در روزهای مانده به عید برای حفظ سنت نیکوی هفت سین؛ درحد نیاز سبزه بکاریم و کاشت  نهال را جایگزین کنیم

فروغ خراشادی

در سیستان قدیم، نزدیکی نوروز، بر سر در خانه ها، یک دسته گندم می آویختند. پس از نوروز، آن دسته گندم را آرد کرده به آرد سالانه شان، می افزودند تا برکت نان باشد و از هدر رفت آن نیز پرهیخته باشند.

کمتر از ۳ هفته تا سال نو مانده است و خانواده ها به فکر آماده کردن هفت سین نوروزی اند. یکی از گزینه هایی که در سفره ی هفت سین اهمیت ویژه ای دارد، سبزه ی عید است. با افزایش تقاضا و تنوع عرضه، علاوه بر کاشت سبزه در خانه ها، بازارهای شب عید، گاه از سبزه ی ایرانی و  گاه بر اساس نیازسنجی از بازار ایران، از ورژن چینی اش اشباع می شود.

سوی دیگر ماجرا اما، مخالفان مصرف صدها تن دانه های خوراکی و چند هزار لیتر آب هستند؛ شماری هم به جای مخالفت، گزینه هایی را به عنوان جایگزین حبوبات و غلات، طرح می کنند.

سنت زیبای نوروز و حرمت دامن پاک مادر طبیعت

عضو شورای هماهنگی محیط زیست و منابع طبیعی کشور، معتقد است: نمی توان سبزه ی هفت سین را از سنت حذف کرد؛ تنها می شود جایگزین مناسب برایش ترتیب داد. محمد حسن کلیدری می گوید: این که چرا به دنبال جایگزین هستیم، چند دلیل دارد و تنها یکی از آن ها به محیط زیست مرتبط است؛ رها سازی سبزه ها در روز سیزدهم فروردین، آن هم در آب روان، هم به زیبایی محیط آسیب می رساند، هم فساد این سبزه ها، موجب آلودگی می شود؛ اگر چه این آلودگی موقت است و در اندک زمانی جذب طبیعت می شود، اما هدف ما پرهیز از بی حرمتی به زمین به ویژه از بابت به جا آوردن سنتی ست که مبنایش احترام به مادر زمین است.

او می افزاید: بسیاری از خانواده ها در سال های اخیر، بیش از یک سبزه برای عید تدارک می بینند؛ گاهی مادر خانواده به تعداد فرزندان، سبزه می ریزد؛ علاوه بر حبوبات و غلات، آب زیادی مصرف می شود.

برای کاشت صدها سبزه، معادل تهیه یک همبرگر، آب مصرف می شود

کلیدری در بخشی از حرف هایش اشاره می کند: هر چند وقتی صحبت از طبیعت است و پای انسان به میان می آید، بیش از هر چیز به شامگاه ۱۳ فروردین و زباله دانی فکر می کنم که حاصل حضور میلیون ها ایرانی در طبیعت است. زباله هایی که بازگشت ناپذیرند و علاوه بر خاک، به آبزیان، جانوران و پرندگان هم آسیب می زند.

از دبیر انجمن جوانان حامی طبیعت خراسان می پرسم بهترین جایگزین را چه می دانید؟ پاسخ می دهد: کاشت دانه ی مرکبات و نهال مطرح شده است؛ به نظرم بذر سبزیجات هم گزینه ی دیگری است که هم به سفره ها زیبایی می بخشد و هم خوراکی ست.

مهتاب یکی از خام گیاهخوارانی ست که کارشناس ارشد صنایع غذایی دارد، می گوید: با این که برای دانه های خوراکی، ارزش زیادی قائل ام، اما با سبزه ی عید موافق ام؛ به شرطی که افراط نشود و صرفا برای به جا آوردن سنت دیرینه باشد. ضمنا می توان ترتیبی داد که بعد مورد استفاده ی دام ها قرار بگیرد. البته این کار نیاز به هماهنگی هایی دارد.

مهتاب در پایان ضمن اعتراض به کسانی که می گویند این آئین ها چیزی جز اسراف نیست، می گوید: کسانی که بهانه حذف سبزه عید را اسراف در آب و غلات مطرح می کنند، بهتر می دانند که برای یک همبرگر یا استیک معمولی، ۶۲۰ لیتر آب مصرف می شود؛ حاضرند از این اسراف، پرهیز کنند؟

 زیان واقعی جای دیگر است

مساله را از دیدگاه متفاوتی با یک دانشجوی دکترای جامعه شناسی مطرح می کنم؛ به رغم تضاد و کشمکش ها، به ویژه در فضای مجازی، نظر به چند پارگی دیدگاه در جامعه ی ما، چگونه می توان به یک راهکار متعادل رسید؟

عبدالرضا قندهاری می گوید: برخی اقدام به واردات سبزه از چین می کنند؛ خروج ارز از کشور، واردات بی رویه و در نهایت از بین رفتن مقدار زیادی از این حجم وارداتی، ضرر اقتصادی بزرگی به جامعه تحمیل می کند که هزینه کاشت سبزه، در برابرش، پول خُرد است. درباره ی آلودگی محیط زیست هم، پر واضح است که سبزه ظرف مدت کوتاهی به طبیعت بر می گردد؛ زباله های تجدید ناپذیر باید محل نگرانی باشد.

او  می افزاید: قصد ندارم دغدغه های زیست محیطی را به جوسازی فرو بکاهم؛ اما اگر واقع بینانه به مساله نگاه کنیم، سر کیسه را ببسته ایم و ته آن را باز گذشته ایم! البته درباره ی جایگزینی، در بلندمدت خوش بین ام ولی نباید انتظار داشت، فرهنگ ملی مردم به «بهانه های سوگیرانه» چون اقتصاد و آلودگی محیط زیست نادیده گرفته شود؛ بهانه هایی که در برابر بحران های اقتصادی، خشکسالی، ریزگردها و… مسائل چندان برجسته ای نیستند.

حذف فرهنگ دیرینه، تا کنون نتیجه ی مطلوبی نداشته است

درباره ی چالش نهال و دیگر جایگزین های سبزه عید با توجه به فضای دوقطبی کنونی می پرسم؛ دو سوی طیف، گاه به صورت افراطی موافق  یا مخالف یک پدیده اجتماعی می شوند؛ برآورد شما چیست؟

قندهاری که خود از فعالان محیط زیست است، می افزاید: سال ها سعی شد چهارشنبه سوری حذف شود؛ نتیجه نه تنها حذف نبود، بلکه به زیاده روی انجامید و  یک مراسم آئینی ایرانی، به ترقه و آتش بازی چینی بدل شد. من با دغدغه های به جای فعالان طبیعت همدلم؛ اما نسبت به مخدوش کردن چهره ی جشن های باستانی دیدگاه دیگری دارم. کشور ما، سرزمین جشنواره های فصلی بوده؛ اکنون تنها یلدا، چهارشنبه سوری و نوروز باقی مانده است؛ امروز سبزه را حذف کنند، فردا همه ی هفت سین را می خواهند بر چینند.

قندهاری می گوید امروزه دیگر مخالفان برپایی آیین های ملی، مستقیم وارد میدان نمی شوند و با به دست گرفتن رگ خواب مردم، از دغدغه های معیشتی و اقتصادی آنان وام می گیرند تا سنت زیبایی چون سبزه ریزی را بد شگون جلوه دهند.

 در اسراف، رکورداریم

بیایید فرض کنیم برای ۸۰ میلیون جمعیت ایران، ۲۰ میلیون سبزه کاشته شود. در هر ظرف حاوی ۱۵۰ گرم انواع غلات یا حبوبات باشد و  برای سبز شدن به دو لیتر آب هم نیاز داشته باشد.

بر اساس آمار، ما ایرانیان، سالانه ۳۵ میلیون تن دور ریز  مواد غذایی داریم. مصرف آب در کشور ما هم ۷۰ درصد بیش از میانگین جهانی است. این حجم اسراف، اگر نه به صورت واضح، اما به شیوه ای زیرپوستی ما را می آزارد. این نکته که یک میلیارد نفر در جهان، روزانه ساعت ها پیاده روی می کنند تا به آب آشامیدنی دست یابند،  در حالی که ما برای شستشوی خودرو تا پر کردن استخر و آبیاری چمن بوستان، از آب شرب استفاده می کنیم، شرمسارمان می کند. ما در لایه های زیرین ناخودآگاهاحساس گناه می کنیم، وقتی حتی در ماه ضیافت الهی، دور ریز سفره هایمان، انسان های بسیاری را از قحطی و تنگنا، می تواند برهاند.

ما در برابر زمین، هوا، خاک مسئولیم و به جای مهار ریزگردها، کاهش مصرف بنزین، کودها و سم های شیمیایی، پلاستیک، راه های میان بُر اما «تبلیغاتی» بر می گزینیم!

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.