دغدغه پیری به دور از ناتوانی

آینده نگری برای شهری که سالمندتر می شود

رضا میرابی– پیشرفت پزشکی در قرن اخیر و نیز کاهش شیب افزایش جمعیت در دهه گذشته، خبر از روی کار آمدن جامعه ای با میانگین سنی بالا را می دهد. برای زندگی این جمعیت از سالمندان، زیرساخت های رفاهی ویژه ای نیاز است. مسئله ای که تاکنون متناسب با توده جمعیتی به آن پرداخته نشده است.

نبود اطلاعات دقیق از وضعیت فعلی سالمندان و نیز افراد در حال گذار از میان سالی به سالمندی در آینده ای نزدیک سبب ناهماهنگی شاخص های رفاهی جامعه با طیف سنی جمعیت کشور می شود. از این رو نیاز مبرم به مطالعه شاخص های سالمندی در سطح کشور بیش از پیش حس می شود. در همین راستا نیشابور در سال گذشته برای اولین بار در کشور مرکز مطالعات کوهورت سالمندی را تاسیس کرد.

گفتنی است کوهورت یا مطالعه هم‌گروهی(Cohort Study) گونه‌ای از مطالعات مشاهده‌ ای، به ویژه در پزشکی، علوم اجتماعی و دیگر مطالعات مربوط به انسان است که در آن ریسک ابتلا به یک عارضه در گروهی از افراد هم ویژگی را، تحت بررسی قرار می‌دهد. نتیجه این بررسی ها دریافتن رابطه میزان ریسک ها با پارامترهای مورد مطالعه است.

خانه ی سلامت برای سالمندان

وارد فردوسی شمالی ۸ که می شوی، درست رویروی پارک کوچکی که در بین ساختمان های بلند مسکونی قرار گرفته است، تابلوی سبز رنگی توجهت را جلب می کند: «مرکز مطالعات کوهورت سالمندی نیشابور». ساختمانی که در ظاهر با نام ش تناسبی ندارد. به داخل رفتم. چند پله به پایین و سرانجام به سالن اصلی مرکز رسیدم. حدود ۱۰ نفر زن و مرد که همگی مسن هستند، به انتظار نشسته اند. برخلاف تصوری که از مراکز سالمندان وجود دارد، چهره کسی غمگین و درهم نبود! همه گرم گفت و گو بودند. دیوار ها را که نگاه کردم، تابلوهای عکس با مضمون سالمندی آویخته شده است. در هر گوشه یک اتاق قرار دارد، بایو بانک، آزمایشگاه، اتاق پزشک و… و در نهایت اتاق مدیریت.

با مدیر بخش اجرایی مرکز به گفتگو می نشینم.

الهام هوشمند در تشریح وضعیت توده جمعیتی کشور می گوید: در طول دو دهه آینده، با پدیده ی سالمندی در سطح جمعیت کشور مواجه خواهیم بود اما در حال حاضر شرایط برای زندگی طیف بزرگ سالمندان آینده به هیچ وجه مناسب نیست.

وی با تاکید بر لزوم شناخت کافی از وضعیت سالمندان برای فراهم کردن رفاه آنان، افزود: گروه مطالعات کوهورتی که در کشور وجود دارد به مطالعات کوهورت ملی یا «کوهورت پرشین» معروف است که به طور کلی افراد بالای ۳۰ را مورد ارزیابی قرار می دهد. مرکز مطالعاتی کوهورت سالمندی نیشابور زیرمجموعه ای از این موسسه است.

او در ادامه اظهار کرد: نیشابور دو سال پیش ایده ای به وزارت بهداشت پیشنهاد داد که یک زیرمجموعه از مرکز کوهورت ملی را در نیشابور برای مطالعه اختصاصی بر روی دوره سالمندی و گذار میان سالی به سالمندی تاسیس کند که در نهایت این طرح پس از موافقت وزارت خانه و کمک خیرین در ابتدای آذر ماه ۱۳۹۵ آغاز به کار کرد.

این مقام مسئول با بیان این که مطالعات کوهورت، مطاعاتی آینده نگر هستند، تصریح کرد: در مرکز کوهورت افرادی با سن یالای ۵۰ سال در یک دوره ۱۲ ساله، هر یک سال یکبار مورد آزمایش قرار می گیرند تا علاوه بر تشخیص بیماری های آنان، روند طی کردن مرحله گذار میان سالی به سالمندی تحلیل شود.

مدیراجرایی مرکز کوهورت سالمندی نیشابور خاطر نشان کرد: تعریف سالمندی به افراد بالای ۶۰ سال اطلاق می شود اما افراد پذیرش شده در این مرکز حداقل ۵۰ سال دارند. این مسئله به این دلیل است که ما در کوهورت سالمندی قصد مطالعه مرحله گذار از میان سالی به سالمندی را داریم و از این طریق با پذیرش افراد بالای ۵۰ سال از طی شدن کامل این مرحله در روند آزمایش های انجام شده اطمینان حاصل می کنیم.

الهام هوشمند اشاره کرد: آزمایش های انجام شده  در این مرکز هم یک سری تست تشخیصی است که بیماری های سالمندان به موقع تشخیص داده می شود و از تشدید و دامنه دار شدن این امراض جلوگیری می شود و هم یک پژوهش با رویکرد آینده نگر برای فراهم کردن زیرساخت های زندگی جامعه سالمندی صورت می گیرد.

وی از پذیرش ۲ هزار سالمند زن و مرد با درصد جنسیتی برابر در یک ساله گذشته در مرکز کوهورت سالمندی خبرداد و افزود: در تابستان سال ۹۵، قبل از آغاز به کار مرکز به مدت سه ماه سرشماری در سطح شهرستان داشتیم تا جمعیت سالمندی نیشابور را شناسایی کنیم. برنامه ما این است که نگاهی جامع به کل سطح شهر داشته باشیم و بر همین اساس از ۱۰ منطقه شهری نیشابور، ۷ منطقه برای اجرای این طرح انتخاب شده و تا کنون مطالعات دو منطقه به اتمام رسیده و سه منطقه دیگر نیز، در حال اجرای طرح هستند.

به گفته او، ظرفیت مرکز کوهورت سالمندی نیشابور برای انجام دوره مطالعاتی، ۴۰ نفر روزانه و  ۵ هزار نفر در طول دوره است که این تعداد معادل ۸ درصد از جمعیت سالمندی شهر نیشابور است.

این کارشناس ارشد اپیدمیولوژی گفت: به دلیل این که برنامه مطالعاتی درحال انجام در مرکز کوهورت، دارای روند پیش بینی شده و سامان دار است و بر این اساس در زمان های مختلف، از مناطق تعیین شده اقدام به پذیرش مُراجع و تماس با سالمندان آن منطقه می کنیم، کسی که در این بین از مناطق دیگر و داوطلبانه به مرکز مراجعه کند، در لیست انتظار قرار می گیرد و به تدریج در کنار برنامه نظام مند مرکز، به صورت تصادفی از لیست داوطلبین تعدادی مراجع پذیرفته می شود.

پایش سلامتی سالمندان

هوشمند با تاکید بر تاثیرگذاری بالای شرایط زندگی سالمند در وضعیت سلامتی، ادامه داد: تیم ارزیاب محیطی مرکز ابتدا با مراجعه به منازل سالمندان شناسایی شده، اطلاعات جامعی از محیط زندگی و سبک معیشت آنان پیدا می کند و بعد از ۷ روز این افراد در مرکز پذیرش می شوند. این زمان مربوط به ویزیت اول است که برای انجام آزمایش ها و چک کردن پارامتر های مورد نیاز است. یک هفته بعد از ویزیت اول، مرحله ویزیت دوم که دریافت نتایج و تشخیص بیماری هاست، اجرا می شود و بعد از این نیز در صورت وجود بیماری، به پزشک متخصص ارجاع داده می شود.

وی پرسش گری عمومی، روانشناسی، تغذیه، تن سنجی، قلب و عروق، وضعیت تنفسی، فاکتور های بیولوژیکی را از مهم ترین پارامترهای اندازه گیری شده در مرکز کوهورت سالمندی نیشابور خواند و تصریح کرد: از هر شخصی، بیش از ۱۰۰۰ متغیر استخراج می شود و تک تک این متغیرها با بیماری های آنان ارتباط سنجی می شود. هم چنین نمونه ناخن، مو و خون سالمندان مراجعه کننده به صورت مادام العمر در بیوبانک این مرکز نگهداری می شود. پیش بینی می شود پذیرش جمعیت ۵ هزار نفری مورد انتظار مرکز، تا پایان سال به اتمام برسد.

به گفته این مقام آگاه، بیماری های فشار خون، اختلالات افسردگی و بیماری های قلب و عروقی بر اساس برآورد فعلی مرکز کوهورت سالمندی نیشابور تا کنون بیشترین آمار مبتلایان در بین سالمندان را به خود اختصاص داده است.

هوشمند در پایان با بیان این که همه اقداماتی که در این مرکز انجام می شود، با مشاوره با بهترین پزشکان ایرانی و ۵ مشاور خارجی برنامه ریزی شده است، گفت: برای نگارش پروتکل اجرایی این مرکز، بیش از یک سال و نیم زمان گذاشته شد و حالا در این زمان هر شهری که بخواهد کوهورت سالمندی تاسیس کند، باید بر اساس شیوه نامه ای که برای نخستین بار در نیشابور نگارش شد، عمل کند.

سالمندی در نیشابور

بر اساس سرشماری انجام شده در سال ۱۳۹۵، نیشابور بیش از ۶۱ هزار شهروند بالای ۵۰ سال دارد که در ۲۶ هزار نفر از آن ها در آستانه سالمندی هستند و ۳۶ هزار نفر در دایره سالمندان قرار می گیرند. چه تدبیر تاثیرگذاری برای مقابله با پدیده سالمندی در آینده در شهر صورت گرفته؟

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.