مشاهیر زنان نیشابور (قسمت پنجم)

۳۲-فاطمه (ام عبداله ملقب به ست العلماء) :

وی دختر ابی الخیر نیشابوری واز زنان پرهیزکار ،دیندار ودانشمند ومحدث قرن ۵و۶ هجری درنیشابور به شمار می آمد .او از قاضی ابومحمد عبدالله بن محمد بن علی تمیمی استماع حدیث نمود. فوتفاطمه در سال ۵۳۸ هجری در اصفهان اتفاق افتاد. (۱)

سمعانی در التحبیر می گوید که ام عبدالله نیشابوری زنی صالح وپاکدامن وصوفی بود واز اولاد علما واز قاضی ابامحمد عبدالله استماع حدیث کرد .(۲)

۳۳-فاطمه نیشابوری (ام الخیر بغدادیه ام الخیر نیشابوریه :

فاطمه نیشابوری  دختر علی ابن مظفر بن حسن بن زعبل و از زنان محدث ومتولد ۴۳۵هجری وساکن نیشابور بود . فاطمه از عبدالغافر محمد بن ابی الحسین فارسی صحیح»مسلم»وکتاب»غریب الحدیث»ابوسلیمان خطایی را استماع کرد . وابوسعد سمعانی کتاب»الاربعین»حسن بن سفیان خطایی را ازوی استماع کرد .فاطمه نیشابوری قرآن کریم را به خوبی می دانست و آن را به دختران تعلیم می داد. وفاتش درسال۵۳۳هجری اتفاق افتاد.(۳)

۳۴-شریفه نیشابوری(شریفه فراوی)۵۳۶-۴۷۱هجری:

شریفه دخترمحمدبن فضل صاعدی نیشابوری اززنان نیکوکاروپارسا ومحدث به شمار می رفت.وی از ابوسعیدعبدالرحمن بن منصور بن رامش وابوبکراحمد شیرازی وعبدالرحمن طاهربن محمد الشحامی وابوالفضل محمدبن عبدالله الضریر،حدیث آموخت وسمعانی از او حدیث نوشت.(۴)

درالتحبیر نوشته ی سمعانی ازوی به نام»ام الکرام الصاعدیه»یاد شده است.(۵)

۳۵-سعیده نیشابوری،سعیده الشحامیه:

ام خلف سعیده ابوالقاسم زاهربن طاهر شحامی معروف به ام خلف شحامیه، وی از زنان محدث، پارسا ونیکوکارقرن۵و۶هجری است . وی در نیشابورمتولدشد وازجدش ابوعبدالرحمن طاهروابوبکرشیرازی حدیث فراگرفت وبه نقل احادیث صحیح شناخته شد.سمعانی در نیشابور از او حدیث هایی نوشت.(تولد او در۴۶۷هجری وفوت درسال۵۴۷هجری بود.(۶)

۳۶-عایشه نیشابوری:

عایشه دختر ابی نصراحمدبن منصور بن محمد بن ابوالقاسم بن عبدوس متولد۴۷۱هجری،اززنان محدث، دین دار، پارسا ونیکوکاربود. وی از موسی بن عمران وابوبکر شیرازی وابوالسنابل هبه الله قرشی وعبدالرحمن بن احمد واحدی حدیث فراگرفت وسمعانی در نیشابورنیزازاوحدیث نوشت. به گفته ی سمعانی وی در زمان فتنه ی غزها به نیشابورمفقود شد که معلوم نیست آتش زده شد یا درآن حادثه وفتنه کشته شده است.(۷)

به روایتی وی به دست غزهای وحشی خون خوار اسیرشد وزیرشکنجه طاقت فرسای آنها کشته شد وجسدش را طعمه سگان درنده کردند ویا به روایتی آتش زدند.(۸)

۳۷-جوهرنازنیشابوری:

جوهر ناز اززنان محدث نیشابوری قرن ۶هجری ودخترزاهربن طاهرحشامی بود.

ازابوالحسن علی بن احمد المدینی موذن وابوالعباس فضل بن عبدالواحدزوابوعلی نصرالله بن احمد خوشنامی حدیث شنید.سمعانی نیز از او استماع حدیث کرده است.(۹)

۳۸-ظریفه ی شحامیه:

ظریفه دخترابوعبدالرحمن طاهربن محمد شحامی بود که ازپدرش وابوسعد مقری واحمدبن منصوروسعیدالعیارحدیث دریافت کرد.(۱۰)

۳۹-زینب شعری:

زینب دخترعبدالرحمن بن الحسن جرجانی معروف به ابن شعری وحره ونیز ملقب به «ام الموید»که از زنان عالم ومحدث ودانشمند نیشابور به شمارمی رفت که درسال۵۲۴ هجری دراین شهر متولد شد ومحضر گروهی از بزرگان علما را درک کرد وازآنان روایت واجازه بیان آن را دریافت  کرد. وی ازابومحمداسماعیل بن ابوالقاسم نیشابوری،ابوبکرنیشابوری وابوالقاسم زاهر وابوالمظفر عبدالمنعم بن عبدالکریم بن هوازن قشیری وعبدالوهاب بن شاه شادیاخی وابوالبرکات محمد بن فضل فزاری ودیگران سماع حدیث کرد وحافظ ابوالحسن عبدالغافربن اسماعیل بن عبدالغافرفارسی وعلامه ابوالقاسم محمود بن عمر زمخشری به وی اجازه ی روایت حدیث دادند.همچنین ازابونصرمحمدبن منصورودیگران از طبقه ی حفاظ وعلمای حدیث نقل کرد وکسان بسیاری نیز در نزد او حدیث آموختند واز وی اجازه ی جدیث داشتند.(۱۱)

ازشاگردان این زن یکی قاضی ابن خلکان صاحب کتاب وفیات بود که به وی اجازه ای داد که آن را دریکی از ماههای هجری سال۶۱۰هجری نوشت. زینب درسال۶۲۵هجری در نیشابوردرگذشت.(۱۲)

۴۰-بی بی منجمه:

از منجمان معروف قرن هفتم در نیشابور بود. وی دختر کمال الدین سمعانی رئیس شافعیه ی نیشابور بود وازطرف مادرنسبتش به امام محمد بن یحیی، فقیه بزرگ خراسان می رسید که در فتنه ی غزان کشته شد. بی بی در علم نجوم مهارت زیادی داشت واحکامش غالبا با قضا وقدر موافق می آمد.ازاین رو دردستگاه امرا وسلاطین وقت،احترامی به هم رسانده بود،چنانکه جلال الدین خوارزمشاه اورامقرب ومحترم گردانید.هنگامی که کمال الدین کامیار از جانب سلطان سلجوقی آسیای صغیر به سفارت نزد سلطان جلال الدین خوارزمشاه رفت از حال بی بی آگاه شد وداستانش را در بازگشت به اطلاع سلطان کیقباد رساند وقتی که جلال الدین خوارزمشاه نزدیک  شهرآمد، ازبرابرلشکرمغول فرارکرد وسپس به قتل رسید،علاء الدین درصدد جستجوی بی بی منجمه برآمد وعاقبت نشان اورا باشوهروخاندانش دردمشق یافت واورا به دربار خود خواند. چون درچند مورد احکام درستی از او شنیده شد(شنید)،مقامش را ارتقا داد وشوهرش مجدالدین محمد ترجمان را نیز به مقام دبیری ودرجات بالا رساند. چنانکه درصف امرای دولت سلجوقی اسیای صغیر درآمد.امیرناصرالدین حسین،فرزند مجدالدین محمد وبی بی منجمه بود که عنوان «امارت»را ازپدر به ارث برد. اما به دلیل شهرت مادرش به ابن بی بی معروف شد. (۱۳)وی نویسنده ی کتابی در تاریخ سلجوقیان است. به نام «الاوامرالعلائیه فی امور العلانیه»

منابع: ۱-ر.ک:کحاله،اعلامالنساء،ص۴/۵۶٫

۲-ر.ک:سمعانی،التحبیر،۴/۴۲۹٫

۳-همان،ص۳۱-۲/۴۳۰٫ونیزر.ک: فارسی،تاریخ نیشابور(المنتخب من السیاق)،ص۶۳۷٫

۴-ر.ک:کحاله،اعلام النساء،ص۲/۲۹۶٫

۵-ر.ک:سمعانی،التحبیر،ص۲/۴۱۶ وآن را مقایسه کنید با;فارسی، تاریخ نیشابور(المنتخب من السیاق)،ص۳۸۸٫

۶-سمعانی،التحبیر،ص۲/۴۱۱ ونیز، کحاله،اعلام النساء، صص۲/۱۹۵-۶ وفارسی،تاریخ نیشابور(المنتخب من السیاق)ص۳۸۸٫

۷-ر.ک همان،ص۲/۴۲۲ وکحاله، اعلام النساء ، ص۳/۷٫

۸-ثابتی،تاریخ نیشابور،ص۳۴۴ و برای اطلاعات بیشتر ر.ک: فروزانفر، مقدمه ی مصحح بر رساله ی قشیریه، ص۵۱٫

۹-سمعانی،التحبیر،ص۲/۳۹۹ وابن خلکان، وفیات الاعیان،صص۲/۳۴۴-۵٫

۱۰-فارسی، تاریخ نیشابور(المنتخب من السیاق)ص۴۲۶٫

۱۱-ر.ک:فروزانفر، مقدمه ی مصحح بررساله ی قشیریه، ص۵۱٫

۱۲-ر.ک: ابن خلکان، وفیات الاعیان، صص۲/۳۴۴-۴۵ ونیز ر.ک: کحاله،اعلام النساء، ص۲/۷۵-۷۷ص ونیز ر.ک:محلاتی، ریاحین الشریعه، ص۴/۳۰۸

۱۳-رجبی،محمدحسن، مشاهیرزنان ایرانی وپارسی گوی ازآغاز مشروطه، انتشارات سروش،۱۳۷۴ه..ش، ص۳۷٫

به اشتراک بگذارید:


دیدگاه برای “مشاهیر زنان نیشابور (قسمت پنجم)

  1. اشتراک ها: مشاهیر زنان نیشابور (قسمت پنجم) - نیشابوریا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.