محمودعطار، زندگی با تئاتر از نیشابور تا آریزونا

پیشکسوتان هنر نمایش

محمودعطار، زندگی با تئاتر از نیشابور تا آریزونا

محمود عطار متولد ۱۳۲۷ در نیشابور است. او از نخستین تئاتری های نیشابور است که در این رشته به کسب تحصیلات آکادمیک پرداخته و پس از ورود به دانشکده هنرهای زیبای تهران در سال ۱۳۴۸، با مدرک کارشناسی تئاتر فراغ التحصیل شده است. علاوه بر تحصیل آکادمیک، بازیگری و کارگردانی تئاترهای زیادی را در کارنامه دارد و معاونت «تئاتر شهر»ِ تهران از سوابق اجرایی این هنرمند پیشکسوت نیشابوری است.

درباره پیشینه ی تئاتر در ایران خصوصاً نیشابور چه اطلاعاتی در دست دارید؟

-قبل از این که تئاتر به شکل امروزی وجود داشته باشد در ایران نمایش های کمدی تخت حوضی و رو حوضی در خانه ها و بعضی مکان های عمومی به طور فی البداهه اجرا می شده است. همچنین مراسم تعزیه خوانی در مملکت ما به طور وسیعی در بزرگداشت مصائب سرور شهیدان اجرا می شده است و به اعتراف محققان حوزه ی هنر در غرب از نظر تکنیکی تعزیه پایه و اساس تئاتر مدرن قلمداد می شود.

اولین بار کی و کجا با هنر تئاتر آشنا شدید ؟

اولین بار با دیدن فیلم فارسی های قدیمی با هنر نمایش آشنا و در خانه ی پدری با دوستانم همچون منوچهر بدیع ابوالفضل لوح مرحوم صدرآبادی مرحوم ابوالفضل کوچک زاده نمایش های کمدی اجرا می کردیم تا این که در سال ۱۳۴۰ در سال سوم دبیرستان در نمایش نادرشاه افشار و خواستگاری اولین نقشم را به کارگردانی عباس تازه دل اجرا کردم.

پس از آن کارهای هنری را چگونه ادامه دادید ؟

-پس از اخذ دیپلم در سال ۴۸ وارد دانشکده هنرهای زیبا در رشته ی بازیگری و کارگردانی شدم و دوره ی دانشجویی نمایشنامه هایی همچون هنرمندان خسته اند (کارگردان عسکر قدس) تشنگی و گشنگی (نوشته ی اوژن یونسکو) به کارگردانی مرحوم کیهان رهگذار نمایش بالماسکه (دیوید کمپ تون) به کارگردانی پرویز خضرائی چهره های سیمون ماشار (برتولد برشت) و نهایتاً تز دانشجویی ام به نام سنگواره ی یک سرباز(متن روسی) به کارگردانی و بازیگری خودم را به روی صحنه برده ام. ضمناً با بازیگران مشهوری همچون رضا کیانیان خانم آهو خردمند،خانم مهین شجره، محمود دولت آبادی ،جمشید ملک پور و … همکاری داشته ام .

پس از اتمام تحصیلات دانشگاهی به کجا منتقل شدید؟

-بعد از فارغ التحصیل شدن به عنوان افسر وظیفه به فرمانداری کل سمنان منتقل و در پست کارشناس و مدرس تئاتر در دبیرستان ها مشغول به کار شدم و تئاتر را به صورت علمی و آکادمیک در شهر سمنان پایه گذاری کردم. پس ازآن به استخدام اداره ی برنامه های نمایش تهران در آمده و در سمت های مدیریتی در ادارات متبوعه فرهنگ و هنر اشتغال داشته ام. و در شهرهایی همچون سمنان ، دامغان ، نیشابور، مشهد و تهران خدمت کرده ام.

درباره ی مدیریت اداره ی فرهنگ و ارشاد نیشابور چه گفتنی هایی دارید ؟

-در سال ۱۳۵۸ با سمت معاونت اداره ی فرهنگ و ارشاد و سرپرست به نیشابور انتقال یافتم دوران سختی بود و یکی از پر مخاطره ترین دوران خدمتی برای من محسوب می شود. وجود جنگ و فضای سیاسی تند کارکردن را برای ما سخت کرده بود. مهمترین کارهایی که در آن دوره انجام شد عبارتند از راه اندازی کانون فیلم سینمای ارشاد، فعال شدن انجمن های هنری همچنین سرپرستی مجموعه های خیام و عطارو …

چه رابطه ای بین کارهای هنری و مدیریت هنری وجود دارد؟

-در مدیریت هنری شخص مدیر حتماً باید تخصص و تجربه ی کار در یکی از رشته های هنری را داشته باشد. به دلیل ویژگی صفات هنرمندان که جزو قشر فرهیخته و حساس جامعه می باشند و جلوتر از مردم حرکت می کنند لذا تحمل نابسامانی ها را ندارند. و درنتیجه مدیریت این افراد کار بسیار سختی است.

سال ها تجربه در اجرای کارهای نمایشی و همچنین مدیریت در سمت های مختلف هنری شما را با مشکلات اساسی هنرمندان بخصوص هنرمندان تئاتر آشنا کرده است. اهم این مشکلات را نام ببرید؟

-اهم این مشکلات را در چهار محور اساسی می شود خلاصه کرد : ۱- عدم حمایت های دولتی( بودجه، سالن تمرین نمایش، نگاه باز شورای نظارت ) ۲- کمبود سالن نمایش استاندارد جهت اجرا و پشتیبانی گروه های هنری ۳- کمبود متن نمایشی ۴- تعداد زیاد فارغ التحصیلات رشته تئاتر بدیهی است که با حل مشکل مدیریت و پشتیبانی مالی دولت مشکلات ذکر شده قابل حل می باشد .

درباره ی سفر به کشور آمریکا چه نظری دارید ؟

-در سال ۱۳۵۶ به انگیزه ی ادامه تحصیل در رشته ی کارگردانی و مقطع دکترا عازم آمریکا در ایالت آریزونا شدم پس از طی کردن دوره ی آموزش زبان انگلیسی به دلیل شروع انقلاب به ایران بازگشتم در آن جا بازدیدهایی از دانشگاه های مختلف آمریکا داشتم که در تکامل شخصیت هنری ام اثر بسزایی داشت آن جا هنر جایگاه واقعی خود را پیدا کرده و با مقوله اقتصاد ارتباط تنگاتنگی دارد. لذا رشته های هنری در کشوری مثل آمریکا فرهنگساز بوده و استقبال مردمی را دارا می باشد.

در مرکز هنرهای نمایشی وزارت ارشاد چه فعالیت هایی داشته اید؟

-ایجاد دبیرخانه دائمی جشنواره های تئاتر کشوری (به عنوان دبیر) برگزاری فستیوال های تئاتری در سطح کشور (استانی، منطقه ای ، بین المللی، جشنواره فجر و تئاتر مذهبی، آیینی، سنتی و عروسکی ) برگزاری جشنواره ی کودک و نوجوان ضمناً همزمان با کارهای اجرایی آثار تئاتری هم اجرا داشته ام. همچون نمایشنامه ی سومین شخص مفرد ( به کارگردانی خودم و نویسندگی حسن حامد در سالن چهارسو ) نمایشنامه آدم به کارگردانی رضا کرم رضایی (سالن اصلی تئاتر شهر) به عنوان دستیار

اصولاً جامعه چه نیازی به مقوله ی هنر و هنرمند دارد و اگر چراغ هنر خاموش شود چه اتفاقی در اجتماع می افتد؟

-ما باید به هنر (تئاتر ) به عنوان یک ضرورت نگاه کنیم نه زنگ تفریح هنر به انسان تفکر، خلاقیت ، روحیه عدم خشنونت و … می دهد لذا در جامعه ای که تفکر نهادینه نشود رو به قهقرا رفته و جامعه و خرد جمعی مضمحل می گردد. بنابراین هنر از جنس فرهنگ بوده و نبود آن صفات انسانی را کم رنگ می کند.

در حال حاضر به چه کار هنری اشتغال دارید ؟

– پس از بازگشت از سفرمطالعاتی دوباره در سال ۹۰ از آمریکا و دیدار از مراکز فرهنگی و هنری آن کشور در مقام عضویت کانون کارگردانان خانه تئاتر در آمده ام بعد از سکونت در زادگاهم امیدوارم که با متشکل کردن هنرمندان همشهری تجربیات خود را به ایشان منتقل کنم.

سخن آخر:

همکاری با هنرمندان نامی ایران همچون زنده یاد رضا کرم رضایی، جابر عناصری، عظیم موسوی، بهروز قریب پور، رضا کیانیان، مرحوم حسن حامد ، مرحوم کیهان رهگذار و … به من آموخته است که آفت جامعه ی هنری تفرقه می باشد لذا تمام هنرمندان همشهری را به اتحاد دعوت می کنم. زیرا عدم اتحاد باعث روحیه ی بدبینی و تنفر می شود که آفت جامعه هنری می باشد. با کلید وحدت قادر خواهیم بود آثار هنری برتر در سطح ایران و حتی در سطح بین المللی خلق کنیم حیف است که در نیشابور با پیشینه ی غنی فرهنگی که افرادی همچون خیام، عطار، کمال الملک و … را پرورش داده و هنرمندان نامی همچون پرویز مشکاتیان را به جامعه ی هنری معرفی کرده است جایگاه هنری هنرمندان ارتقاء نیابد و هر گونه حرکت هنری در حوزه نمایش به رکود کشیده شود بامید اعتلای و شکوفایی هنر تئاتر در شهر هنر پرور نیشابور.

سید هاشم مداح

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.