ممنوع شدن قلیان توسط شاه عباس

9چپق و قلیان هر دو در نیمه اول قرن دهم هجری در ایران رواج یافته است.

اهلی شیرازی نخستین شاعری است که در سال ۹۴۲ قمری از قلیان نام برد:

قلیان ز لب تو بهره ور می گردد

نی در دهن تو نیشکر می گردد

در سیاحتنامه شاردن آمده که شاه عباس بسیار کوشید تا از استعمال این ماده دخانی در بین مردم جلوگیری کند به همین منظور بعد از بازگشت از سفر زیارتی مشهد در سال ۱۰۰۹ هجری تصمیم گرفت تا از موقعیتی که بزرگان به دیدن او می آیند استفاده کرده و قلیان را ممنوع کند چنانکه در آن زمان یکی از صاحبان فضل در مورد تنباکو این رباعی را گفته است.

تنباکو چیست آفت برگ امید

گلخن به از آن گلو که این دود کشید

از تنباکو نفع توان داشت گمان

از دود اگر خانه توان کرد سپید

برای این کا زمینه ای لازم بود بنابراین شاه عباس بزرگانی را که به دیدن او آمده بودند به کاخ خود دعوت کرد وبه خدمتکارانش نیز دستور داد تا قلیان بیاورند ومخفیانه به آنها گفت تا به جای تنباکو از پهن اسب استفاده نمایندوبرای خوشبو شدن به آن مقداری عود اضافه کنند.زمانی که خدمتکاران قلیانها را آوردند میهمان ها مشغول کشیدن قلیان شدند! پشت سر هم بر قلیان پُک عمیق زده و با احساس رضایت دودش را هوا می دادند! گویی در عمرشان، قلیانی به آن خوبی‌ نکشیده اند! با هر پک زدن آنها دود و بوی پهنِ اسب فضا را پر می کرد،همه مانده بودند شاه عباس چنین تنباکویی را از کجا تهیه کرده است که دو  بوی متفاوت یکی بوی بد پهن حیوانی دارد ودیگری بوی خوب عود می دهد وبه غیر از دود کردن و بوهای ناسازگار هیچ تاثیری هم ندارد.

وقتی شاه عباس دید آنها با چه اشتیاقی به قلیانها پک می زنند رو به آنها کرد و گفت: «سرقلیان ها با بهترین تنباکو پر شده است نظر شما چیست؟» بزرگان کشور هم چاره ای جز تملق وچابلوسی نداشتند همه از تنباکو و عطر آن تعریف می کردند از آن میان یکی به نمایندگی بلند شد وگفت :«به سر اعلیحضرت قسم، چندین سال است که قلیان می‌کشم، اما  تنباکویی به این عطر و مزه وگیرایی ندیده ام!»

به ناگاه شاه عباس برآشفت ونگاه معنی داری به حاضران کرد وگفت:«کسانی که نمی توانند فرق پهن و تنباکورا تشخیص دهند حق ندارن از این به بعد قلیان بکشند.»از آن روز به بعد به دستور شاه عباس مصرف تنباکو وقلیان در قهوه خانه ها ممنوع شد.

سرانجام کار مخالفت شاه عباس بزرگ با تنباکو به تحریم آن کشید و هنگامی که در گرجستان متوجه شد، سربازان او پول خود را صرف کشیدن تنباکو و توتون می کنند آن را ممنوع ساخت و تجاری را که توتون و تنباکو به اردوی او آورده بودند با تنباکوی خود یک جا سوختند و سربازانی که مرتکب کشیدن توتون و تنباکو می شدند بینی و لبان شان را می بریدند.شاه عباس که مرد و آب ها که از آسیاب افتاد دوباره قلیان،کشیدنی محبوب ما شد.

 

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.