سفر آب؛ از آسمان به کالشور نیشابور

لزوم مدیریت واحد و اعتبارات کافی برای تفکیک آب آشامیدنی و فضای سبز شهری

  • آبیاران در زمان اوج مصرف مجاز به آبیاری نیستند؛ اما طبق گزارش نیروهای «گَشتِ آب»، در فضای سبز شهری نه تنها این مساله رعایت نمی شود بلکه بیش از حد نیاز، آب مصرف می شود؛ شیر باز گذاشته و رها می شود یا آبیاری در زمان هایی صورت می گیرد که اوج تبخیر سطحی را دارد!

 

  • آب آشامیدنی مردم از چاه های با کیفیت شمال شهر تامین می شود و این در حالی ست که آب یکی از همین چاه ها با تانکر به زعفران کاران میان جلگه فروخته می شود؛ از یک سو می خواهیم آب آشامیدنی را با صرف هزینه ای گزاف از فضای سبز جدا کنیم از سوی دیگر خودمان همین آب با کیفیت را می فروشیم تا در زعفران کاری مصرف شود!

 

فروغ خراشادی- میانگین بارش های سال آبی جاری تا کنون ۸۵ میلیمتر بوده و تا این جا، ۲۰ میلیمتر بیشتر از میانگین بلند مدت آن بوده است؛ بر اساس یک آمار جالب توجه اداره هواشناسی نیشابور، حتی میزان بارش یک شب بارانی در دی ماه، به تنهایی از کل بارش فصل آبی مشابه در سال گذشته بیشتر بوده است.

برف روی کوه ها نیز با توجه به سرمای هوا دوام بیشتری خواهد داشت و در مقایسه با سال قبل، نوید چشمه ها و رودهای پرآب تری در فصل های پیش رو می دهد. طبق پیش بینی ها، این روند رطوبت زایی و بارندگی های فصلی تا پایان زمستان نیز ادامه خواهد داشت؛ اما با این همه، بارش های مقطعی و فصلی، کمک خاصی به حل بحران کم آبی سالیان اخیر نخواهد کرد. گواه این مدعا، سخن کارشناسان امر است که در خصوص افتِ تراز آب های زیرزمینی و شرایط آب گیری سفره های آبی، نظر تخصصی خود را ابراز کرده اند و «خیام نامه» نیز در چندین شماره ی در خلال تابستان گذشته به طو رمفصل به آن پرداخته است.

البته این سخن به این معنا نیست که برای پیش گیری از گسترش بحران و مدیریت منابع موجود، کاری از ما ساخته نیست؛ بلکه به این مفهوم است که اصولا اگرکار درخور توجهی به صورت زیر ساختی انجام نشود، نتیجه ی موثری در بر نخواهد داشت. اگر بخواهیم نمونه ای از کارهای ضروری لازم اجرا را در این زمینه نام ببریم که در صورت عملیاتی شدن کمک شایانی به آبخوان داری خواهد کرد، می توانیم به مهار آب های سطحی و روان آب ها، فعال کردن بندها روی رودخانه های فصلی، جمع آوری و تصفیه ی فاضلاب خام و تفکیک آب آشامیدنی و فضای سبز شهری اشاره کنیم که این مورد آخر، یعنی تفکیک آب مصارف خانگی و فضای سبز، با توجه به طرحی که بیش از یک دهه پیش ارائه شده است، هنوز به جز در بخش کوچکی از شهر، اجرا نشده است. به دیگر سخن در حالی که بسیاری از کشورهای پیشرو که از ذخیره ی قابل توجه آب های زیرزمینی نیز برخوردارند، اقدام به جدا سازی «آب آشامیدنی» از «سایر مصارف خانگی» کرده اند، ما در بیشتر شهرهای ایران و از جمله نیشابور، هنوز چمن بوستان های شهری را هم با آب آشامیدنی آبیاری می کنیم و طرح تفکیک آب شرب از بوستان های شهری نیز فقط در مشهد به طور کامل اجرا شده و دیگر شهرهای استان، در شرایط مشابهی با نیشابور به سر می برند.

۵۰ لیتر بر ثانیه؛ سهم فضای سبز از آب شرب نیشابور

«خیام نامه» برای بررسی علت های عدم اجرای تفکیک و موانع آن، مساله را با مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب نیشابور درمیان گذاشت و درباره ی ملزومات طرح تفکیک آب شرب و فضای سبز از وی پرسش کرد؛ محمد سلطانی در پاسخ خبرنگار ما گفت: این مساله سالیان درازی ست که مورد توجه بوده و بر اساس آخرین صورت جلسه‌، مدیریت شهری موظف است نسبت به انجام آن اقدام کند اما از دید من، نبود یا کمبود اعتبارات از یک سو و سهولت در بهره گیری از آب لوله کشیِ موجود از سوی متولیان امر، از دیگر سو، از موانع تحقق تفکیک آب شرب و فضای سبز شهری به شمار می رود!

مدیرعامل آبفا اعلام کرد: بیش از ۵۰ لیتر بر ثانیه از کل نیاز ۱۲۰۰ لیتر بر ثانیه ی شهر به آب، به فضای سبز نیشابور تخصیص می یابد و این رقمی ست که بر اساس ثبت مناطق کنتور دار به دست آمده است.

سلطانی افزود: در برخی بوستان ها و میادین به دلایلی چون خرابی یا سرقت کنتور، امکان ثبت حجم مصرفی غیر ممکن است. وی همچنین به سوء مصرف آب در سیستم موجود اشاره کرد و افزود: یکی از دلایل این امر، عدم نظارت دقیق و ناآگاهی پرسنل سازمان «سیما و منظر شهری» از شیوه های بهینه ی آبیاری ست؛ آبیاران در زمان اوج مصرف مجاز به آبیاری نیستند؛ اما طبق گزارش نیروهای «گَشتِ آب» شرکت آبفا، نه تنها این مساله رعایت نمی شود بلکه معمولا بیش از حد نیاز، در فضای سبز شهری آب مصرف می شود؛ یعنی شیر باز گذاشته و رها می شود یا آبیاری در زمان هایی صورت می گیرد که اوج تبخیر سطحی را به همراه خواهد داشت و پُر واضح است که این مساله در فصل های گرم سال بیشتر خودنمایی می کند.

نبود اعتبار کافی موجب تعویق ۱۱ ساله ی طرح تفکیک آب ها

وسعت فضای سبز نیشابور ظرف ۱۰ سال اخیر، رشد ۶۰ هکتاری داشته و به ۲۸۰ هکتار رسیده است؛ این افزایش فضا اگر چه، با توجه به افزایش جمعیت، موجب تغییری در سرانه ی فضای سبز هر شهروند، یعنی ۱۰ مترمربع، نشده اما موجب افزایش مصرف آب شده است.

در حالی که سلطانی نبود عزم راسخ در انجام پروژه ی یادشده را دلیل اصلی معطل ماندن آن می داند، سازمان سیما و منظر شهری ( سازمان پارکها و فضای سبز سابق) نبود اعتبار کافی را دلیل تعویق ۱۱ ساله ی اجرای کامل طرح می داند.

کارشناس این سازمان در گفتگو با «خیام نامه» اذعان کرده است که به جز بولوار جمهوری و منطقه ی خیام-عطار، که پروژه ی تفکیک آب را به طور کامل از سر گذرانده، تنها لوله گذاری خط انتقال دور شهر (کمربندی) اجرا شده است و هنوز در بوستان ها و فضای سبز شهری، تغییری در این خصوص رخ نداده است.

وی در پاسخ خبرنگار که آیا هزینه های اجرای کامل طرح معین شده و انجام آن برای شهرداری مقرون به صرفه است یا خیر؟ عنوان کرد: هر چه هزینه کنیم، به خاطر اهمیت آب مقرون به صرفه است اما با توجه به شناور بودن قیمت ها نمی توان برآورد دقیقی از هزینه ی ریالی طرح داشت؛ آن چه فعلا در حال انجام است، لوله گذاری بوستان ارغوان است  که از محل اعتبارات عمرانی استانی با بودجه ای نزدیک به ۴۰۰ میلیون تومان در دست اجراست.

نبود مدیریت واحد و موازی کاری در حوزه ی آب

رئیس کمیسیون خدمات شهری و محیط زیست شورای شهر نیشابور نیز در گفتگو با «خیام نامه» بر ضرورت اجرای این طرح تاکید کرد و گفت: اگر چه متولی امر، شهرداری ست، اما همراهی آبفا، امور منابع آب، سیما و منظر شهری و … را می طلبد. احمد همت آبادی افزود: در این خصوص مصوبات متعددی داشته ایم ولی نیاز به اعتبارات استانی و ملی داریم؛ اگر چه بخشنامه هایی برای تخصیص داشته ایم اما شرایط تخصیص فراهم نشده است.

وی به این نکته هم توجه داد که مساله ی اساسی، نبود متولی مشخص در حوزه ی مدیریت آب است که خود، موجب موازی کاری در این عرصه می شود؛ مثلا آب آشامیدنی مردم از چاه های با کیفیت شمال شهر تامین می شود و این در حالی ست که آب یکی از همین چاه ها با تانکر به زعفران کاران میان جلگه فروخته می شود!

وی ادامه داد: بنابراین از یک سو می خواهیم آب آشامیدنی را با صرف هزینه ای گزاف از آب فضای سبز جدا کنیم از سوی دیگر خودمان اقدام به فروش همین آب با کیفیت می کنیم تا در زعفران کاری مصرف شود!

همت آبادی یادآور شد: به همین دلیل اولویت ما باید ایجاد مدیریت واحد در زمینه ی آب و باشد. رئیس کمیسیون خدمات شهری شورا توضیح داد: اگر عملیات جداسازی شبکه انتقال هم انجام شود، تامین آب مورد نیاز فضای سبز باز هم باید از چاه تامین شود مگر شهرداری ملزم به هدایت و جمع آوری روان آبها و سیلاب ها نماید و شرایط لازم برای تصفیه ی فاضلاب خام را هم ایجاد کند.

با گسترش شهرنشینی و ملزومات آن که ساخت خیابان های آسفالته و معبرهای سنگفرش است، حجم آب نفوذی به لایه های زیرین زمین در سطح شهر کم شده، این آب سرگردان از راه کانال های جمع آوری روان آبها و کال ها، در نهایت سر از فاضلاب شهری در می آورد. در هم نیشابور هم مسیر پایانی «سفر آب» از آسمان به سوی «کالشور» است و در حالی که آب باران های فصلی در تامین بخش قابل توجهی از نیاز های شهری، می تواند سهمی داشته باشد، در نبود زیر ساخت های لازم، چاره ای جز تبدیل شدن به فاضلاب ندارد.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.