ماه اردیبهشت و تداوم خردمندی ایرانیان

حبیب اله قربانی

کارشناس ارشد مطالعات جهان

یکی از ویژگی های مهم که مردم سالاری را به محبوب ترین نظام سیاسی معاصر تبدیل کرده است مکانیسم هایی است که باعث اصلاح آن می شود. علاوه بر تفکیک قوا و وظیفه ی نظارتی آنها نسبت به هم، در این نظام ها هر انتخاب فرصتی است که به مردم اجازه می دهد سرنوشت سیاسی خود و نمایندگان شان را از نو بنویسند. سرنوشتی که مردم نیشابور در هفتم اسفندماه ۱۳۹۴، برای نمایندگان شان در مجلس شورای اسلامی رقم زدند، نشان داد علی رغم جایگاه و اعتبار ویژه ی نمایندگان سابق در مجلس و بین برخی خواص، از نظر مردم شایسته ی بر عهده گرفتن نقش نمایندگی نیستند. فاکتورهای مختلفی موجب شد تا نظر مردم نسبت به دو نماینده ی پیشین شهر نیشابور در مجلس تغییر کند. نگاه عقلانی و واقع بینانه به مشکلات، رشد آگاهی عمومی نسبت به رفتارهای عوام فریبانه، لزوم شایسته سالاری و …، از جمله عواملی بود که در رای بخش وسیعی از مردم تاثیر گذاشت و نمایندگانی متفاوت را راهی مجلس کرد. حال باید دید استراتژی مردم در واپسین روزهای اردیبهشت ۹۶، برای انتخابات شورا چگونه بوده و وظیفه ی تصمیم گیری در امور شهر  و سرنوشت خود را در سطح محلی به چه کسانی خواهند سپرد.

بعد از دوران طلایی اصلاحات، فرایند نگاه عقلانی مردم به انتخابات مجددا از خرداد ۹۲ شروع شده است. در حقیقت اکثریت مردم ایران در هشت سال حاکمیت دولت آقای احمدی نژاد، به اهمیت نقش خرد و واقع نگری در انتخاب خود پی بردند. شعارها و وعده های بزرگ و دروغین و به حاشیه رفتن مشکلات اساسی کشور به دلیل گرایش به حل متوهمانه ی مشکلات جهان، به تدریج کوهی از مصائب را جلو چشمان مردم نشاند. علاوه براین رشد سرسام آور تورم موجب گردید اختلافات طبقاتی تشدید شده و ثروت عظیم نفتی، به جای رونق زیرساخت ها و تامین شرایط برای ایجاد اشتغال جوانان، به جیب فرصت طلبانی چون بابک زنجانی و خاوری سرازیر شده و صرف رویا پردازی و خوش گذرانی طبقات نو کیسه شود. گروهی که از تحریم کاسبی می کردند و دور زدن تحریم ها به «دودوزدن» آقا زاده های شان در کف خیابان با ماشین های میلیاردی منتهی شد. البته به لطف آن دوران، هنوز هم طبقه ی نوکیسه در جامعه جولان می دهند و با صرف هزینه های هنگفت تلاش می کنند با گماشتن نامزدهای وابسته به خود، انتخاب مردم را جهت دهی کنند. اما انتخاب آقای روحانی آغازی بر پایان دادن به تاثیر اتحاد نا مقدس زر و زور و تزویر در انتخاب مردم بود.

در انتخابات مجلس شورای اسلامی فرایند نگاه واقع بینانه به منافع ملی در انتخاب مردم تاثیر بی نظیری داشت. خوشبختانه این روند با انتخاب دکتر حمید گرمابی در انتخابات اسفند ۹۴ در نیشابور نیز، تداوم یافت. در انتخاب استاد تمام دانشگاه علم و صنعت، صداقت و راستگویی نخستین ملاکی بود که مردم به آن اهمیت دادند. در این رقابت ها، برخی از نامزدها با خرج پول های کلان و باد آورده میتینگ راه انداخته، مقابل مردم می ایستادند، چشم در چشم آنان وعده هایی تکراری و غیر صادقانه از آبادی و رونق اقتصادی می دادند و برنامه هایی که در حال تدوین است! در میان این نامزدها، نامزد پیروز، از دانش و علم خود می گفت و ضرورت نگاه و برخورد علمی با مشکلات. از دادن وعده های غیر قابل انجام پرهیز می کرد. از گفتن نمی دانم و «اطلاعات من در این مورد کامل نیست»، شرمنده نمی شد. معتقد به کار  و خرد جمعی و مشورتی بود. در حقیقت در اسفند سال گذشته مردم، به صداقت علمی و اخلاقی دکتر حمید گرمابی رای دادند.

علاوه براین، در انتخابات اسفند ماه سال گذشته معیار دیگر برای انتخاب شایسته رعایت حق الناس بود. امروزه شفافیت مالی و اقتصادی از مهمترین معیارها برای انتخاب نامزدهای نمایندگی مردم است. البته حق الناس در کلیه شئون زندگی اجتماعی انسان از جمله رعایت حقوق سیاسی و شهروندی مردم باید در نظر گرفته شود. یکی از حقوق مهم سیاسی در انتخابات، محروم نشدن مردم از اطلاعات برای اتخاذ تصمیم درست در ارتباط با نامزدها است. کاندیدا ها باید به صورتی شفاف دارائی، توانایی، عملکرد و سوابق اجرایی خود را به اطلاع مردم برسانند. هرگونه سوء استفاده از عناوین و القاب غیر واقعی برای جلب آرای مردم، یا پنهان کاری در این مورد نادیده گرفتن حق الناس است.

به نظر برخی اهمیت انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی بیشتر از شورا شهر است به همین دلیل انتخابات شورای شهر در دوره های گذشته نادیده گرفته می شد. لکن عده ای از اندیشمندان حوزه ی سیاست و علوم اجتماعی بر این باورند که اهمیت انتخاب نمایندگان برای شورای شهر اگر از انتخابات دیگر مهمتر نباشد کم اهمیت تر نیست. به اعتقاد نگارنده رشد نگاه عقلانی مردم ایران و نیشابور که با رای به دکتر حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری و رای به دکتر حمید گرمابی در انتخابات مجلس شورای اسلامی تبلور یافت، حلقه ی مفقوده ی کلاف سردرگم حل مشکلات محلی نیز هست.

دلایل گوناگونی وجود دارد که نشان می دهد انتخاب اعضای شورای شهر از سایر انتخاب ها مهمتر است. اگر نمایندگان مجلس با قوانینی که به تصویب می رسانند ساختار کلی نظام اجتماعی را پایه ریزی می کنند، مقررات مصوب نمایندگان شورای شهر نقش مهمی در اجرای کردن تصمیمات نمایندگان مجلس شورای اسلامی در ساختار محلی دارند. سازمان شهرداری بیشترین تاثیر را بر زندگی و رفاه شهروندان دارد زیرا از طرفی با اخذ عوارض و هزینه ی خدمات یک نهاد درآمد زا است و از طرف دیگر با هزینه کردن این درآمد بین کارمندان، کارگران و به ویژه پیمانکاران، می تواند باعث رفاه و یا فاجعه در شهر شود. قوانین شورای شهر و ملاک و میزان دریافت عوارض هزینه های خدمات شهری یا نحوه نظارت ایشان بر عملکرد شهردار و قراردادهای شهرداری با پیمانکاران، مستقیما زندگی شهروندان، رفاه عمومی و نحوه ی توزیع ثروت بین مردم را تحت تاثیر قرار می دهد.  هدایت قرار دادهای شهرداری به سوی دوستان و آشنایان، نظارت ضعیف و غیر کارشناسی نسبت به انجام پروژه های فرهنگی، اجتماعی، عمرانی و خدماتی موجب می شود تا منافع عمومی قربانی منافع شخصی شوند.

افزون براین و بسیار مهمتر اینکه اگر مردم اعضای شورای شهری متناسب با نیازها و مشکلات محلی که به طور ملموسی گریبانگیر شان است انتخاب کنند، می توان امیدوار بود در سطح ملی نیز دست به انتخاب های خواهند زد که متناسب با منافع اکثریت مردم باشد. به عبارت دیگر انتخاب اعضای شورای اسلامی شهر محکی است که عیار خردمندی و واقع نگری شهروندان یک شهر با آن سنجیده شده و شایسته سالاری را به تدریج در کشور نهادینه می-کند. بدون تردید شهری با ویژگی های تاریخی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی نیشابور علاوه بر کارشناسان برنامه ریزی و عمران و مدیریت شهری در شورا به متخصّصانی نیاز دارد که در حوزه های گردشگری، حقوق شهری و شهروندی، محیط زیست، جغرافیا، اقتصاد، و آسیبهای اجتماعی دانش و تجربه لازم را نه تنها داشته باشند بلکه سرآمد کارشناسان رشته ی خود باشند.  قطعا وقتی شهروندان فارغ از سن، جنس، نژاد و…، شایسته و توانا ترین نامزدها را برای تصمیم گیری و نظارت بر امور شهر بر گزینند، طعم رفاه و کامیابی را خواهند چشید. تجربه ی شیرین انتخاب خردمندانه ی اعضای شورای اسلامی شهر، به شهروندان کمک می کند تا در انتخاب های دیگر نیز عقلانیت و واقع نگری را در نظر گرفته، شایسته سالاری در کشور نهادینه شود.  امید است روند بهبود جایگاه عقلانیت در انتخاب مردم که با انتخاب آقای روحانی آغاز و با انتخاب نمایندگان مجلس تداوم یافته بود، در پایان اردیبهشت با راهیابی نمایندگانی شایسته و متخصص در امور شهر به شورا تکمیل شود.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.