شاملو و قصۀ بر دار کردن حلاج ( کلبه کتاب )

مهدی کاکولی

درود! به نشریه خیام نامه و ستون ویژه ی کتاب و کتابخوانی خوش آمدید. هفته قبل و با اعلام نتیجه نوبلِ ادبیات، موجی از ایشیگوروخوانی به راه افتاد! این در حالی است که بسیاری از وبسایت های پیش بینیِ نوبل، اصلا اسم «کازو ایشی گورو» را در فهرست های خود نگذاشته بودند. ژاپنی ها هم که جمع شده بودند تا برای «موراکامی» جشن بگیرند خوشحال شدند که هموطن دیگرشان برنده شد. هرچند جناب ایشی گورو از پنج سالگی ژاپن را ترک کرده است. در همین حال در نیشابور هم تب نوبل به کتابفروشی ها رسید به طوری که در هفته گذشته سه چهار نفر دنبال کتاب های این نویسنده نوبلی به کلبه کتاب کلیدر آمدند! جالب است کتاب معروف «بازمانده روز» که با ترجمه نجف دریابندری منتشر شده را از هفت سال پیش فقط دو جلد فروخته بودیم اما الان رفته توی پرفروش های تهران! امان از این تب هایی که زود به عرق می نشینند!

 

احمد شاملو

می‌دانستید احمد شاملو، آیدا را آییش و گاهی آییشکا صدا می‌زد و آیدا هم او را مدیش یا مدیشکا؟!… می‌دانستید نخستین کتابی که شاملو به آیدا داد «باغ آینه» بود و نخستین شعری که بعد از ازدواج با شاملو سرود شعر «میعاد» (وعدۀ دیدار در فراسوی پیکرها) بود؟

می‌دانستید شاملو: … به فیلم‌های «چاپلین» علاقه خاصی داشت، «دونده»ی امیر نادری و «باشو غریبه کوچک» از بهرام بیضایی را از فیلم‌های خلاقانه سینمای ایران می‌دانست… قسمت‌هایی از «کشف الاسرار» و قصۀ بردارکردن حلاج در «تذکره الاولیا» و بر دار کردن حسنک در «تاریخ بیهقی» را حفظ بود… سودایی «حافظ» بود و دیوان حافظ و مجموعه شعرهای «لورکا» کتاب بالینی‌اش بود… از تیزبینی «صادق هدایت» و طنز قدرتمند او در رسوا کردن ابتذال تعریف می‌کرد… «صد سال تنهایی» مارکز را دوست داشت و می‌گفت این کتاب، رمان نیست، شعر است… و کتاب «سفر در مه» از تقی پورنامداریان را بهترین کتابی می‌دانست که درباره شعر او نوشته شده است… برای مرگ «فروغ فرخزاد» بسیار افسوس می‌خورد و شعر او را غیرقابل‌تقلید می‌دانست… و با وجود شهرتی که شعر «پریا» دارد آن را جزو آثار اصیل خود نمی‌دانست و می‌گفت پریا شعر نیست، چون آن را ساخته‌ام. شعر آن است که بی دخالت من در ذهن شکل بگیرد… با کتاب «گیل گمش» زندگی می‌کرد و تا آخر عمر مشغول ترجمه‌اش بود و شاید اگر مرگ فرصتش می‌داد باز هم رویش کار می‌کرد… عاشق زبان کوچه بود و می‌گفت زبان محاوره فارسی پویایی و زیبایی و توانایی و ظرفیتی دارد که پشت دیوار سترگ زبان رسمی محصور شده و کشف نشده است… «بتهوون» برایش جایگاه و مقام منحصربه‌فردی داشت و سودایی سمفونی نهم بتهوون بود… و آخرین شعری که شاملو ترجمه کرد شعر «بزرگراهی به خواب دیدم» از «پل الوار» بود… .

در گفتگو با «آیدا»

«بام بلند هم‌چراغی» کتابی است که انتشارات هرمس به تازگی منتشر کرده است. گفتگویی بلند با «آیدا» که چند سال مداوم ادامه داشته است و در سیزده فصلِ این کتاب می‌توانید علاوه بر مطالب بالا نکات جالب و جذاب دیگری از زندگی و اندیشه شاملو را بخوانید. «سعید پورعظیمی» که کار گفتگو و فراهم آوردن این کتاب را انجام داده است می‌گوید:

«در کنار حافظۀ قدرتمند باید از هوشمندی و مسئولیت‌شناسی آیدا یاد کرد؛ از حفظ برگه‌ای کوچک که شاملو یک کلمه روی آن نوشته، تا ثبت رویدادهای زندگی‌شان در یادداشت‌های ریز و درشت، با ذکر جای و روز و ساعت و حاضران و مسائل دیگر و حتی واپسین کلمات شاملو پیش از مرگ.

خوانندگان می‌توانند این بار شاعر را از آستان هم‌نفس او نظاره کنند و دریابند که شعر فارسی، وجود شاملو را بیش از هر چیز دیگر مدیون زندگانیِ ایثارگرانۀ آیدا ست. زنی که کمتر به خودش پرداخت و ترجیح داد «همۀ جهان را در پیراهن روشن شاعر خلاصه کند.» و بیهوده نبود که شاملوی رندِ مرزشکن، آیدایش را «صبور و پرستار و مومن» خواند و او را در صف معشوقان شعر فارسی، هم‌ردیف منیژه و لیلی و شیرین نشاند.»

 

چند سطر کتاب

همۀ حرف‌هایم را نوشتم. گفتم مردی را دوست دارم که یک سر و گردن از مردهای دیگر سر است. از منش و مهربانی و انسانیتش برای پدرم نوشتم، از شور زندگیِ سرشارش، از تجربه‌‌‌های دردناکش و داشته‌های معنوی‌اش. نوشتم زندگی با چنین شخصی کمال مطلوب من است و می‌خواهم بقیۀ عمرم را کنارش باشم و جز این نخواهد بود و راه دیگری غیر از این ندارم…

***بام بلند هم چراغی/ با آیدا درباره احمد شاملو/ سعید پورعظیمی/ نشر هرمس/ ۵۲۸صفحه، گالینگور/ چاپ اول ۱۳۹۶

 

 

تازه های کتاب

 

این هفته کلی کتاب تازه خوب داریم! با آنا گاوالدا آغاز می کنیم که سه تا از کتاب های قدیمیشو همشهری افتخاری خودمون خانم «غزاله رمضانی» ترجمه کردن و انتشارات آوای چکامه با طرح جلدهای زیبا به کتاب فروشی ها فرستاده: «من او را دوست داشتم»، «دوست داشتم کسی جایی منتظرم باشد» و «گریز دلنشین» اسامی این سه کتاب هستند./

 

از خانم گاوالدا کتاب تازه ای هم اومده با عنوان «زیر پوست زندگی» که شبنم رستگاری ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر کرده. قیمتش هم ۲۳۵۰۰ تومانه./

برای دوستداران حافظ، کتاب تازه ای با عنوان «متن پنهان غزلیات حافظ» اومده که دکتر محمدرضا عزیزی مولفش هست با قیمت ۲۹ هزار تومان./ نشر چشمه کتابی رو با عنوان «سراشیب شرق، شعرهایی از هندوستان» منتشر کرده از اکتاویو پاز. این شعرها رو دو تا مترجم خوب به نام های مهدی جواهریان و پیام یزدانجو ترجمه کردن. قیمت این کتاب ۱۲هزار تومانه./ دوتا مترجم دیگه هم دست به کار شدن و مجموعه نسبتا کاملی از شعرهای ریچارد براتیگان رو منتشر کردن. آقایان علی همتیان و محسن استاجی که اسامی شون برام آشنا نیست با همراهی نشر شمشاد این کتاب ۴۰۰ صفحه ای رو با قیمت ۲۹ هزار تومان به کتابفروشی ها فرستادن./ دوستان هنرمندی که کتاب دستورالعمل های فیل آبی رو دوست داشتن باخبر باشن که کتاب تازه ای با عنوان «دستورالعمل های رنه ماگریت به فیل آبی برای ایده یابی۲» هم منتشر شده. مولف این کتاب محمدحسین نیرومند هست و انتشارات فرهنگسرای میردشتی با قیمت ۳۰ هزار تومان منتشرش کرده./ اما از زنده یاد نادر ابراهیمی کتاب «لوازم نویسندگی» توسط نشر روزبهان منتشر شده که برای دوستداران ادبیات داستانی می تونه جالب باشه. این کتاب ۳۰۰ صفحه ای ۲۲ هزار تومان قیمتشه./

برای دوستداران داستان های ساده تر (اگه نخوایم از عبارت عامه پسند استفاده کنیم!) کتاب تازه ای از هما پوراصفهانی اومده با عنوان «توسکا»و با قیمت ۵۵ هزار تومان. جالبه که انتشارات سخن چندوقتیه داره کتاب های خانم پوراصفهانی رو چاپ می کنه. می دونین که همین انتشارات آثار دکتر شفیعی کدکنی رو هم منتشر می کنه!/ خب بقیه تازه ها رو در کانال تلگرام دنبال کنید. بدرود!

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.