هنرمند نیشابوری که در ۸۴ سالگی از ۶ صبح تا پاسی از شب طراحی می کند ( اگر عشق باشد  هیچ چیز مانع حرکت نیست )

 

pho-10-20_11-05-27وارد خانه اش که می شوی در قسمت نشیمن چشمت به نقش و نگار پیاده شده ای روی کاغذ می افتد که در نگاه اول تابلویی زیبا به نظر می رسد.

نزدیک تر که می روی ظرافت های این نقش تو را میخکوب می کند، این تابلو که طراحی یک فرش است؛ هنر دستان پیرمردی است ۸۴ ساله با ظرافت های بی نظیر و رنگ آمیزی هنرمندانه، طرح فرشی که تمام ویژگی های یک تابلوی نقاشی را دارد .

از نقش ونگار و گل ومرغ گرفته تا تابلوهایی با موضوع عطار و خیام؛ این ها گوشه ای از هنر قلم این هنرمند نیشابوری است.

پشت میز کوچکی نشسته است و غرق در طراحی ، گویی با نقطه به نقطه ی این طرح با زبان نگاه حرف می زند.

کنارش می نشینم چند لحظه ای طول می کشد تا حضورم را حس کند، سلام م را گرم پاسخ می دهد، می پرسم ازاین حجم عشق و علاقه ای که او را در ۸۴سالگی هنوز دست به قلم نگاه داشته است.

گفتگو

سحر سوقندی

لطفا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید از چه زمانی علاقمند و مشغول این کار شده اید؟

محمد باقری هستم متولد ۱۳۱۱

از همان کودکی به این کار علاقمند شدم ، پدرم ابتدا کفش دوز بود، اما بعد از مدتی همراه با مادرم وارد کار تولید فرش شدند   .  من نیز کم کم علاقمند شدم ،  از ۱۰ سالگی شروع کردم ، اوایل به طور آزمایشی طراحی می کردم و پدرم آن را روی فرش پیاده می کرد  تا اینکه در سال ۱۳۳۱ برای خودم دفتر کوچکی مهیا کردم و به طور مستقل طراحی انجام می دادم، بارها آزمون و خطا می کردم تا جزئی ترین اشکالات کارم را بدست بیاورم و تجربه کسب کنم.

البته به خاطر علاقه ام درک خوبی ازاین کار داشتم و گاهی پیچ و خم یک طرح را در همان نگاه اول تا حدودی بدست می آوردم.

آیا دراین زمینه معلمی داشتید و دوره ای دیده اید؟

معلم من، عشق و علاقه ام بود، پیگیر بودم و تشنه ی یادگیری، من معتقدم که بدون علاقه، استاد و معلم کاری برای آدم انجام نمی دهد و تنها چیزی که می تواند از انسان یک هنرمند بسازد علاقه به کار است.

خاطرم هست که در زمینه طراحی از دایی ام که ایشان هم مشغول این کار بودند سوالی پرسیدم اما گفتند الان برایت زود است، من اما آن شب را تا صبح آن قدر تمرین کردم تا راز آن قسمت از طرح را بدست آوردم و وقتی به دایی ام گفتم ایشان بسیار متعجب شدند.

گاهی افرادی هستند که واهمه دارند ازاین که از آنها پیش تر بروی و حتی مانع دیدن کارهای تان می شوند. اما اگر عشق باشد هیچ چیزی نمی تواند مانع حرکت شود . عشق آن چیزی است که نه بیماری سرش می شود و نه سن و سال ونه خستگی ، مانند بنده که هنوز ساعت ۶ صبح به عشق طراحی پشت میزم می نشینم و تا پاسی از شب طراحی می کنم .

درآمد این کار چطور است ؟

ببینید این کار درآمد خوبی دارد اما این زمانی است که به هنرمند بها داده شود. متاسفانه چندسالی است صنعت قالیبافی کشور رونق ندارد و وقتی این طور باشد هم طراح و هم بافنده از لحاظ مالی تامین نمی شوند. اما من بازهم علاقه ام را فدای پول نکردم و بازهم طراحی می کنم.

طرح های شما هیچ کدام تکراری نیستند و این کمی عجیب است، لطفا دراین مورد توضیح دهید؟ و اینکه  کار کدام هنرمند بیشتر شمارا جذب می کند؟

به عنوان یک هنرمند همواره مخالف کپی برداری و تکرار بوده ام و هر طرح را با ایده ای جدید انجام داده ام. دنیا پر از زیبایی است و می توان از تمام مخلوقات خداوند الهام گرفت پس نیازی به تکرار یا کپی برداری نیست.

متاسفانه عده ای فقط نام هنرمند را یدک می کشند و منش هنرمندی ندارند از طرح هایی که با زحمت دیگری به بار نشسته است کپی می کنند و آن را به نام خودشان ثبت می کنند.

بزرگانی چون مرحوم حسین بهزاد از هنرمندان مورد علاقه ام بود که در زمان نوجوانی گاهی از او الهام می گرفتم. (با خنده می گوید) اما حالا با این سن وسال دیگران از طراحی ام الهام می گیرند .

از کارهای شما هم تا بحال کپی شده است؟

خوشبختانه خیر،  حمل بر خودستایی نشود اما از آنجایی که صاحب سبک خاصی هستم  و کارهایم شناخته شده اند، حتی امضا هم ندارند.

آیا حاضرید تجربه های تان را در اختیار علاقمندان این هنر قرار دهید؟

چرا که نه ، هیچ حسادتی در کار طراحی ندارم و تجربیاتم را دریغ نمی کنم. البته شرط مهم آن عشق و علاقه است و این که به فکر این نباشند کار را ازمن بگیرند و کپی و بنام خود ثبت کنند.

کسی که صرفا برای کسب درآمد دنبال این هنر می رود را نمی توانم بپذیرم، گاهی شاگردانی داشته ام که حتی در رنگ کاری هم نتوانستند آن طور که باید پیش بروند.

این هنر بعد از علاقه پیگیری لازم دارد و درک درست از هستی، نباید گسسته کار کرد  باید آن تصویر اولیه که در ذهن نقش بسته را به سرعت اتود زد بعد از آن ادامه اش داد که در حین کار ایده های جدید به سراغ آدم می آید و هنر هنرمند کار کشیدن ازاین ایده هاست، مانند شعر گفتن، به عقیده ی من شعر و طراحی در یک خط حرکت می کنند. طراحی فرش حساس هم هست که ظرافت نیز یکی دیگر از ارکان آن است که باید رعایت شود.

کدام یک از کارهای تان را بیشتر

دوست دارید ؟

نمی شود انتخاب کرد؛ هرکدام از نقش و نگار ها  حاصل عشق و زحمت و بیدارشبی های من است. تعدادی را به عنوان نمونه جمع آوری کرده ام که اگر خداوند یاری کند در قالب کتاب به چاپ و انتشار برسد تا بتواند راهنمایی برای آغاز کنندگان این هنر باشد.

ارادت شمارا به ائمه و مخصوصا حضرت سیدالشهدا از زبان نوه تان شنیدیم دراین زمینه هم طراحی انجام داده اید؟

بله دو کار انجام دادم ، یکی برای حسینیه شهرستان کاشمر و دیگری برای تکیه ابوالفضلی نیشابور؛

کار نیشابور در اندازه ۴×۳ روی پارچه انجام شد و هدیه شد تا در مراسم محرم برای مردم استفاده شود، اما متاسفانه تا کنون مسئولین تکیه ابوالفضلی آن را به دید عموم نگذاشته اند.

جشنواره ای هم دراین زمینه شرکت

کرده اید؟

خیلی معتقد به این جشنواره ها نیستم ، فقط دو نمایشگاه دسته جمعی همراه با دیگر هنرمندان در تهران برگزار کردم و یک نمایشگاه هم در نیشابور که همین تابستان ۹۵ در نگارخانه آتیه برگزار شد.

به عنوان سوال آخر ، شما که با این سن وسال هنوز به هنر کشور خدمت می کنید چه انتظاری از مسئولین دارید؟

ببینید اداره ارشاد و انجمن هنرهای تجسمی در شرح وظایف خود مسئولیتی دارند بنام شناسایی هنرمندان پیشکسوت شهرستان؛ این که این کار انجام شود هم  روحیه آن هنرمند خیلی خوب می شود و از انزوا فاصله می گیرد و هم این که می تواند تجربه اش را در اختیار دیگران قرار دهد این بعد معنوی کار است و نمونه اش برگزاری نمایشگاه است.

شخصا مدتی کمی افسرده شده بودم که با برگزاری نمایشگاه روحیه ام خیلی بهترشد و با اشتیاق بیشتری کارم را ادامه می دهم. از طرفی هنرمندانی مانند بنده که تحت پوشش هیچ گونه بیمه ای نیستیم  و از لحاظ مادی مشکلات زیادی داشته ایم، مخصوصا بعد ازاین که کشورهای چین و پاکستان شروع به کپی برداری از طرح های ایرانی کردند و فرش هایی با قیمت  پایین تر و البته کیفیت خیلی پایین تر نسبت به فرش ایرانی؛ در دنیا عرضه کرند خوب این به صنعت صادرات فرش کشور لطمه زد و کار بافنده و طراح هم به تبع آن مختل شد.

بیمه هنرمندان هم که ۱۰ سال است تصویب شده است برای کسانی است که زیر ۶۰ سال هستند و امثال بنده را شامل نمی شود؛ حدود۱۰ ماهی می شود که همسر نوه ام (آقای طالبی که کارهایم را مدیریت می کنند) همراه با آقای عباس کرخی ریاست اداره ارشاد شهرستان پیگیر طرح تکریم هنرمندان هستند اما هنوز نتیجه ای حاصل نشده است.

تقاضا دارم پیگیری ها بیشتر شود و به نتیجه برسد تا «نوش داروی پس از مرگ سهراب» نشود.

هنر ایرانی با نام همین هنرمندان پیشکسوت شناخته شده است؛ نگذارند در انزوا بمانیم و پیگیر حقوق هنرمندی مان باشند. مخصوصا اینکه هنر طراحی فرش برای کشور سودآوری خوبی دارد .

۶۴ سال طراحی کرده ام اکنون وقت بازنشستگی است و این همت مسئولین را می طلبد .

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.