مشاهیر نیشابور , مشاهیر زنان نیشابور (قسمت اول)

 

ازقرون نخست اسلامی تا نیمه قرن هفتم هجری ،با توجه به مرکزیت سیاسی ونظامی نیشابور، وبالتبع مرکزیت فرهنگی وعلمی در اکثزیت دوره ها،نیشابور دارالعلم خراسان بودومادراین قرون شاهد نشو ونمای گروههای مختلف مذهبی وتعالیم آنها می باشیم.وجود انبوه مساجد آموزشی ومدارس دراین شهر وخیل عظیم دانش پژوهانی که از اقصی نقاط جهان اسلام برای علم اندوزی وکسب معرفت وارد نیشابور می شدند ،مسلما می توانست جایگاه و ظرف مناسبی برای فعالیت زنان مسلمان درامر تعلیم وتعلم نیز باشد. اگر نگاهی به کتب مختلف رجال وتاریخ از قبیل : التحبیر والانساب  نوشته سمعانی وسیاق لتاریخ النیسابورنوشته الغافرفارسی ودیگرکتاب ها داشته باشیم،مشاهده می کنیم که چه مقدارزن محدثه وفقیه درکنارمردان در نیشابورزیسته اند که سمعانی نیز از برخی انها اجاره ی روایت دریافت داشته است. واز دیگر سو چون نیشابور محل ظهور وفعالیت صوفیان بزرگی چون ابوسعیدابوالخیر،عطارنیشابوری،خاندان قشیری و…بود، ما زنان متصوفه مشهوری را نیزدرمیان آنها می یابیم که به درجات بالایی ازمقامات تصوف رسیدند و شاگردان زیادی را نیز در دامن خود پرورش دادند. بجزعلوم دینی درشاخه های دیگری از علوم چون نجوم،ریاضی،ادبیات نیز به زنان عالم ودانشمندی در نیشابوردوران اسلامی برخوردمی کنیم که تحصیلات عالی وکافی داشته اند که نام آنها در کتابهای مختلف امده که مانیز به نمونه هایی ازآنها اشاره خواهیم کرد. ولی مسلما آماری که در پی خواهد آمدکلیت ندارد وقطره ای است از اقیانوس بی کران،کلان شهرفرهنگی نیشابور دوره نخست اسلام،باشد تاخود زمینه ی تحقیقی مستقل شود.

 مشاهیر زنان نیشابوری(تاقرن۷ه)

۱- فاطمه نیشابوری

وی اززنان عارف ونامدارایرانی درقرن سوم هجری بود و ازاهالی خراسان ومعاصرذوالنون مصری(۱۸۰-۲۴۵هجری)وبایزید بسطامی(۱۸۰-۲۶۴ه)به شمارمی رفت.این زن نیشابوری درمکه سکونت اختیارکرد.گاهی نیز به بیت المقدس می رفت وبازبه مکه بازمی گشت.مولاناعبدالرحمن جامی ازقول بایزیدبسطامی،می نویسد که:

«درعمرخود یک مرد ویک زن دیدم،آن زن فاطمه نیشابوری بود واز هیچ وی را خبر نکردم که آن چیزز وی را عیان نبوده»

وی می افزایدکه یکی از مشایخ از ذوالنون پرسید ازبین عرفا کدام را بزرگتردیدی؟ گفت زنی بود درمکه که وی را فاطمه نیشابوریه می گفتند.درفهم معانی قرآن سخن می گفت که مراعجب می آمد.این مطالب از سخنان اوست:

«کسی که خدابا اوکارندارد در هرمیدانی گام بردارد وباهرزبانی سخن بگوید وکسی که با خداسر و کارداشته باشد،خدا اورا لال می کندمگربرراستی وبه حیا واخلاص به خود ملزم می گرداند.امروز راستگو وپارسا دریایی است که امواجش اورامی سوزاند تا خدایش را بادعا غریق بخواند واز خدایش رهایی و نجات طلب کند.» ۱

تنها زنی که بعد ازاو به مقام والایی رسیده است فاطمه دقاق همسرابوالقاسم قشیری است که عده ای این دوفاطمه راباهم اشتباه گرفته اند.۲

ادامه دارد…

۱-کحاله،عمر رضا، اعلام النسا فی عالمی العرب والاسلام،بیروت ۱۴۰۴ه.ق، چاپ پنجم ،۸-۴۱۴۷ونیز ر.ک: محلاتی شیخ ذبیح الله، ریاحین الشریعه، تهران ،دارالکتب الاسلامیه،۱۳۷۴ه.ش، ص۵۱۲

۲-رک : گرایلی فریدون،مشاهیر نیشابور(شهر قلمدان های مرصع)مشهد ،انتشارات سعیدیمنش،۱۳۷۷ ه.ش، ص۵۶۲

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاه برای “مشاهیر نیشابور , مشاهیر زنان نیشابور (قسمت اول)

  1. اشتراک ها: مشاهیر زنان نیشابور (قسمت اول) - نیشابوریا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.