روزی که عطار نیشابوری فرستنده ی رادیو ساخت

دیدار با همشهری

سید هاشم مداح

165659236sr0jeigپژوهشگران ، مخترعان و مبتکران در کشور ما اندک و تقاضای جهانی برای آنها زیاد است؟ چرا این افراد در صورت کشف وشناسایی توسط آژانس ها و دانشگاه های خارجی بار سفر بسته و کشور را ترک می کنند ؟ پاسخ به این سوالات یکی از مهمترین دغدغه های امروزی کشور ماست. اگر بپذیریم که پیشرفت جامعه بستگی به حمایت سازمان ها و مسئولین مربوطه از این قشر فرهیخته و خلاق دارد، پس این حمایت ها کجا اعمال می شود؟

در ایران اداره مالکیت صنعتی متولی این امر است و پرداختن به این مسئله که آیا این حمایت ها کافی است یا نه، جای بحث دارد. به هر حال این امرمهم  نیاز به یک عزم ملی دارد که فعلا محقق نشده است. با تمام این اوصاف هنوز  در جامعه افراد نخبه ای پیدا می شوند که درجات علمی را به سرعت طی کرده و و به موفقیت های شگرفی دست می یابند. اما مشکل این افراد این است که به دلیل عدم حمایت مادی و معنوی کافی از سوی مسئولین پس از مدتی  روحیه جسارت  و خلاقیت خود را از دست داده و به یک انزوای خود خواسته  دچار می شوند. این هفته به دیدار یکی از قدیمی ترین همشهریان مخترع شهرمان رفته ایم که در زمان نداشتن ها و کمبود امکانات، دست به کار مهمی زده و مایه ی افتخار شده است. این همشهری «رحمت اله بیات مختاری» نام دارد و  متولد ۱۳۰۵می باشد  و موفق شده با ساخت  اولین دستگاه  فرستنده رادیویی در نیشابور  صدای خود را در شهرمان  طنین انداز کند. داستان زندگی او شنیدنی است.

بیات مختاری از جمله اولین  دانش آموختگان دبیرستان خیام می باشد. اگرچه  او به دلیل نبودن کلاس  ششم دبیرستان  در نیشابور نتوانست تحصیلات متوسطه  را به پایان برساند، اما هرگزازآموختن دانش دست نکشید. در آن دوره هنگام امتحان سراسری سال سوم دبیرستان (سیکل) در شهر تنها هفت دانش آموز پسر و سه دانش آموز دختر در جلسه ی امتحان حضور داشتند و ممتحن نیز از مشهد به نیشابوراعزام می شد. به گفته وی رییس اولین دبیرستان شهر درآن دوره مرحوم شهیدی نام داشت و معاون ایشان شبیری بود و برخی از دبیران نیز عبارت بودند از: ناصری، رییسی ، خوشنودی و…

بیات مختاری از همان دوره دبیرستان با مطالعه  کتاب هایی که در باره الکترونیک نوشته شده بود، به این رشته علاقمند شد واولین ترانسفرماتور را در دوران تحصیل ساخت.

همان  گونه که بیان گردید وی به دلیل عدم امکانات آموزشی اجبارا به کسب آزاد و پیشه «عطاری« روی آورد اما چون این شغل با روحیات وی چندان تناسبی نداشت، مغازه اش را به فروشندگی لوازم الکتریکی تبدیل کرد و سال ها به این کار اشتغال داشت تا اینکه با ورود رادیو های «اندریا» به شهر و خرید یکی ازاین رادیو ها با دنیای الکترونیک آشنا شد. ساخت باطری برای رادیو از فعالیت های درخشان او در آن دوره می باشد. حتی وی این کار را برای دوستان و آشنایان نیزادامه داد. گفتنی است که این کوشش ها و تجربیات به سال های ۱۳۲۵بر می گردد.

همشهری مخترع ما ضمن مطالعه و پژوهش  به تعمیر رادیو های «اندریا» نیزادامه می داد. تا بالاخره با گذراندن یک  دوره ی تعمیر رادیو در تهران و اخذ اولین مدرک تعمیرات رادیو درنیشابور رسما وارد این شغل شد. در ضمن در آن زمان چند وسیله دیگر همچون دوربین شکاری ،نوعی تلفن ، سینمای خانگی و… ساخته بود.

ایشان در آن زمان  شبها پس از فراغت ازکار به رادیوهای فارسی زبان از جمله صدای تهران و رادیو بی بی سی و مسکو گوش می داد. در همین اثنا  بود که کم کم به این فکر افتاد حال که ما به صدای رادیو های خارجی  گوش می دهیم چرا آنها صدای ما را نشنوند این فکر جرقه ای شد که بعدها شکل  واقعیت گرفت و او توانست با ساخت اولین دستگاه  فرستنده رادیویی در نیشابور صدای خود را به گوش مردم و مسئولین وقت برساند.

این اتفاق مهم و نادر در سال های ۳۵-۳۶ روی داد  ولی پی آمدهای این اختراع هم داستانی شنیدنی دارد.

پس از حدود  یک ماه از  پخش برنامه رادیویی که عبارت بود از خواندن و ترجمه  نهج البلاغه (با صدای خودش ) و اجرای  برنامه ی خانه داری و آشپزی توسط همسرش، ابتدا به شهربانی نیشابور و سپس به اداره اطلاعات مشهد فراخوانده شد. در مشهد پس از بازجویی فرستنده را آزمایش کرده وسپس آن را به ایشان برگرداندند و او خوشحال پس از بازگشت از مشهد به مدت سه ماه دیگر به پخش برنامه رادیویی ادامه داد. تا این که پس از سه ماه دوباره به سراغ او آمدند و این بارمامورین فرستنده را مهر و موم کرده و به بهانه نداشتن مجوز پخش برنامه های رادیویی در نیشابور، آن را قطع کردند. مخترع ما در شوک ازدست دادن فرستنده اش زمان را سپری کرد تا اینکه در اوایل انقلاب مسئولین از اوخواستند در راه اندازی یک فرستنده با آنها همکاری کند و او این کار را انجام داد اما هرگز دوباره  به سراغ فرستنده ساخت خودش نرفت.

ضمنا روزنامه رعد خراسان که اولین نشریه نیشابور بود در آن زمان ضمن مصاحبه با او  تیتر زده بود : «عطار نیشابوری دستگاه فرستنده ساخت»

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.