رباعیات خیام، ترجمان فریادهای میلیون ها بشر ( کلبه کتاب )

ریحانه مهربانی

با سلام و درود فراوان! کلبه کتاب این هفته با معرفی دو کتاب «خیام صادق» و «راز داوینچی» در خدمت شما دوست داران و علاقمندان به کتاب است. شما می توانید با پیوستن به کانال تلگرامی ما به نشانی @klidar هرروزه از تازه های کتاب باخبر شوید. فعلا برویم به سراغ صادق خان!

هیچ کدام به صراحتِ خیام شعری

 7-2نسروده اند!

شاید عده ای ندانند که صادق هدایت درباره ی خیام دو کتاب داشته است. کتاب نخست به نام «رباعیات خیام» است که صادق هدایت آن را در ۲۲ سالگی منتشر کرد و کتاب دوم هم «ترانه های خیام» که بیان کننده ی این حقیقت است که صادق هدایت پژوهش خود درباره ی خیام را با وسعت قابل توجهی ادامه داده است. کتاب «خیام صادق» شامل این دو اثر صادق هدایت است که تا مدت ها ممنوع  از چاپ بود اما جهانگیر هدایت برادرزاده ی صادق هدایت با جمع کردن این دو کتاب در یکی و افزودن یک مقدمه بر آن موفق به چاپش شده است.

کتاب اول شامل شرح حال خیام است که صادق هدایت مطالعات خود را هم در آن آورده است و در پایان آن هم ۲۰۱ رباعی که با اطمینان بیشتری به خیام منسوب بوده اند آورده شده است. در این کتاب، هدایت خیام  را ریاضی دان، منجم و فیلسوفی می داند که در هنگام فراغتش شعر نیز می گفته است. کتاب دوم شامل چهار بخش عمده است: «مقدمه»، «خیام فیلسوف»، «خیام شاعر» و«ترانه ها» که در بخش ترانه ها رباعیات به طور موضوع بندی شده ارائه شده است همچنین دراین کتاب ۱۰۶ رباعی به خیام منسوب است.

به نظر صادق هدایت شعرای بزرگی همچون حافظ و سعدی تحت تاثیر خیام بوده اند اما هیچ کدام به صراحت خیام شعری نسروده اند. خیام در اشعار خود بی پروا به جهل و نادانی و خرافات حمله می کند و انسان را عاجز از حل معماهای هستی می داند. اگرچه به نظر می رسد صادق هدایت در این کتاب با بیان افکار خیام می خواسته نظر خود را در مورد جامعه و هستی بیان کند اما این نکته از ارزش این کتاب نمی کاهد و در هر حال این کتاب اطلاعات جامعی به خواننده ی خود می دهد.

در بخشی از کتاب خیام صادق می خوانیم:

«در تحت عنوان خیام فیلسوف، صادق هدایت رباعیات خیام را ترجمان فریادهای میلیون ها بشری دانسته که در میان معماها و مجهولات این جهان مانده اند. فلسفه ی خیام را فقط باید در رباعیات او جستجو کرد. خیام آزادفکری بود که هرگز زیر بار احکام جبری نرفت. البته آنچه خیام گفت که به مذاق روحانیون آن زمان خوش نمی آمد برای او بسیار مخاطره آمیز بود. خیام با خرافات و موهومات، ستیزی دلیرانه داشت. خیام زندگی را لحظه ای میان دو عدم می داند که باید این لحظه را دریابیم والا بازنده مطلق خواهیم بود.»

***خیام صادق/ مقدمه و گردآوری جهانگیر هدایت/ نشر چشمه/ ۱۵۰۰۰تومان

راز داوینچی

7-1«راز داوینچی» (یا رمز داوینچی یا کد داوینچی) نام رمانی کارآگاهی و ماجرایی است از نویسنده ی آمریکایی، «دن براون» که از فروش و استقبال گسترده‌ای در سراسر جهان برخوردار بوده‌ است و در فاصله چند سال پس از چاپ آن، یک فیلم سینمایی و یک بازی ویدیویی هم بر اساس آن ساخته شده‌است. شاید اگر دن براون تنها در این رمان یک معمای پلیسی و تاریخی را مطرح می‌کرد، هرگز به این فروش دست نمی‌یافت و حالا صدرنشین جدول فروش نبود. او همه را سحر کرده‌است، براون در «راز داوینچی» تاریخ و مسیحیت را رمزشناسی می‌کند و دست روی باورها گذاشته است. دن براون به شدت اصرار دارد این رمان را مبنی بر واقعیت مطرح کند و در کتیبه کتاب هم به این مسأله اشاره کرده و نوشته است: «همه شرح جزئیات آثار هنری و معماری و مذهبی مبتنی بر اسناد واقعی است و داستان بر اساس رگه‌هایی از واقعیت به این نقطه رسیده است.»

این کتاب را می توان یکی از فمینیستی ترین رمان های پلیسی نامید.

این هم چند سطر از این کتاب:

« لنگدان دوباره به آن ابزار نگاه کرد؛ هنوز بدگمان بود. «چرا آدم کل دستگاه رو نشکنه؟ خُردش نکنه؟ فلزش که خیلی ظریف به نظر میاد و مرمر هم سنگ خیلی محکمی نیست.»

سوفی لبخند زد. «چون داوینچی یه کم باهوش تر ازین حرف ها بود. کریپتکس رو طوری طراحی کرده که اگه بخوای به زور بازش کنی، اطلاعات داخلش نابود می شه.» دست توی جعبه کرد و با احتیاط استوانه را درآورد. «اطلاعات باید اول روی پاپیروس نوشته بشه.» بعد کریپتکس را تکان داد و مایع درونش به صدا درآمد.

« به علاوه ی یک شیشه ی پر از مایع»

«چه مایعی؟ «

سوفی لبخند زد. «سرکه»

لنگدان لحظه ای فکر کرد و بعد سر تکان داد.» چقدر هوشمندانه» سرکه و پاپیروس. اگر کسی می خواست کریپتکس را به زور باز کند، شیشه ی مایع می شکست و سرکه به سرعت پاپیروس را حل می کرد. قبل از آنکه پیغام سری به دست کسی بیفتد، کُپّه ای خمیر بی مصرف می شد.»»

*** راز داوینچی / نویسنده:  دن براون / مترجم:  حسین شهرابی/ ناشر: تندیس/ قیمت:  ۳۳۰۰۰تومان

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.