هنر و هنرمند از تاریخ و تجارب تاریخی جامعه اش جدا نیست. موسیقی ایرانی ازکامل ترین و قابل انعطاف ترین موسیقی های جهان است

 

گفتگوی هنری

سیدهاشم مداح

از هرودت مورخ یونانی نقل است که در دوران امپراطوری هخامنشی موسیقی نقش مهمی در مراسم مذهبی ایرانیان داشته است .همچنین در زمان ساسانیان برای موسیقی از کلمه ی «خنیا » استفاده می شده  که کلمه ای فارسی و اصیل بوده است ، ضمنا  اولین سیستم موزیکال خاورمیانه با نام« خسروانی» در همین دوره ابداع شد ه است و در مراسم مذهبی نیزنغمه هایی ازاوستا زمزمه و یا نواخته می شده است . در زمان حمله اعراب به ایران بسیاری ازملودی های ایرانی از بین رفت ولی  با تمام این اوصاف برخی از حاکمان عرب به ایرانیان دستورتالیف کتابی به نام کتاب «موسیقی کبیر» را داده اند . با تمامی مشکلات و سخت گیری ها درطول تمامی این اعصار، موسیقی سنتی ایران به عنوان ابزاری روحانی همیشه به حیات خود ادامه داده است تا به زمان ما رسیده است .

یک نمایش مرسوم این موسیقی از پیش درآمد ،تصنیف،چهار مضراب و تعدادی گوشه تشکیل می شود . گفتگوی هنری این شماره با هنرمند گرامی شهرمان محسن قربانی آهنگساز،نوازنده وسازنده ی ساز و مدیرآموزشگاه آزاد آموزش موسیقی سپهر می باشد.

12بفرمایید  از چه زمانی به موسیقی و سازتارعلاقه مند شدید؟

از سنین پانزده سالگی و با شرکت در کلاسهای آموزش موسیقی استاد اشرف زاده به  سازتار ، علاقه مند شدم . البته قبل از آن به هنر نقاشی اشتغال داشته ام . ضمنا در آن زمان به همراهی آرش کامور در کلاسهای هنری شرکت می کردم .حدود یک سال سازتار و سه تار را نزد استاد اشرف زاده آموزش دیدم تا این که  به مشهد منتقل شدم و نزد استاد محمود اسکندری ردیف را فرا گرفتم وبا معرفی ایشان تکنیک نوازندگی تار را نزد کیوان ساکت آموختم .

چراسال ۷۷ در زندگی هنری شما نقطه عطفی محسوب می شود ؟

در این سال با قبولی دردانشکده موسیقی دانشگاه هنر تهران و آشنایی با استاد داریوش طلایی  به دنیای پر رمز و رازموسیقی اصیل ایران وارد شدم و با یادگیری ردیف میرزا حسینقلی و طی کردن دوره ی عالی آموزش های استاد شهنازی به دانسته هایم افزوده شد .آشنایی و دیدار با استاد لطفی و داریوش پیرنیاکان نیزازدیگرشانس های آن دوره زمانی محسوب می شود.

مهمترین فعالیت های هنری شما در دوره دانشجویی چه بوده است؟

در آن دوره سه سال متوالی کارشناس جشنواره ی موسیقی مقامی کشور بودم و با هوشنگ جاوید کارمی کردم . ضمنا موسیقی هم تدریس می کردم. تشکیل  یک گروه موسیقی سنتی دانشجویی با نام دل انگیزان نیزازفعالیت های آن دوره می باشد که رهبری و آهنگسازی این گروه برعهده من بود . با این گروه موسیقی اجراهای زیادی در سراسرایران داشتیم .لازم به ذکراست که اعضای این گروه بعد ها عضو گروه شهنازشدند که همراه استاد شجریان به اجرای برنامه های موسیقی می پرداختند .افرادی همچون مهدی امینی ، سامان صمیمی ، کاوه معتمدیان و…

از فعالیت های هنری تان پس از تحصیلات دانشگاهی بگویید.

پس از اتمام تحصیل به زادگاهم نیشابوربرگشتم و به تدریس موسیقی به جوانان و علاقمندان مشغول شدم .همزمان با آموزش موسیقی با همکاری نوازندگان شهرمان گروه «موسیقی سنتی سپهر » را تشکیل دادیم .اعضای اولیه این گروه عبارت بودند از: فرشید شعبانی (سنتور) حجت اشرف زاده (خواننده) امید وحمید سمقانی (تار و تنبک)

ضمنا آهنگ سازی و سرپرستی گروه با من بوده است .

تنها صداست که می ماند،از اجراهای ماندگار سپهر و اوضاع کنونی گروه چه خبر؟

اولین  برنامه موسیقی زنده گروه موسیقی سپهر؛ اجرای قطعاتی از استاد پرویز مشکاتیان بود که در محل باغ ملی (شب های فرهنگی ) به انجام رسید. در آن زمان خوانندگی گروه برعهده ی حجت اشرف زاده بود .همچنین اجرای مراسم بزرگداشت عطاردرسال ۸۵ و درمحل فرهنگسرای سیمرغ نیز خاطره انگیز بود . برنامه جالب دیگر مراسم بزرگداشت استاد مشکاتیان بود که با همکاری گروه شادیاخ انجام شد که با استقبال گرم مردم روبه رو شد . البته درسال های اخیرکه اجراهای زنده موسیقی با مشکلات عدیده ای روبرو بوده ؛ گروه موسیقی سپهرهم کوچک و کوچکتر شده و هم اکنون تنها با اجراهای دو نفره و تک نوازی به فعالیت خود ادامه می دهد .

به عنوان یک آهنگساز و نوازنده ، نظر تان درباره موسیقی اصیل ایران چیست؟

متاسفانه امروزه برخی از مردم موسیقی اصیل ایرانی را غم انگیز می دانند این مساله صحت ندارد زیرا غم و شادی را آهنگ ساز وهنرمند وارد موسیقی می کند و خود موسیقی فی نفسه نه شاد است و نه غمناک ؛ موسیقی هنر وعلم است اما آنچه مردم در اجراها می بینند مصایب و تجارب تلخ و شیرینی است که توسط موسیقی دان روایت  می شود، به دلیل این که هنر و هنرمند از تاریخ و تجارب تاریخی جامعه اش جدا نیست، لذا غم ها و شادی های مردم در بطن آثار موسیقی خود نمایی می کند و موسیقی ایرانی اگر گاهی رنگ غم می گیرد به دلیل حوادث مهم و گاهی هولناک است که بر سر این ملت آمده است و هنرمند تنها روایت کننده آن است . البته جوانان به موسیقی پاپ اقبال بیشتری نشان می دهند اما اگراندکی دقت کنیم درآهنگ های پاپ ایرانی هم ترانه های غمگین زیاد اجرا می شود و این مساله کاملا طبیعی می باشد . درهرحال موسیقی اصیل ایران بخشی از هویت و فرهنگ و هنر جامعه ی ما ست . موسیقی ایرانی یکی ازکامل ترین و قابل انعطاف ترین موسیقی های جهان است که ظرفیت زیادی برای خلاقیت و نو آوری دارد ؛ باید شرایط را مهیا ساخت تا این گوهرماهیت خود را نشان دهد .

در حال حاضر چه فعالیتی دارید ؟

بنده پس از بازگشت ازپایتخت و با تاسیس آموزشگاه آزاد موسیقی سپهر درسال ۹۳ در خدمت همشهریان عزیزبه آموزش مشغولم . ضمنا به ساخت سازو فعالیت های آهنگ سازی اشتغال دارم که به زودی آهنگ های ساخته شده وارد بازار موسیقی خواهد شد .

هنر موسیقی چه اثری بر روان و شخصیت انسان دارد ؟

به نظر می رسد که هنرمندان حوزه ی موسیقی ، حساس تر وتاثیرگذارترازسایررشته های هنری هستند ومخاطبان موسیقی بیشتراز برخی هنرهای دیگر است واین نشان ازتاثیرزیاد موسیقی برمردم و جامعه دارد . تاثیر آرام بخش موسیقی بر روان انسان ها بارها به اثبات رسیده و در نهایت من معتقدم هنرمند موسیقی دان به سوی نوعی عرفان و خود شناسی کشیده می شود و انسان  والاتری خواهد شد ودر نتیجه  ازغرور و خود بینی فاصله می گیرد .

در حال حاضر موسیقی حال خوشی ندارد ، برای برون رفت ازاین وضعیت چه پیش نهادی دارید؟

در گام نخست مسئولین ما باید شناخت بیشتری از مقوله ی موسیقی کسب کنند، زیرا به نظر می رسد حواشی اجرای موسیقی خود موسیقی را زیرسوال برده  با توجه به  پخش موسیقی ازرادیو و تلویزیون ، اصل موسیقی زیر سوال نیست . اشکال در اجرای زنده ی موسیقی می باشد که این هم به حواشی آن برمی گردد نه به ذات موسیقی .من معتقدم با تعامل بیشتر، مسئولین بخش هنر و هنرمندان این مساله قابل حل است .همان گونه که در سالهای اول انقلاب حل شد .اگر مسئولین به کمک هنرمندان بیایند جامعه به آرامش بیشتری خواهد رسید زیرا بلاتکلیفی مشکلی را حل نخواهد کرد باید مساله بین هنرمندان ومسئولین به سرانجامی برسد، چرا که مردم سرگردان چاره ای جز پناه بردن به رسانه های  بیگانه نخواهند داشت . به هرحال موضوع با تعامل بیشتر قابل حل می باشد .

و سخن آخر

امید من این است که موسیقی از بلاتکلیفی و سرگردانی رهایی یابد و با یک تصمیم منطقی به سرانجام خوشی برسد . تجربه ی سالهای اول انقلاب ، تجربه ی گران بهایی است که می تواند تکرارشود . هر زمانی که استادان موسیقی اصیل ما همچون لطفی، شجریان، ناظری،علیزاده، مشکاتیان و…قطعاتی شورانگیز آفریدند شور و شوق زیادی برای مردم خلق کردند.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.