نکات حقوقی در مورد چِک

 

در زندگی روزمره، افراد با توجه به نیاز خود از چک برای معامله استفاده می کنند و با توجه به اهمیت آن سعی نمودم یک سری مطالب مهم در خصوص چک را بازگو نمایم تا همگی با دقت بیشتری مبادرت به صدور چک برای همدیگر نماییم:

۱ـ هر کس با علم به بسته بودن حساب بانکی خود مبادرت به صدور چک کند، عمل وی در حکم صدور چک بلامحل خواهد بود و به حداکثر مجازات ۲ سال حبس محکوم می شود. این مجازات غیرقابل تعلیق است. اما جرائم مذکور در این قانون بدون شک دارنده چک قابل تعقیب نیست.

۲ـ اگر دریافت کننده چک بلامحل ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ چک و یا ۶ ماه بعد از برگشت چک از صاحب حساب ، شکایت کیفری مطرح ننماید دیگر حق شکایت نخواهد داشت و باید از جنبه حقوقی پی گیری نماید.

۳ـ محکوم علیه بعد از صدور حکم قطعی ، موظف است مبلغی معادل یک سوم چک را به نفع دولت پرداخت نماید.

۴ـ سه نوع چک قابل پیگرد کیفری نیست: چک سفید امضا، چک تضمینی و چکی که وصول آن منوط به شرطی باشد.

۵ـ اگر اشخاص با یکی از موارد زیر مواجه شدند، می توانند چک را برگشت بزنند:

الف) نبودن وجه نقد یا کافی نبودن آن

ب) صدور دستور عدم پرداخت وجه چک به بانک از طرف صاحب حساب

ج) تنظیم چک به صورت نادرست از قبیل عدم مطابقت امضا، اختلاف مندرجات چک، قلم خوردگی و…

۶ـ چنانچه چک به هر دلیل برگشت بخورد، پس از دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک محال علیه و اطمینان از عدم وصول چک از طریق مذاکره، نسبت به تنظیم شکوائیه از طریق کیفری اقدام نمایید:

الف) پس از تنظیم شکوائیه با همراه داشتن اصل چک به قسمت ارجاع شکایات حوزه قضایی که بانک محال علیه در محدوده آن واقع است مراجعه کنید.

ب) معاونت ارجاع حوزه قضایی مربوطه در ذیل شکوائیه دستور تحقیقات مقدماتی و اعلام نتیجه را به حوزه انتظامی واقع در محدوده سکونت صادرکننده چک را صادر می نمایند. (آدرس اعلامی مشتکی عنه مندرج در برگ گواهی عدم پرداخت)

ج) پس از اخذ دستور مقام قضایی، به حوزه انتظامی مربوطه مراجعه کرده و بر حسب رویه معمول، با کسب دستور فرمانده حوزه انتظامی یا جانشین وی اخطاریه ۳ روزه که به اخطار حسن نیت معروف است در معیت مامور انتظامی به متهم ابلاغ می شود.

د) در صورتی که متهم ظرف ۳ روز پس از ابلاغ اخطاریه مذکور در بند ۳، رضایت شاکی را جلب کرده است یا ترتیب پرداخت وجه چک را بدهد با اعلام رضایت شاکی یا ارائه لاشه چک توسط وی پرونده مختومه می شود، وگر نه در صورت عدم حضور در موعد مقرر، با دستور مقام قضایی نسبت به جلب متهم اقدام و پرونده با گزارش نیروی انتظامی و به همراه طرفین به حوزه قضایی مربوطه ارسال و پس از تعیین شعبه رسیدگی کننده توسط ریاست حوزه قضایی و یا معاونین آن ها، پرونده در جریان رسیدگی قرار می گیرد. (این اقدامات نیز در صورتی که متهم متواری باشد انجام می گیرد) در ضمن می توان در صورتی که متهم متواری بوده و احتمال خروج وی از کشور برود، از دادگاه درخواست ممنوع الخروج کردن وی را از کشور کرد.

۷ـ اگر بعد از صدور حکم قطعی، شاکی گذشت کند یا محکوم به ترتیب بالا موجبات پرداخت وجه چک را فراهم کند اجرای حکم متوقف می شود.

۸ـ برخی گمان می کنند برای وصول چک از طریق دادگاه، فقط باید شکایت کیفری کنند. در حالی که حتی اگر این شکایت به نتیجه برسد، دادگاه تنها حکم به مجازات حبس خواهد داد و درباره طلب دارنده اظهار نظر نمی کند. هم درباره چک های حقوقی، دادگاه تنها در صورتی حکم به پرداخت مبلغ چک در وجه دارنده چک را صادر خواهد کرد که دارنده به عنوان خواهان، فرم مخصوص دادخواست را تکمیل و با پرداخت هزینه دادرسی از طریق ابطال تمبر و سایر تشریفات قانونی، آن را تحویل دفتر دادگاه کند.

۹ـ در صورتی که مشتری ظرف مدت ۱۰ روز کاری پس از برگشت چک، اقدام به تأمین کسری موجودی حساب جاری یا ارائه لاشه چک یا رضایت نامه محضری از ذی نفع نکند، بانک موظف است اطلاعات مربوط به گواهی نامه عدم پرداخت را به سامانه اطلاعاتی بانک مرکزی ارسال کند.

۱۰ـ مراجعه به مراجع ثبتی راه دیگر وصول چک می باشد:

راه دیگر برای رسیدن به حقوق دارنده چک، اقدام از طریق مراجعه به اجرای ثبت برای وصول چک است.

«چک در حکم سند عادی اما لازم الاجراست» پس برای چک صدور اجرائیه پیش بینی شده است.

دارنده چک پس از مراجعه به بانک و اطلاع از غیرقابل پرداخت بودن چک، با دریافت گواهینامه عدم پرداخت برای صدور اجراییه، عین چک را به انضمام گواهینامه مبنی بر مطابقت امضای چک با نمونه موجود آن در بانک که از سوی بانک صادر می شود، به اجرای ثبت اسناد محل تسلیم و تقاضای صدور اجراییه می کند. البته قبل از صدور اجراییه، متقاضی باید مبلغ حق الاجرا را در صندوق اجرای ثبت تودیع نموده و نیز اقدام به معرفی اموال متعلق به صادرکننده چک به غیر از مستثنیات دین، کند. باید توجه داشت که چک های صادره از صندوق های قرض الحسنه چک بانکی محسوب نمی گردد و در واقع نقش حواله را دارند و فقط از طریق حقوقیقابلیت پیگیری را دارند و به عنوان یک سند لازم الجرا مثل چک عمل نمی کنند.

نوشته شده توسط : محسن تقیان

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.