدت زیادی نیز از انتصاب وی به ریاست
اداره اوقاف شهرستان نمی گذرد در این گفت و گوی اختصاصی در مورد تعداد کل موقوفات
نیشابور با اشاره به ۲ هزار و ۷۲۶ موقوفه در شهرستان، گفت: ۸ هزار و  ۱۷۸ رقبه(کوچکترین واحد موقوفه)، ۶۳ بقعه، ۳۶
حسینیه، ۲۶ تکیه وقفی در نیشابور وجود دارد. البته این جدا از موقوفاتی است که زیر
نظر مستقیم آستان قدس اداره می شود.

وی  افزود: از
سال ۸۹ تا ۹۵ تعداد موقوفات نسب به سال های اول انقلاب تا ۸۹ بسیار بیشتر بوده و
نشان می دهد اقبال مردم به وقف افزایش پیدا کرده است و به نظر می رسد این استقبال
ناشی از نحوه تعامل کارمندان اوقاف با مردم و ایجاد اعتماد در مردم است.

به گفته خلیلی، تعداد موقوفات سال گذشته ۱۶ تا بوده که
امسال نیز ۱۷ وقف در نیشابور انجام شده است.

لزومی ندارد نیت وقف «عزاداری» باشد

بهره مندی بیشتر جامعه از مزایای نهاد «وقف» و «به روز»
شدن حوزه تاثیر وجود این نهاد سنتی که پشتوانه مذهبی و فرهنگی دیرینی هم دارد،
شاید نیاز به فرهنگ سازی و آگاه سازی بیش تر شهروندان داشته باشد. چرا که وقف
نهادی است که می تواند تامین کننده پشتوانه های عمیق برای نیازهای روز جامعه، به
ویژه در حوزه های علمی، پژوهشی، درمانی وحتی اشتغالزایی باشد.

رییس اداره اوقاف و امور خیریه نیشابور در این باره
معتقد است که این امر نیازمند آگاه کردن مردم است.

خلیلی با بیان این که در نیات خیرخواهانه واقفین باید به
نیازهای روز مردم بیش تر توجه شود، در مورد نیت های واقفین در حال حاضر می گوید: حدود
۹۵ درصد نیت ها تعزیه داری است. سازمان سعی کرده مردمی را که نیت قطعی ندارند، توجیه
کند که حتما لزومی ندارد نیت شان وقف برای عزاداری باشد، بلکه با توجه به نیاز مردم
می تواند صرف درمانگاه، امور فرهنگی، آموزشی، سرپرستی یتیمان یا دیگر مسائل خیریه باشد.

عواید بقاع صرف چه اموری می شود؟

وی در پاسخ به این سوال که عواید بُقاع، نظیر امام زاده
ها صرف چه اموری می شود، بیان کرد: در هر بقعه، ۸ تا ۱۰ درصد عواید، متعلق به
تولیت آن است که صرف امر مدیریت و نظارت می شود، تولیت بقاع نیز عموما با اوقاف
است. مابقی در امور عمرانی و فرهنگی مربوط به محلی که بقعه وجود دارد و محیط
پیرامون آن صرف می شود که اجرای آن با هیات امنای بقعه است و اوقاف بر هیات امنا «نظارت
مستمر مالی» دارد.

خلیلی در پاسخ به این که هیات امنای بقاع را چه کسی تعیین
می کند، گفت: اشخاص پیشنهادی برای هر بقعه را اوقاف می دهد، پس از استعلام و تایید
صلاحیت های عمومی، در کمیسیونی ویژه در استان و سپس تهران بررسی می شود و احکام از
تهران صادر می شود.

قدیمی ترین موقوفه استان در نیشابور

این مقام مسئول در مورد قدیمی ترین موقوفه شهرستان اظهار
کرد: موقوفات کل کشور دو سه مرتبه از بین رفته است، یک بار در دوره افشاریان، نادرشاه
بسیاری از آن ها را فروخت. با این وجود، قدیمی ترین موقوفه نیشابور مربوط به دوران
تیموریان در روستای «پیرشهباز» بخش سرولایت است که قدیمی ترین موقوفه استان نیز محسوب
می شود و مربوط به سال ۷۰۷ هجری قمری است. این موقوفه تا سال گذشته درآمدی نداشته و
به دلیل تجمع آب تبدیل به مرغزار شده بود اما یک سال است که فردی در حال زه کشی آب
روی زمین است و موجب شده استقبال و عواید مناسبی داشته باشد.

خلیلی از موقوفات بدون سند در شهرستان هم گفت که طبق برنامه
ششم توسعه باید تمامی موقوفات ظرف ۴ سال آینده دارای سند شوند و از اول سال تا الان
۷۰۰ رقبه سنددار شده است.

استقبال اوقاف از سرمایه گذاران

خلیلی در پاسخ به این سوال که قرار بود اراضی خالی و موقوفه
شهرستان تعیین تکلیف شود، گفت: این اراضی ۵ یا ۶ قطعه زمین است که قابل سرمایه گذاری
است و ما آمادگی همکاری با بخش خصوصی را داریم.

سامانه جدید اوقاف؛ هوشمند با کاهش خطای انسانی

خلیلی می گوید: در دوران مدیریت جدید سازمان اوقاف اولین
کار سازمان، طراحی سامانه بسیار قدرتمند اوقاف بود، این درحالی بود که تا سال ۸۹
هنوز از سیستم عامل داس استفاده می شد که عملا منسوخ شده بود و ابزاری مثل فلاپی
لازم بود که اصلا در بازار هم نبود!

به گفته وی سامانه فعلی ده لایه پیچیده دارد؛ لایه مالی
در کمتر از نیم ساعت امکان صدور مفاصا حساب و دیگر اسناد مالی را به وجود آورده
است. در سیستم قبلی همه پول موقوفات و بقاع در یک حساب جمع می شد و مشکلاتی به بار
می آورد اما در سامانه جدید، برای هر موقوفه یک شناسه حساب موجود است و موجب شده
که مبالغ موقوفات مجزا باشد و حتی اگر یک موقوفه چند نیت دارد، حساب هر نیت، مجزا
باشد. سامانه از تهران اداره می شود و امکان دست بردن به اطلاعات و خدایی نکرده
احتمال زد و بند و سوءاستفاده مالی در شهرستان ها از بین رفته است.

در مورد اموال بقاع نیز دست کم دو نفر فاکتورها را
کنترل می کنند، ناظر و کارشناس اداره نیز باید تایید کنند که نظر واقف تامین شده
باشد و مطابق مقررات در استان هم ۲ نفر ناظر وجود دارد و در مجموع حداقل ۷ نفر بر
هر سند مالی نظارت دارند، سالی یک بار هم سازمان بازرسی حضورا اسناد مالی را کنترل
می کند و به این ترتیب درصد خطای انسانی چه عمدی و چه سهوی کم شده، نظم خوبی رخ
داده ولی متاسفانه اوقاف در اطلاع رسانی سامانه خیلی موفق نبوده است.

در بقعه ها قبر «خرید و فروش» نمی شود

خلیلی در این نشست، به برخی سوالاتی که از سوس شهروندان
با «خیام نامه» در میان گذاشته شده بود نیز پاسخ داد.

وی در مورد قیمت قبور در بهشت فضل که گاهی مبالغ بالایی
اعلام می شود و اساس تعیین این قیمت ها، گفت: در آرامستان هایی که تحت نظارت اوقاف
است چیزی تحت عنوان «خرید و فروش» قبر اتفاق نمی افتد، آن چه اخذ می شود، در واقع «حق
الدفن» است که از کسانی که می خواهند کار خیری انجام دهند و کمکی به امور امام
زاده یا بقعه داشته باشند، دریافت می شود.

وی افزود: این برداشت اشتباه است که مردم پول دفن می
دهند، بلکه پول خدمات ارائه شده از سوی بقعه از جمله تامین نظم و امنیت و نگهداری
۳۰ ساله قبر را می دهند.

وی افزود: این مبالغ از سوی هیات امنای بقعه به فراخور
شرایط، تعیین می شود و آن ها نظر پیشنهادی را می دهند و اداره اوقاف به کمیسیون
استان ارجاع داده و آن ها هم مصوبه را برای تایید نهایی به تهران ارسال می کنند. معمولا
بسته به شانیت هیات امنا نظر آنان تامین می شود.

رئیس اداره اوقاف در مورد پیمانکار تله کابین امام زاده
حسین اصغر، که بدهی خود را به اوقاف پرداخت نکرده بود، توضیح داد: پیمانکار این
پروژه نتوانست به تعهدات خود عمل کند، اما فعلا این موضوع توسط استان در حال
پیگیری است.

به گفته رییس اداره اوقاف، برگزاری جشن دهه ولایت، طرح
آرامش بهاری ویژه تعطیلات بهاری، طرح سوگواری یاس نبوی، برگزاری روز ملی تجلیل از
امام زادگان و بقاع متبرکه، طرح نشاط معنوی در تعطیلات تابستان، اقامه نماز جماعت،
طرح ضیافت الهی، بصیرت عاشورایی که در روستاها و مساجد برگزار می شود از جمله دیگر
فعالیت های اداره اوقاف شهرستان در سال گذشته بوده است.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.