مروری بر اقامه نماز جمعه نیشابور از مروی تا مقری: خطیب بعدی آدینه های نیشابور کیست؟

 

امیرحسین دهنوی- مقری موذن، امام جمعه نیشابور با پایان یافتن ماموریت سه ساله اش از هفته گذشته، و با عدم تمایل شخصی به ادامه این سمت، دیگر نماز جمعه نیشابور را اقامه نمی کند. به این ترتیب سومین امام جمعه دائم نیشابور در حال عزیمت از این شهر است. به همین مناسبت در این گزارش نگاهی به تغییرات نماز جمعه در نیشابور می پردازیم.

برگزاری نماز جمعه در ایران با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۵۷ وارد مرحله جدیدی شد؛ به گفته دکتر احمد جلالی مشاور و شاگرد مرحوم طالقانی (اولین امام جمعه تهران) بعد از پیروزی انقلاب، «مرحوم آیت ا… طالقانی، مرحوم آیت ا… منتظری و استاد شهید آیت ا… مطهری در جلسات متعدد با امام خمینی(ره)، تأکید به برگزاری نماز جمعه داشتند. تا این که در نهایت در سوم مردادماه سال ۵۸ دستور برگزاری اولین نمازجمعه رسمی به فرمان امام خمینی(ره) صادر شد و مرحوم طالقانی اولین نمازجمعه تهران را در تاریخ ۵مردادماه سال ۵۸ اقامه کرد.» در نیشابور حسین انصاری راد با توجه به مقبولیت بالا در بین مردم و نقش تاثیرگذار خود در مدیریت انقلاب در شهرستان، اقامه نماز جمعه را بر عهده گرفت.

 حسین انصاری راد

پیش از انقلاب  بر خلاف امروزکه یک نفر نماز را اقامه می کند، روحانیون مختلفی همزمان اقامه نماز داشتند که می‌توان از پیشوایانی همچون حجج اسلام  مروی، غرویان، موسوی، اسعدی، عظیمی‌نژاد، طاهری و بلبلی نام برد. با بازگشت حجت‌الاسلام حسین انصاری راد از نجف به نیشابور وی  شروع به اقامه نماز در شبستان جنوبی مسجد جامع  کردند که آن زمان به نمازخانه حاج آقای انوار از روحانیان غیر انقلابی معروف بود. کم‌کم نماز ایشان از جمعیت چند نفری به صد ها نفر ‌رسید و با برپایی  جلسه تفسیر قرآن در مسجد جامع ، روشن گری سیاسی مردم  هم آغاز شد.

با افزایش محبوبیت انصاری راد در بین مردم و شروع مبارزات انقلابی وی به عنوان رهبر انقلاب نیشابور شناخته می شد. مسجد جامع، حوزه گلشن، دانشسرا و دو دبیرستان کانون‌های اصلی مبارزات آن زمان را تشکیل می‌دادند که البته همه این ها به مرور زمان توسط انصاری راد هماهنگ و مدیریت شد.

اوایل انقلاب نماز جمعه توسط انصاری راد اقامه می شد که با توجه به نامزد شدن وی در اولین دوره مجلس شورای اسلامی از این سمت استعفا کرد و به عنوان نماینده نیشابور در اولین دوره مجلس شورای اسلامی فعالیت خود را ادامه داد. سخنرانی های وی در طول دوره نمایندگی به ویژه در مجالس پنجم و ششم پاسخی بود به این پرسش که آیا چرا او تریبون مجلس را برای دفاع از منافع مردم نیشابور بر تریبون نماز جمعه ترجیح داد. از مهمترین سخنرانی های او، که به خاطر دفاع از حقوق روزنامه نگاران و نویسندگان برنده «قلم طلایی دفاع از مطبوعات» شد، در حوزه دفاع از نیشابور می توان به تلاش وی به برای دفاع از نیشابور در طرح تقسیم استان اشاره کرد. او در سخنانی گفته بود: «حتی به لحاظ آیین‌نامه‌ها و ملاک های وزارت کشور، بهترین شهر برای مرکزیت استان خراسان بی تردید نیشابور است.» همچنین در سخنرانی دیگری در فروردین ماه ۱۳۷۷ گفته بود: «اگر حق نیشابور در طرح تقسیم استان خراسان تضییع شود بنده به عنوان اعتراض استعفاء خواهم کرد. این که چون نیشابور نزدیک مشهد است پس دیگر محلی برای مطرح شدنش نیست، یک بازی است.»

 عبدالجواد غرویان

عبدالجواد غرویان امام جمعه پیشین نیشابور و عضو دو دوره مجلس خبرگان رهبری بود.

متولی آستان قدس رضوی پس از پیروزی انقلاب کسی بود که ردای امام جمعه  نیشابور را برای حاج شیخ عبدالجواد دوخت. از خود او در این باره نقل شده: «در اواخر سال ۱۳۶۰شمسى بود که حضرت آیت ا… طبسى که بنده را خوب مى‏ شناخت مرا به حضور طلبید وقتى که به خدمتشان رسیدم فرمود: «ما یک لباس پرافتخارى براى شما بریده‏ ایم و آن امامت جمعه نیشابور است». بنده عذر آوردم که من در این‏جا مشغول مبارزه هستم، دو سه تا درس مى‏ گویم، مسجد را اداره مى‏ کنم، مدرسه بعثت را دارم، فرمودند: «از نیشابور جمعى زیاد از روحانى و غیر روحانى آمده‏ اند و متقاضى امام جمعه هستند و اکثراً شما را اسم مى‏ برند و من هم که شما را خوب مى‏ شناسم وظیفه مى‏ دانم که قبول کنید». خلاصه کار را بر من حتم کردند و بالاخره به نیشابور منتقل شدم.»

او در مورد نمایندگی مجلس خبرگان گفته بود: حضرت مستطاب جناب آیت ا… طبسى و جمع دیگرى از علما و انقلابیون به بنده اصرار کردند که از استان خراسان کاندیدا بشوم و چون یکى از شرایط کاندیدا شدن در آن مجلس، اجتهاد بود، آقایان حضرات آیت ا… شیرازى، مروارید و فلسفى کتبا صلاحیّت بنده را تأیید کردند و بنده با این‏که خود را لایق این کار نمى‏ دیدم احساس وظیفه نمودم و قبول کردم. پس از رأى گیرى وارد مجلس شدم و در دوره دوم نیز به دلایلى احساس وظیفه‏ ام شدّت پیدا کرد بار دیگر، کاندیدا شدم و در مجلس حضور یافتم.»

وی که در سال ۱۳۶۶ با حکم رهبر انقلاب اسلامی به عنوان امام جمعه نیشابور انتخاب شده بود  به مدت  ۲۵ سال سکاندار این پست بود.

در سال های طولانی اقامه نماز جمعه سخنرانی های او در مقام امام جمعه،سخنان او متاثر از شرایط و اوضاع جامعه و کشور به شکلی بود که وی را به چهره ایی موثر در سپهر سیاسی و اجتماعی شهر نیشابور بدل نمود. سال های ابتدایی امام جمعه او مصادف با جنگ تحمیلی بود و پشتیبانی از جبهه ها وجهه نظر اصلی خطبه های غرویان بود. سال هایی که پشتیبانی مردم نیشابور از رزمندگان بعد از مشهد بالاترین رتبه را به خود اختصاص داده بود و نیشابور پس از مشهد بیشترین شهید را داد.

در دوران اصلاحات، اگر چه عموما به انتقاد از سیاست های دولت وقت می پرداخت اما در استقبال از ریئس جمهور وقت در روز سی و یک خرداد سخنانی را بیان کرد که چهره ایی متفاوت ار او را به مردم نیشابور معرفی کرد. وی استقبال مردم نیشابور را از سید محمد خاتمی در تاریخ بی سابقه توصیف کرد و گفت: شور و نشاط مردم برای دیدن اقای خاتمی یاد اور استقبال مردم نیشابور از موکب امام هشتم(ع) است

خطیب جمعه پیشین نیشابور که در سال ۸۴ صریحا از نامزدی احمدی نژاد حمایت کرده بود در سال های بعد در دفاع از او گفته بود:کسانی که پول های زیادی را به جیب زدند امروز فحش و تهمت های زیادی را به احمدی نژاد نثار می کنند.به هر روی فارق از هرگونه داوری ان چه از خطبه های غرویان در ذهن مردم نیشابور ماندگار شده است صراحت او در بیان دیدگاه ها و عقایدش و یکی بودن دل و زبان ش در تریبون نماز موصوف به عبای سیاسی جمعه است.

اسماعیل مقری مؤذن 

عبدالجواد غرویان با توجه به کهولت سن درخواستی مبنی بر جایگزینی فردی دیگر را به عنوان امام جمعه نیشابور مطرح کرد که رهبر  انقلاب با درخواست ایشان در تیر ماه سال ۱۳۹۱ موافقت کرده و حجت الاسلام مقری مؤذن را که عضو اتاق فکر تبلیغ دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی بود، به عنوان جایگزین معرفی کرد.

مقری در سال ۱۳۳۳ درنیشابور به دنیا آمد و  دوران کودکی و تحصیلات ابتدائی و راهنمایی را در زادگاهش نیشابور سپری کرد. پس از آن با تشویق خانواده در سال ۱۳۵۰ وارد حوزه علمیه نیشابور شد. وی پس از طی تحصیلات عالی سطح حوزه در سال ۱۳۵۷ وارد حلقه درس خارج فقه و اصول آیات مرتضوی و میرزا علی آقا فلسفی گردید.

وی در سال ۹۱ از سوی رئیس شورای سیاست گذاری ائمه جمعه کشور به مدت سه سال به سمت امام جمعه شهرستان منصوب شد. مقری در خطبه های نماز جمعه بیشتر به مسائل کلان جامعه می پرداخت و تریبونی بی تنش و بی طرفانه داشت.  اسماعیل مقری مؤذن  سرانجام در اواخر تیر ماه با توجه با پایان یافتن حکمش درخواست ادامه همکاری در سمت امام جمعه را نپذیرفت و به مشهد رفت و در حال حاضر نیشابور با امام جمعه موقت اداره می شود.

امام جمعه فعلی نیشابور کیست؟

در حال حاضر و با کنار رفتن مقری موذن، نام های گوناگونی برای امامت نماز جمعه شهرستان مطرح شده است که هیچ یک تا کنون به قطعیت نرسیده است. از جمله این نام ها، یعقوبی- امام جمعه کاشمر- است که گویا با توجه به درخواست مردم کاشمر برای ماندن او در آن شهرستان و نیز تغییرات احتمالی در شورای سیاستگزاری ائمه جمعه، وی فعلا به نماز جمعه نیشابور نیامده است. گفته می شود، علم الهدی، امام جمعه مشهد و نماینده ولی فقیه در استان، نیز با توجه به حساسیت و اهمیت شهرستان نیشابور، رایزنی هایی جدی برای انتخاب امام جمعه این شهر آغاز کرده است.

امامان جمعه موقت نیشابور

امام جمعه دائم می‌تواند یک یا چند نفر را به عنوان امام جمعه موقت همان شهر انتخاب کند.

از شروع رسمی نماز جمعه در نیشابور در سال ۱۳۶۰ افرادی همچون آقایان مروی، رجبعلی سلامی و  محمد کاظم فتحی رجایی به عنوان خطیب جمعه موقت در نیشابور فعالیت داشته اند.

مصلای جمعه نیشابور

از سال ۱۳۶۰ با توجه شروع به کار غرویان در امام جمعه شهرستان و با توجه  به موقعیت خوب مسجد جامع تصمیم گرفته شد این مراسم در این محل برگزار شود.

به گفته مسئول  ستاد نماز جمعه نیشابور، به خاطر افزایش جمعیت و ارائه خدمات بهتر به مردم طرح توسعه مسجد جامع و مصلای نماز جمعه در تاریخ ۲۸ فروردین ۹۱ با اجرای عملیات خاک برداری شروع شد که در حال حاضر در مراحل پایانی ساخت قرار داد.

اکرامی با بیان این که  سه بار در طول سال با توجه به مناسبت های مختلف نماز جمعه را در خارج از مسجد جامع برگزار می کنیم افزود: به دلیل  این که بتوانیم تنوعی در نماز جمعه ایجاد کنیم هر ساله به مناسب های مختلف این مراسم را در مکان های مختلف برگزار می کنیم.

از جمله هرسال به مناسبت قدردانی و پاسداشت شهدای دفاع مقدس در گلزارشهدا، سالگرد ورود امام رضا (ع) به نیشابور در امام زاده  محروق، و همزمان با سالروز تاسیس دانشگاه آزاد شهرستان و جهت معرفی جایگاه علمی نیشابور این مراسم در دانشگاه آزاد برگزار می شود.

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.