مشاهیر مفسران نیشابوری ( قسمت دوم)

نعمت الله صادقی

pic04

۹٫اسحاق بن راهویه: ابویعقوب اسحاق بن ابراهیم بن مخلَد مروزی ابن راهویهحافظ، محدث، مفسر و فقیه معروف مسلمان و شافعی در سده سوم هجری قمری بوده است.او در عصر خویش یکی از مورد اعتمادترین نقل کنندگان حدیث به شمار می رفته است.شهرت ابن راهویه نزد شیعیان دوازده امامی بیشتر به نقل بخشی از حدیث سلسله الذهب مربوط می شود.

۱۰٫نظام الدین حسن بن محمد: ملقب به نظام الدین و نظام نیشابوری و معروف به نظام اعرج از ادبا و علما و مفسرین بزرگ در قرن هشتم هجری است.این مرد فاضل و عارف و محقق به جهت علم و دقت نظر و تبحّرش در بین متأخرین، از شهرت خاصی برخوردار و زبانزد همه بود. تألیفات متنوعه او، بهترین معرف مقامات علمی اوست.به نقل از برخی مانند «کلام ذریعه» او را شیعه و به نقل بعضی دیگر همچون «رحانه الادب» او را از بزرگان اهل تسنن می دانند.وی در ذیل آیات، غالبا به تمام دیدگاه ها اشاره می کند و در عباراتی کوتاه و روشن بهره های فراوان از یک آیه را عرضه می کند و در تمام این مراحل هرگز به درازگوئی و زیاده روی، روی نمی آورد.روش نیشابوری در تفسیرش، روشی کلامی و عرفانی است، و تفکر وی، تفکری عقلانی و قلبی. بدین لحاظ در رده بندی تفاسیر، غرائب القرآن را باید مجموعه تفاسیر کلامی و عرفانی جای داد.ویژگی های غرائب القرآنتفسیر نیشابوری دارای ویژگی ها و برجستگی هایی است که در میان آثار تفسیری فرهنگ اسلامی بدان امتیاز ویژه ای بخشیده است.نثر گویا و دلنشین، تنظیم و ترتیب دقیق و استوار، گزیده گویی و اجتناب از استطرادهای نامتناسب، جامعیت نسبت به تمام مباحث، از جمله ویژگی های این تفسیر است.وی در ذیل آیات، غالباً به تمام دیدگاه ها اشاره می کند و در عباراتی کوتاه و روشن بهره های فراوان از یک آیه را عرضه می کند و در تمام این مراحل هرگز به درازگوئی و زیاده روی، روی نمی آورد.پرداختن منظم و دقیق به مباحث تجوید در آیات از قبیل وقوف، قرائت و … را نیز می توان از خصوصیات این تفسیر به شمار آورد.اشارات راه گشایانه به چرائی و چگونگی گزینش واژه ها، تعبیرها و بررسی هوشمندانه و گسترده تناسق، نظم و ترتیب در آیات و بازشناسی و عرضه روابط تنگاتنگ محتوای آیات و بازشناسی و عرضه روابط تنگاتنگ محتوای آیات و سوره ها از جلوه های والای این تفسیر است.

یکی دیگر از جنبه های شایان توجه تفسیر نیشابوری، جنبه های اخلاقی و معنوی آن است.وی در ذیل آیات مربوط به این موضوع، به گستردگی وارد بحث می شود و از ابعاد مختلف، محاسن و مساوی اخلاق را به بررسی و تحلیل می گیرد، و در بازشناسی بحث، سنگ تمام می گذارد.به گفته خوانساری، صاحب «روضات الجنات» از بهترین شروح کتاب خدا (قرآن) و جامع ترین تفاسیری که دارای فوائد لفظیه و معنویه است و مورد استفاده خواص و عوام نیز می باشد.. نظام نیشابوری تفسیر دیگری دارد به نام «لبّ التأویل» که به شیوه تأویل الآیات کمال الدین عبدالرزاق کاشانی تصنیف نموده است. ( تبیان، بخش قرآن  )

۱۱٫عبد الکریم قشیری نیشابوری: زین الاسلام امام ابو القاسم عبد الکریم بن هوازن بن عبد الملک بن طلحه بن محمد قشیری نیشابوری از اکابر دانشمندان، نویسندگان، شاعران و صوفیه قرن پنجم هجری است.در ربیع الاول سال ۳۷۶ یا ۳۸۶ ه در ناحیه استوا (قوچان کنونی) متولد شد. خانواده وی از اعراب بنی قشیر بودند که در خراسان صاحب املاک بودند. پس از فوت پدر به قصد آموختن علم حساب روانه نیشابور شد اما دست تقدیر او را به مجلس ابو علی دقاق کشانید و شیفته او گردید و از کسب علم حساب منصرف و قدم در طریق ارادت و تصوف نهاد.قشیری پس از ۸۹ سال عمر در سال ۴۶۵ ه بدرود حیات گفت و او را در مدرسه ابو علی دقاق (در نیشابور ) دفن کردند.اثر مهم وی در تفسیر ،تفسیر کبیر معروف به « التیسیر فی التفسیر » می باشد که قبل از سال ۴۱۰ ه نوشته است.عبدالکریم بن هوازن قشیری (اختصاراً:قُشیری)از فیلسوفان مسلمان در سده چهارم و پنجم هجری قمری بود.وی همچنین در علم حدیث، کلام، فقه و تفسیر قرآن دانش های تخصصی آموزش دید.مهم ترین اثر وی الرساله القشیریه نام دارد.او در زمانی زندگی می کرد که خلافت عباسیان در جهان اسلام حکم می راند و غزنویان در ایران فرمان می دادند.وی معاصر با ابوسعید ابوالخیر بوده است.قشیری ار بزرگان تصوف در قرون چهارم و پنجم می باشد از اکابر علما و مشایخ متصوفه، نسبتش به یکی از خاندان هایِ عربیِ مهاجر به نیشابور یعنی بنی قشیر می رسد مادرش دختر محمد بن سلیمان استوایی سلمی است، بنابراین از سوی پدر قشیری و از سوی مادر سلمی بود.

۱۲٫تفسیر فضل بن شاذان:از فضل بن شاذان نیشابوریدرگذشته به سال۲۶۰هجری

۱۳٫تفسیر ابی منصور حرام:از ابی منصور حرام نیشابوری

۱۴٫تفسیر حافظ محمدبن مومن نیشابوری: از حافظ محمدبن مومن

۱۵٫تفسیر ابن فورک نیشابوری: الامام ابوبکرمحمدبن حسن شافعی درگذشته به سال۴۰۶ هجری ازمتکلمان ومفسران وعلمای جامع عصر خود بود وحاج خلیفه در کتاب کشف الضنون خود از تفسیر اونام می برد.ابن فورک مدتی دربغداد به تدریس اشتغال داشت ،آنگاه به ری آمد وسپس به خواهش اهل نیشابور به این شهر آمد واهالی نیشابور برای او مدرسه ای بنا کردند .ابن فورک برای مناظره به غزنین رفت وپس ازمراجعت اورا در راه مسموم کردند ودرگذشت وجنازه اش را به نیشابور منتقل کردند .تالیفات او را تا صد شمرده اند (سامی ،علی؛نقش ایران درفرهنگ اسلامی)

به اشتراک بگذارید:


دیدگاه برای “مشاهیر مفسران نیشابوری ( قسمت دوم)

  1. اشتراک ها: مشاهیر مفسران نیشابوری ( قسمت دوم) - نیشابوریا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.