معمّای رضا شاه (ماجرای یک مومیایی)

 

پیمان صادقی

«… هر روز، مهندسین و کارشناسان درجه یک، به عنوان متخصص تخریب از کارخانه سیمان ری می آمدند و چه بگویم، متجاوز از بیست روز طول کشید تا آن دکور شیطانی فرو ریخت و به طور کامل تخریب شد…» ( آیت ا… خلخالی )

رضا خان پس از کودتای ۱۲۹۹ به مقام سردار سپهی وسپس در سال ۱۳۰۲به نخست وزیری ایران رسید و در ادامه با انحلال  سلسله قاجار، در اردیبهشت ۱۳۰۵ بر تخت آخرین نظام شاهنشاهی ایران تکیه زد.رضاشاه سرانجام پس از حدود ۱۶ سال پادشاهی، در پی اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ برکنار و به آفریقای جنوبی تبعید شد.

از همان روزهای ابتدایی تبعید، بیماری قلبی به سراغ وی آمد تا این که در سحرگاه ۴ مرداد ۱۳۲۳ پس از دومین سکته قلبی، در ژوهانسبورگ جان سپرد.در ابتدا گروهی از جمله دکتر مصدق به دلایل سیاسی مخالف بازگرداندن جسد رضاشاه به ایران بودند. بنابراین تا مهیا شدن شرایط لازم، جسد او نزد خانواده عروس سابق اش (فوزیه) و خاندان پادشاهی مصر، در مسجد رفاعی به امانت سپرده شد.

نگهداری جسد رضا خان در مصر به درازا کشید لذا برای جلوگیری از فساد، آن را مومیایی کردند. آرامگاه  دوطبقه رضاخان که توسط محسن فروغی در ضلع غربی حرم عبدالعظیم حسنی(ع) طراحی شده بود پس از ۶ سال آماده بهره برداری می شود.

در اردیبهشت ۱۳۲۹، جنازه پهلوی اول با هواپیما از مصر منتقل و پس از طواف به دور کعبه به ایران می رسد. بنابر نقل قول ها جسد درون محفظه ای بتنی قرار داده شد ودر اعتراض روحانیون مبنی بر غیرشرعی بودن این کار، در کف محفظه خاک ریخته و سپس جنازه را درون آن قرار دادند.

پس از انقلاب ۵۷ وسقوط سلطنت پهلوی با دستور آیت ا… خلخالی، در اردیبهشت ۵۹ عده ای از مردم با محوریت فداییان اسلام درصدد تخریب بنا برمی آیند اما بنا محکم تر از آن بود که با تجهیزات دستی تخریب شود، لذا در روزهای بعد با مواد منفجره و ماشین آلات سنگین، کار مقبره رضاخان یکسره می شود.

البته در حین تخریب آرامگاه اختلافاتی بین رییس جمهور وقت، بنی صدر و آیت ا… خلخالی روی می دهد.

بنی صدر با این استدلال که قصد داریم آرامگاه رضاشاه را به موزه جنایات دیکتاتورها تبدیل کنیم با تخریب مخالفت می کرد.اما خلخالی در مقابل با استدلال بیزاری مردم از خاندان پهلوی و نیز مرتفع تربودن آرامگاه رضاشاه از گنبد بارگاه شاه عبدالعظیم (ع) بر ادامه تخریب اصرار نمود.

«… مردم ستم کشیده از دست این دودمان، به ویژه سالخوردگان حضرت عبدالعظیم، بی اندازه فعالیت می‌کردند یکی سنگ‌ها را می‌شکست و دیگری پله‌ها را می‌کند و سومی به در و پنجره حمله می‌کرد و خلاصه، هر کس کاری می‌کرد…» ( آیت ا… خلخالی )

۳۸ سال بعد در روزهای ابتدایی اردیبهشت ۹۷، در حین گودبرداری برای احداث سرویس های بهداشتی، در محل تقریبی مقبره، یک مومیایی سر از خاک ببرون کشید.گویا کارگران در حین حفاری در عمق ۸ متری  به یک سازه بتنی برمی خورند و پس از شکافتن آن با جسد مومیایی روبه رو می شوند.راننده ماشین حفاری اولین تصویر از جنازه را به صورت یک عکس سلفی منتشر و با انتساب آن به رضاشاه بسیار خبرساز شد.

شبکه های مجازی و در راس آنها تلگرام به سرعت مملو از اظهار نظرها درباره جسد مومیایی می شوند. سکوت مسئولان از جمله سازمان میراث فرهنگی نیز بر شایعات دامن زد. ابتدا مسئولین تولیت حرم اعلام می کنند جسد مومیایی نبوده و مجددا آن را با موازین شرعی دفن کرده ایم، اما تصاویر منتشر شده مومیایی بودن جسد را روایت می کنند.برخی افراد از جمله خسرو معتضد، مدعی اند که محمدرضا پهلوی در زمان فرار، بقایای جسد پدرش را با خود برده است این مساله سابقا توسط خلخالی نیز عنوان شده بود. فرح پهلوی تاکنون در چند مصاحبه خروج جسد رضاخان از ایران را تکذیب کرده است.از طرفی رضا پهلوی، نوه رضاشاه نیز به شدت پیگیر اخبار مربوط به جسد مومیایی است و صراحتا عنوان می کند این جنازه متعلق به پدربزرگ اش می باشد.

اما برخی دیگر با اشاره به محل پیدا شدن و نحوه انجام مومیایی، انتساب آن به رضاشاه را رد می کنند.

محمدرضا کارگر، مدیر کل امور موزه‌ها در رابطه با سرنوشت جسد یافت شده در ری در صورت تعلق داشتن ش به رضاشاه پهلوی می‌گوید: تا زمانی که صحت این ادعا ثابت نشود هیچ گونه صحبتی نمی‌توان درباره سرنوشت آن کرد.

رئیس پزشکی قانونی کشور نیز اعلام کرده است: احتمال شناسایی اجساد مومیایی شده از سوی پزشک قانونی وجود دارد.گویا چند نمونه خون خانواده پهلوی در دانشگاه تهران نگهداری می شود که می توان از آن برای تطابق ژنتیکی استفاده کرد.لازمه این کار دسترسی پزشکان به جسد و نمونه برداری از آن است اما بنابر ادعای برخی شاهدان، جنازه از محل خارج شده است و اطلاعی از محل نگهداری آن وجود ندارد.

مساله مهم تر آن است که در صورت انجام آزمایش های DNA ، با جنازه احتمالی رضا شاه چه خواهد شد ؟

برخی معتقدند در صورت خاک سپاری جسد منتسب به رضا خان در ایران، احتمال ایجاد تنش های امنیتی بسیار زیاد خواهد بود، از طرفی برقراری هرگونه ارتباط با خاندان پهلوی برای تحویل جسد نیز نمی تواند بی حاشیه باشد.

گویا با گذشت ۹۰  واندی سال از تاجگذاری، حوادث اردیبهشت هنوز با سرنوشت  شاه مستعفی گره خورده اند. اما آنچه واضح است با قدرت شبکه های اجتماعی، تعیین تکلیف این مومیایی جنجالی نمی تواند مدت زیادی به طول بیانجامد.

 

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.