ما نیشابوری ها چقدر کتاب می خوانیم

ما نیشابوری ها چقدر کتاب می خوانیم

صفحه «وایبر»ش را باز می کند. جمله کوتاهی که تاریخ گذشته، حال آینده مملکت را زیر سوال برده و به نویسنده نام آوری منسوب است، را می خواند و به تاسف سری تکان می دهد. بعد گویی نکته تازه ای را شخصا کشف کرده، آن را برای چندین تن از دوستان اش در شبکه های اجتماعی «فوروارد» می کند. اگر حتی یک کتاب را با تامل از آن نویسنده خوانده بود، می دانست که این جمله نمی تواند با منظومه فکری نویسنده کوچک ترین ارتباطی داشته باشد.

معضل «کتاب نخوانی» ما

از شنبه این هفته ، رسانه های عمومی به صورت رسمی و روال معمول خود برای موضوع کتاب و کتاب خوانی دست به انتشار مقالات، گزارش ها و یادداشت های تحلیلی می شوند. از شنبه ۲۴ آبان به مدت یک هفته، به مناسبت «هفته کتاب»، دقایقی از روز آنتن تلویزیون در اختیار کارشناسانی قرار می گیرد که در حوزه کتاب و کتاب خوانی پژوهش کرده اند. از اهمیت کتاب در مدارس، دانشگاه ها و همایش های عمومی و منابر و تریبون ها سخن گفته خواهد شد، اما بعید است مشکل ریشه دار «کتاب نخوانی» ما ایرانی ها به این شکل بر طرف شود. در سبد هر خانواده ایرانی کمتر از نیم درصد به خرید کتاب اختصاص دارد که نشان دهنده اهمیت کم مطالعه برای ایرانیان است.

نیشابوری ها و کتاب خوانی

برای بررسی وضعیت کتابخانه های عمومی و کتابخوانی در بین مردم نیشابور بهتر دیدیم که به سراغ آمار مراجعه به کتابخانه های عمومی شهر برویم و مقایسه ای با کل کشور و کشورهای توسعه یافته داشته باشیم.

طبق آمار ارایه شده از سوی رییس کتابخانه شریعتی: نیشابور دارای ۸کتابخانه عمومی و ۷کتابخانه به صورت مشارکتی با ۱۵۷هزار عنوان کتاب است.

۱۶هزار نیشابوری عضو فعال کتابخانه های نیشابورند. این آمار نشان می دهد که تنها ۳ درصد از کل جمعیت نیشابور عضویت کتابخانه ها را دارند. سالانه بیش از یک میلیون مراجعه به کتابخانه های شهرستان صورت می گیرد، که بیش از نیمی از آنها تنها برای دیدن منابع یا مطالعه نشریات یا استفاده از سالن مطالعه در آن جا حضور می یابند. کتاب های به امانت برده شده از کتابخانه های نیشابور در سال ۳۰۰هزار جلد عنوان شده که اگر در خوش بینانه ترین حالت کتب کمک درسی و کنکوری را در بر نگیرد و با توجه به حدود ۳۷۰هزار نفر جمعیت با سواد، می شود گفت هر نیشابوری، به طور متوسط کمتر از یک کتاب در سال از کتاب های کتابخانه ها به امانت گرفته و اگر همه اش را هم خوانده باشد، یعنی تقریبا کم تر از یک صفحه سهم کتابخوانی هر فرد باسواد نیشابوری در هر روز است.

وضعیت کتابخانه های نیشابور

سرانه زیر بنای کتابخانه در نیشابور به تعداد هر ۱۰۰ نفر جمعیت ۸ دهم متر(کمتر از یک متر) و به ازای هر نفر، ۴دهم کتاب است. یعنی با توجه به سرانه ی استاندارد ۸ متر برای هر صدنفر، در وضعیت حاضر ۲/۷ متر کمبود زیر بنا و ۶/۳دهم کمبود کتاب برای همین ۳درصد عضو کتابخانه ها! وجود دارد. از لحاظ رتبه ی سرانه ی زیر بنا، واقعا تناسبی میان پیشینه تاریخی و فرهنگی نیشابور وجود ندارد و می شود گفت وضع بسیار نامطلوب است. نیشابور حتی در استان در رتبه ی بیستم و در سرانه ی موجودی کتاب رتبه ی هجدهم را دارد.

که به طور کلی کشور ما با ۷۰ میلیون نفر جمعیت و ۹۳درصد جمعیت با سواد ، فقط یک میلیون و ۲۹ هزار عضو در کتابخانه دارد. این در حالی است که ۳۰ تا ۴۰ درصد کشورهای توسعه یافته عضو کتابخانه ها هستند و سرانه دریافت امانتی کتاب آنها ۷۰ برابر کشور ماست.

بیشترین درخواست برای رمان و داستان

بررسی گرایش های موضوعی کتاب های به امانت گرفته شده نشان می دهد که تا کنون کتابهای رمان و داستان بیشترین میزان مراجعه را داشته اند و بعد از آن کتب روان شناسی و دینی و بعد هم تاریخ و جغرافیا بیشترین خواننده را دارند.

آمارهای منتشر شده از سرانه مطالعه در ایران گویای آن است که ما علی‌رغم برخورداری از سابقه طولانی فرهنگی و تمدنی و با توجه به اینکه ‪ ۸۰درصد جمعیت را قشر با سواد تشکیل می‌دهد در رده کشورهایی چون افغانستان و بنگلادش قرار می گیریم. سایت روزنامه «هدف و اقتصاد» نیز در تاریخ ‪ ۹آذر سال گذشته طی مقاله‌ای نوشت: طبق آخرین آمارها سرانه مطالعه در ایران ‪ ۸دقیقه در روز است که اگر آمار مربوط به محصلین و دانشجویان را از آن کم کنیم چیزی در حدود ‪۲ دقیقه در روز باقی می‌ماند.

به طور میانگین می‌توان گفت سرانه مطالعه کتاب در دنیا ۴۵ دقیقه در روز است. سرانه بالای مطالعه در کشورهای توسعه‌یافته‌ای نظیر ژاپن با سرانه ۹۰ دقیقه مطالعه در روز و انگلیس با حدود ۵۵ دقیقه در روز نشان از شاخص بالای توسعه در این کشورهاست. مهم ترین شاخص های رشد و توسعه که توسط سازمان ملل متحد هر ساله گزارش آن منتشر می شود، وضعیت موجود کتابخانه های عمومی کشورهای جهان است. نگاهی به آمار کتابخانه های کشورهای توسعه یافته و مقایسه آن با ایران نشان دهنده اختلاف شدیدی است که ذهن هر ایرانی را به تفکر وا می دارد.

به نظر می رسد این مسئله ارزش آن را داشته باشد که دولت با صرف میلیاردها ریال بتواند کتاب خوانی را به عنوان مهمترین عامل رشد و توسعه ی کشور در بین مردم رواج دهد و روح جامعه را از کرختی و سستی که اکنون دامن گیر اوست رهایی بخشد.

چه باید کرد؟

در سال جاری نهاد کتابخانه در نیشابور از سهم نیم درصد شهرداری نیشابور تا کنون تنها ۶۰میلیون تومان از ۶۵۰میلیون تومان را دریافت کرده است که به نظر می رسد اگر شهرداری تمام نیم درصد را یک جا بپردازد کمک شایانی در پیشبرد اهداف کتابخوانی داشته است چراکه عمده بودجه ی کتابخانه ها از محل همین نیم درصد است.

زمانی، رئیس اداره کتابخانه های عمومی نیشابور به عنوان کارشناس در حوزه ی کتاب، علت کم کتاب خواندن را عادت نداشتن به مطالعه از کودکی و در دسترس نبودن کتابخانه ها دانست و گفت: عادت به مطالعه چنان چه از کودکی در افراد ریشه بگیرد تاثیرات اجتماعی قابل توجهی خواهد داشت.

وی مهم ترین هدف برگزاری مراسم هفته کتاب را تبلیغ موثر کتاب و فرهنگ مطالعه دانست و افزود: درصدد هستیم با همکاری همه سازمان ها و تشکیل ستاد هفته کتاب و تشکیل کمیته های مختلف بیست و دومین هفته را در سطح شهرستان نیشابور باشکوه تر از همیشه برگزار شود و برنامه های هفته های کتاب را تبلیغات شهری شامل نصب بنر و پارچه نوشته در سطح شهر و خیابان های منتهی به کتابخانه، برگزاری مسابقه کتابخوانی ویژه هفته کتاب و برگزاری مسابقه پیامکی بهترین جمله در مورد کتاب، برگزاری نمایشگاه کتب عنوان کرد.

وی خیرین را پشتوانه ارزشمندی برای اداره کتابخانه های نیشابوردانست و گفت: پس از تشکیل انجمن خیرین کتابخانه ساز نیشابور شاهد کمک های مردمی خوبی به کتابخانه ها بوده ایم. و همچنین شهرداری اعلام آمادگی نموده است که به طور رایگان زمین در اختیار خیرین برای ساخت کتابخانه قرار دهد.

جامعه ی ما اگر هزارویک مشکل داشته باشد ، بی شک یکی از بزرگترین آنها ، مشکل کتاب نخوانی و بی علاقگی مردم ما به کتاب و مطالعه است.

اگر این کشور می خواهد به مقام و درجه ای برسد و سعادت و خوشبختی را تجربه کند و اعتبار دیرینه خود را به دست آورد ، باید به هر طریقی به کتاب و مطالعه روی بیاورد و راه دیگری وجود ندارد.امیدوارم سال آینده که به سراغ آمار کتابخوانی می رویم شاهد این آمارهای منفی نباشیم.

الهام صادقی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.