نان و استقلال مالی ( حقوق زنان؛ مهریه بالا یا مطالبه حقوق انسانی؟ )

رابعه صادقی

در جامعه‌ی مدرن که برای برابری حقوق اجتماعی زنان و مردان تلاش می‌کند، نمی‌توان استقلال مالی زنان را نادیده گرفت. اگرچه جامعه‌ی ایران در مرزِ سنّت و مدرنیته قرار گرفته؛ امّا امروز صدای احقاق حقوق‌ معوق ‌مانده‌‌ی زنان ایرانی بیش از پیش به گوش می‌رسد.

استقلال شخصیّت و نگاه عادلانه به زنان و مردان بدون استقلال مالی دور از ذهن به نظر می‌رسد.

برای رسیدن به استقلال شخصیّت، استقلال در تصمیم‌گیری، استقلال در انتخاب شیوه‌ی زندگی و…، استقلال مالی در زنان یک اصل قابل تامّل است. اصلی که زنان در جامعه‌ی ما کم‌تر به آن دسترسی داشته‌ و کمتر شیوه‌ های دستیابی به آن را فراگرفته‌اند.

آموختن روش‌های کسب‌وکار حرفه‌ای، داشتن شغل و کسب درآمد در زنان موجب استقلال مالی آنها می‌شود و در مقابل نداشتن شغل و حساب پس‌انداز زنان در خانواده و وابستگی به درآمد مرد برای ادامه‌ی زندگی و دریافت پول به صورت روزانه، نشان از وابستگی مالی آنها دارد.

زنان در جامعه باید به خود توجّه بیشتری نشان داده و بتوانند زندگی خود را مدیریّت کنند. نمی‌توان در پِیِ حقّ حضانت فرزند، اجازه‌ی خروج از کشور، دیه‌ ی برابر، آزادی‌ های اجتماعی برابر و… بود؛ امّا بارِ مالی زندگی را تنها بر دوش مردان گذاشت.

استقلال اقتصادی زنان، موجب بی‌نیازی آن ها به دیگران در تامین هزینه ‌های شخصی می‌شود. داشتن درآمد و پشتوانه‌ی مالی، عامل مهمّی در ایجاد اعتمادبه نفس میان زنان است و نگرانی و ترس آنها برای نداشتن پشتوانه‌ها‌یِ مالیِ مردانه را برطرف می‌کند.

اشتغال زنان موجب بیشتر دیده شدن ‌شان در جامعه شده، آگاهی و بینش اجتماعی ‌شان را افزایش می‌دهد و استقلال روحی و فکریِ آن ها را در پِی دارد؛ چرا که وابستگی مالی زنان در بسیاری مواقع سبب می‌شود استقلال رای نداشته و نظرشان تابع نظر پشتوانه‌ی مالی‌شان باشد.

یکی از مقوله‌هایی که استقلال مالی زنان در آن نقش بسزایی دارد و نمی‌توان از کنار آن به سادگی گذشت، ازدواج است. باتوجّه به این که جامعه‌ی ایران در مرز بین سنّت و مدرنیته قرار گرفته، ازدواج نیز از این قاعده مستثنی نیست و گاه سنّتی و گاه مدرن به آن پرداخته می‌شود.

زن ایرانی اگر می‌خواهد با جامعه‌ی مردسالار خداحافظی کرده و با او مدرن رفتار شود، نمی‌تواند استقلال مالی را نادیده بگیرد. در مراسم خواستگاری اغلب از مهریه به‌عنوان پشتوانه‌ی زن نام می‌برند! مهریه آن هم از نوع سنگین و رشک ‌برانگیزش که صحبت از آن نقل بسیاری از محافل می‌شود، این پیام را به ذهن می‌رساند که با یک ازدواج مدرن روبه ‌رو نیستیم؛ چرا که در یک ازدواج مدرن، مهریه نمی‌تواند پشتوانه‌ی زن باشد. زنان می‌توانند هنگام ازدواج به ‌جای مهریه و بالیدن به میزان بالای آن، حقوق انسانی خود را طلب کنند. در واقع زنی که استقلال مالی دارد و مهریه را پشتوانه‌ی زندگی‌اش نمی‌داند، می‌تواند هنگام ازدواج حقّ طلاق، حقّ ادامه‌ی تحصیل، حقّ کار، حقّ خروج از کشور و… را جایگزین مهریه‌های سنگین کند و در جهت برخورداری از حقوق اجتماعی برابر با همسرش تلاش کند. زنی که استقلال مالی دارد به ازدواج و زندگی مشترک به ‌‌عنوان راه گذران زندگی و امرار معاش نمی‌نگرد که بخواهد به هر قیمتی به آن تن بدهد و چشم بر حقوق اجتماعی‌اش ببندد.

استقلال مالی نه تنها در ازدواج و زندگی مشترک، بلکه در تمامی عرصه‌های زندگی یاری ‌رسان و پشتوانه‌ی زنان برای داشتن یک زندگی به دور از کلیشه‌های روزمرّه است. در بسیاری مواقع وابستگی مالی زنان به مردان سبب می‌شود در مقابل بسیاری از ناملایمت ‌ها و نادیده گرفتن حقوق ‌شان مجبور به سکوت شوند. زنی که خود را مسئول زندگیِ خود می‌داند، رفاه ش را در جیب مردان جستجو نمی‌کند که تامین ‌شدن ش او را به سکوت وادارد.

هرچند در کشور ما مسیرِ رسیدن به استقلال مالی برای زنان با چالش‌های بیشتری نسبت به مردان روبه‌ روست؛ امّا تلاش در جهت دستیابی به آن و نتیجه‌‌‌‌اش بسیار رضایت‌بخش خواهد بود.

زنان مستقل و قوی کم تر در معرض آسیب ‌های اجتماعی قرار می‌گیرند، اعتماد به نفس بالاتری دارند، کاری را خارج از حدّ توان خود نمی ‌بینند و صیغه‌ی من می‌توانم را بیش از دیگران صرف می‌کنند.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.