هجوم افغانها به نیشابور

 

در دوران پادشاهى صفویان با ترقى روزافزون مشهد از لحاظ مهمترین شهر زیارتى نه فقط نیشابور مورد توجه بود بلکه مثل هرات و مشهد در معرض خطر هجوم ازبکان و ترکمانان و بالاخره مهاجمان افغانى قرار گرفت.

نخستین هجوم افغانها در پایان دوره سلطنت‏شاه سلطان حسین باعث‏خرابى استحکامات و پاره‏اى از ساختمانهاى بى‏مانند نیشابور گردید. اما این خرابیها به هیچ وجه قابل قیاس با دومین هجوم افغانان نبود، در سال ۱۱۶۰ ه . ق به دنبال کشته شدن نادرشاه یکى از سرداران وى موسوم به احمدخان ابدالى که بعدها به احمدشاه درانى مشهور گردید نیشابور را محاصره کرد اما در آن سال موفق به تصرف شهر نشد، سال بعد مجددا با لشکر نیرومندترى به پشت دیوار نیشابور آمد و پس از جنگى خونین سرانجام شهر را گشود و تیغ در میان مردم بى‏پناه نهاد. فریزر سیاح انگلیسى ضمن تشریح خرابیهاى وارده از دومین هجوم افغانها بر نیشابور چنین مى‏نویسد:

آن مصر معرفت که تو دیدى خراب شد                 وان نیل مکرمت که شنیدى بر آب شد

آن کعبه وفا که خراسانش نام بود              اکنون به پاى پیل حوادث خراب شد

به شهادت کسانى که آن رویداد را دیده‏اند و هنوز زنده‏اند بلاهایى که از هجوم افغانها بر سر ساکنان نیشابور آمد دست‏کم از مصیبتهاى ناشى از هجوم مهاجمان تاتار نداشت. به گفته یکى از سالخورده‏ترین ساکنان نیشابور هجوم احمدخان شهر را چنان ویران ساخت که در درون دیوار نیشابور یک خانه مسکونى نماند و مدتها این نابسامانى و دربدرى ادامه داشت.

خوشبختانه بلاى وحشتناک چپاول و خرابى احمدخان ابدالى با رفتن وى سپرى شد و موجباتى فراهم نیامد که دامنه ستمگرى مهاجمان به سوى جنوب کشیده شود. عباسقلى‏خان بیات گماشته احمدخان در نیشابور با دلسوزى و رعیت‏نوازى بى‏سابقه‏اى گروهى از رنجبران و کشاورزان متوارى شهر را تشویق به بازگشت کرد و به ساختن دیوار شهر و مرمت پاره‏اى از خرابیها همت گماشت. اندک اندک مردمى که دارایى خود را رها کرده و به بیغوله‏ها گریخته بودند از گوشه و کنار بازآمدند

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاه برای “هجوم افغانها به نیشابور

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.