دیوانگان خرده گیر ( حکایتی از منطق الطیر)

 

mantegh-Attarدیوانه ای برهنه، می دید مردم لباس های آراسته به تن کرده اند. از خدا خواست به او هم جامه های زیبا ببخشد.

گفت«یا رب جُبّه ای دِه محکمم

همچو خَلقان دگـر کن خُرّمَم»

(منطق الطیر)

هاتفی پاسخ داد: آیا آفتاب برایت لباس گرمی نخواهد بود؟

دیوانه گفت: خدایا، تا کی می خواهی آزارم دهی آیا از آفتاب لباسی برایم بهتر نداری؟

جوابی آمد که ده روز صبر کن تا لباسی برایت بفرستم.

چون بشــد ده روز، مرد سوختـه

صد هزاران پاره بر وی بیش بود

جبّـــه ای آورد بـــر هــم دوختــه

زان که آن بخشنده بس درویش بود

(همان)

پس از ده روز خداوند لباس کهنه ای وصله دار به او داد. دیوانه گفت: پروردگارا آیا خزانه ات لباسی بهتر از این نداشت؟ این چنین خیاطی را از چه کسی آموختی؟

صد هزاران ژنده بر هم دوختی           این چنین درزی ز که آموختی؟

(همان)

عطار، ضمن انتقاد از اختلاف در میان جامعه و افراد آن، مجانین را در مقابل خدا قرار می دهد تا سخن خود را به گوش شکم پارگان و زرپرستان برساند.

عطار می داند که دیوانگان خرده گیر، سخنشان اگرچه تند و خشن است؛ ولی برای قدرتمندان و زورگویان پیامی است پر از انتقاد و اعتراض .فقر و ناداری، اندیشه ی انسان را به خویشتن مشغول می سازد و بنیان های اخلاقی را به سستی می کشاند و راه کفر و بی دینی را می گشاید.چنان چه پیامبر اکرم می فرمایند: «کاد الفقر ان یکون کفرا « نزدیک است که فقر به کفر منجر شود .

گستاخی آنان با خدا، کفر و بی دینی آنها را توجیه نمی کند، بلکه این عطار است که با زبان عقلای مجانین سخن خود را این گونه فریاد می زند. در اظهار این دیوانگان، اغلب عشق به عنوان عامل اصلی به چشم می-خورد و اینان رابطه ای با خدا دارند که برای عامّه ، مفهوم و میّسر نیست و حتی از نظر عطار، سخنان اینان هسته و مرکز توحید محوری یا فناء فی لله است.

عطار در واقع این داستان را از زبان هدهد، که رهبر و پیشوای پرندگان است ؛ در پاسخ پرسش های هر کدام از پرندگان آورده و.می خواهد راه دشوار ی که در پیش دارند،برایشان بازگو کند.

کار آسان نیست با درگاه او

خاک می باید شدن در راه او

بس کسا کامد بدین درگه ز دور

گه بسوخت و گه فروخت از نار و نور

چون پس از عمری به مقصودی رسید

عین حسرت گشت و مقصودی ندید

(همان)

تا حکایتی دیگر بدرود…

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.