شبکه های اجتماعی فرصت یا تهدید؟ تأخر فرهنگی؛ نقص آموزش و رشد آسیب ها

ترجمه و تلخیص:‌حبیب اله قربانی

کارشناس ارشد مطالعات جهان

 

گفته می شود که ایرانیان با حدود ۲۸ میلیون مشترک بیشترین سهم در استفاده از نرم افزار تلگرام را در دنیا دارند. علاوه براین در تحقیقی که چند سال پیش صورت گرفت ، جستجوی مطالب جنسی در گوگل، اولویت نخست ایرانیان را به خود اختصاص داده بود. واقعیت تلخ این است که در استفاده از تکنولوژی و نوآوری های صنعتی و ارتباطی، به اعتقاد جامعه شناسان، «تأخر فرهنگی» گریبان ملت ایران را گرفته است. تأخر فرهنگی به معنای آگاهی نداشتن از قواعد و ضروریات استفاده از یک کالا یا خدمت است. مثلا در رانندگی و داشتن ماشین، اطلاع از قوانین و قواعد رانندگی باعث می شود تا سهم تلفات جاده ها به حد اقل برسد ولی چون در این قسمت آموزش و آگاهی عمومی افزایش نیافته است، دچار تأخر فرهنگی شده تقریبا بیشترین آمار تلفات جاده ای را در دنیا به خود اختصاص داده ایم.

در سال های اخیر، استفاده از اینترنت، فضای مجازی و رسانه های اجتماعی در ایران به شدت گسترش یافته است. حتی در دور افتاده ترین نقاط و بخش ها نیز ایرانیان می توانند با یک تلفن، از این امکانات بهره ببرند. اما نبود آگاهی و دانش لازم در این باره می تواند لطمات جبران ناپذیری بر پیکر نظام اجتماعی وارد کند. اگر بخواهیم همچون خودرو، استفاده از یک تکنولوژی، آسیبهای اجتماعی و خسارات مالی به دنبال نداشته باشد، باید فرهنگ استفاده از تکنولوژی های ارتباطی را به مردم آموزش دهیم. در این یاد داشت تلاش شده برخی از مزایا و کاستی های فضای مجازی به اطلاع خوانندگان عزیز خیام نامه رسانده شود. در قسمت اول به مزایای شبکه های اجتماعی اشاره می شود و در شماره ی بعد، کاستی های آن مطرح خواهد شد.

اینترنت و شبکه های مجازی به انسان ها و سازمان ها اجازه می دهد به سرعت و به دور از هر گونه محدودیتی با هم ارتباط برقرار کنند. استفاده از تکنولوژی نوین ارتباطی، امروزه در همه جا امکان پذیر شده است. مردم می توانند حتی در دور افتاده ترین مکان ها و نامناسب ترین شرایط از آن بهره برده و با دریایی بی کران از شنونده و بیننده، گفتار، نوشتار و علائق بصری خود را به اشتراک بگذارند. استفاده از رسانه های اجتماعی به حدی رسیده است که گاه کم اهمیت ترین رخ داد ها مثلا گم شدن مرغ همسایه، برای به روز رسانی به عنوان خبر با دیگران به اشتراک گذاشته می شود. به این دلیل آنچه که فضای مجازی و اینترنت در بهبود نظام اجتماعی می تواند انجام دهد، نامحدود است. همان قدر که توانایی فضای مجازی در بهبود زندگی اجتماعی از محدودیت برخوردار نیست، بدبختانه اگر در دستانی نا آگاه قرار گیرد می تواند موجب انحراف و رشد آسیب های اجتماعی شود. شناخت مزایای استفاده از رسانه های اجتماعی می تواند در تغییر نگرش نسبت به نوع استفاده از آن موثر باشد. استفاده ی میلیون ها و حتی میلیاردها نفر از مردم جهان از رسانه های اجتماعی به دلیل منافعی است که می تواند برای آن ها و اجتماعی که در آن زندگی می کند داشته باشد.

مزایای استفاده از اینترنت و

 فضای مجازی

سهولت در ارتباط

اگرچه انسان ها در قاره های مختلف با عرض های جغرافیای متفاوت زندگی می کنند، لیکن تا کنون ارتباط با دوستان و آشنایان در نقاط مختلف به این آسانی نبوده است. امروزه با استفاده از اینترنت به راحتی می توان برای دوستان و آشنایان پیام فرستاد بدون این که نگران هزینه ی آن با شیم یا دغدغه داشته باشیم که پیام به آنها می رسد یا نه! حتی می توان در فضای مجازی دوستانی در آن طرف کره ی زمین یافت و با اندیشه و باورهای آنها آشنا شد. این ارتباط آنقدر راحت شده که با یک نرم افزار در تلفن همراه می توان به پیام صرف بسنده نکرد و با مخاطب خود به صورت تصویری مرتبط شد. به قول هایدگر دنیا کوچک شده است. از بعد تجاری و شغلی نیز ارتباط تصویری و حتی برگزاری کنفرانس های مشترک بین کسانی که با هم در قاره های مختلف ارتباط اقتصادی دارند، تسهیل شده است. علاوه براین اطلاع از شرایط جوی و آب و هوایی، با خبر شدن از ساعت حرکت هواپیماها و وسایل حمل و نقل به راحتی و بدون هیچگونه هزینه ای امکان پذیر است.

اشتراک اطلاعات

اینترنت طیف وسیعی از اطلاعات مورد نیاز انسان را در اختیارش قرار می دهد. به وسیله رسانه های اجتماعی می توان بدون نیاز به کپی کردن یا ارسال همه ی مطالب، با ارسال لینک مورد نظر به دوستان و آشنایان، آنها را از آخرین اخبار و اطلاعات آگاه کرد. این اتفاق در عرصه ی تجارت و اقتصاد نیز صورت می گیرد. با ارسال اطلاعات مربوط به یک کالا و یا خدمت، می توانیم آن را در دسترس عموم مردم جهان قرار دهیم و یا با جستجو در گوگل، با دنیایی از ایده، اخبار جدید و …آشنا شویم.

استفاده اقتصادی و تجاری از

فضای مجازی

از بعد اقتصادی و شغلی، پتانسیل بی پایان رسانه های اجتماعی، شرکت ها، کارخانجات و صاحبان مشاغل کوچک را با طیف وسیعی از مشتریان و مخاطبین رو به رو می کند. تنها با چند کلیک ساده می توان وب سایت اختصاصی ایجاد کرد و در دنیای مجازی، به دنبال عرضه ی کالا و خدمت خود بود. اینترنت نقش بی بدیلی در تراکم دانش، رشد تکنولوژی و صنعت داشته است زیرا با ایجاد فضای رقابتی، همگان را به تلاش بیشتر برای عرضه ی کالا و خدمات بهتر وادار کرده است. در کنار این مزیت اقتصادی، رسانه های اجتماعی توانسته اند هزینه ی تبلیغات را در عرصه تجارت و اقتصاد به نحو قابل قبولی کاهش دهند.

آزادی بیان

فضای مجازی به انسان آزادی بی حد و حصری هدیه می کند و همین بی حد و حصر بودن می تواند از طرف دیگر موجب تخریب و آسیب نظام اجتماعی شود. فضای مجازی این امکان را به انسان می دهد تا بی پرده احساسات و باورهای خود را بر زبان و قلم آورد یا با به اشتراک گذاشتن شوهای تلویزیونی، فیلم های سینمایی و آوازهای مورد علاقه ی خود، ویژگی های هویتی و شخصیتی خود را بدون هیچ نگرانی ابراز نماید. حتی بسیاری داستان های زندگی خود را با دیگران به اشتراک می گذارند. داستان هایی که گاه حاکی از خاطرات تلخ و اندوهناک دوران کودکی یا تجربیات شیرین زندگی است. علاوه بر آزادی ابراز هویت و شخصیت، شبکه های اجتماعی نقش با اهمیتی در کاهش استرس و اضطراب اعضای جامعه ایفا می کنند. با بیان و به اشتراک گذاشتن احساسات و مشکلات، بخشی از فشارهای روانی و اجتماعی بر فرد کاهش می یابد. در کنار این مزیت، رسانه های اجتماعی به عنوان یک سرگرمی می توانند پس از یک روز کار سخت، به تجدید قوای انسان کمک کرده و او را برای یک روز کاری دیگر آماده کنند.

موارد فوق برخی از مزیت هایی بود که با استفاده از فضای مجازی و اینترنت، می توان به دست آورد. با این حال، با تاسف باید گفت که در آموزش نحوه ی استفاده از فضای مجازی کوتاهی شده است. قصور در آموزش باعث شده تا اینترنت و …، به همان اندازه که در رشد و توسعه نقش داشته است، در تخریب و افزایش آسیب های اجتماعی نیز موثر باشد. بدون تردید بخش وسیعی از آسیب های اجتماعی حال حاضر ایران، به دلیل استفاده نادرست از سایت های اینترنتی است که در شماره ی بعد به آن اشاره می شود……

ادامه دارد..

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.