دروغ نگو، وقتی می توانی حرف مُفت بزنی! گل بی رُخِ یار خوش نباشد ( کلبه کتاب )

مهدی کاکولی

درود! این هفته با سه تا کتاب تروتازه همراه شما هستم. امیدوارم در این روزهای زیبای اسفند که با وجود انبوه مشکلات و نابسامانی ها که افتد و دانی، لابد دارید خودتان را برای نوروز و سال تازه آماده میکنید، گاهی هم حوصله ورق زدن کتابی را داشته باشید که گفتهاند «گل بی رُخِ یار خوش نباشد، بی باده بهار خوش نباشد» و البته منظور از باده در این شعر، کتاب است و منظور از گل هم حتما می‌دانید از آن گل‌هایی نیست که چند روز پیش در کانال تلگرامی کلیدر نوشتم. نخوانده‌اید؟! بخوانیم:

 الفبای ترک

چقدر ذهن مثبتی دارم من! اسم یک کتابِ تازه را می‌بینم با عنوان «الفبای ترک». اول از همه ذهنم می‌رود به سمت یک کتاب آموزش الفبای تُرکی. بعد احتمال می‌دهم شاید هم یک کتاب روانشناسی است برای زوج‌هایی که به هر دلیل تصمیم به ترک یکدیگر گرفته‌اند تا بدون تنش و استرس از هم جدا شوند. اما سرانجام متوجه می‌شوم این کتاب «مجموعه روش‌های درمان سوءمصرف مواد» است! کمی بعدتر لابلای خبرها این تیتر توجه‌ام را جلب می‌کند: «دختران ایرانی بیش از گذشته گل می‌کشند». با خودم می‌گویم چه جالب! قبلا بیشتر “خانه” و “ماشین” می‌کشیدند الان رفته‌اند به سمت گل و سنبل و بلبل. اما متن خبر تاسف‌بار و فاجعه‌انگیز است: «مشاور امور زنان وزیر بهداشت گفت: همزمان با افزایش مصرف دخانیات، مصرف ماده روانگردان «گل» بین دختران افزایش یافته است. بر اساس نتایج پیمایش ملی اعتیاد، ۱۴٫۸ درصد از مصرف‌کنندگان مواد روانگردانِ گل، دانشجو و ۳٫۷ درصد آنان دانش‌آموز هستند.» عجب روزگاری شده است… «گل در بر و می در کف و معشوق به کام است» نکند حافظ هم بله!

 

در باب حرف مُفت

یک کتاب کوچولوی ۶۰صفحه‌ای از هری فرانکفورت با ترجمه محسن کرمی که نشر کرگدن منتشرش کرده به دستمان رسیده. چندسطری‌اش را با هم می‌خوانیم:

با این که فقط هفت سالم بود که پدرم را کشتند، باز هم او و برخی از چیزهایی را که می‌گفت خیلی خوب به خاطر دارم. یکی از اولین چیزهایی که یادم داد این بود که: «هیچ‌وقت دروغ نگو، وقتی که می‌توانی کارت را با حرف مفت زدن پیش ببرد ».

ما انسان‌ها معمولا حرف مفت را بیش از دروغ تحمل می‌کنیم، شاید به این سبب که معمولا آن را کمتر توهین شخصی تلقی می‌کنیم. احتمالا می‌کوشیم تا خودمان را از معرض حرف مفت دور کنیم، اما به احتمال بیشتر با شانه بالاانداختنی حاکی از بی‌قراری و کلافگی این کار را می‌کنیم، نه با احساس خشونت یا خشمی که غالبا دروغ در ما برمی‌انگیزد.

شخصی که برای پیش‌بردن کارش می‌پذیرد که حرف مفت بزند آزادی خیلی بیشتری دارد. تمرکز او بر دورنما و کلیت است، نه بر امر جزئی. او خودش را به جای دادن کذب خاصی در یک مطلب مشخص محدود نمی‌کند و بدین‌سان به حقایق محیط بر آن مطلب یا متداخل با آن ملزم نمی‌شود.

این آزادی از الزاماتی که دروغ‌گو باید تسلیم آن‌ها باشد، البته لزوما به معنای آن نیست که کار حرف مفت‌زن آسان‌تر از کار دروغ‌گو است. اما به‌این‌معنا هست که سبک خلاقانه‌ای که مبنای آن است در مقایسه با سبکی که در دروغ‌گویی به خدمت گرفته می‌شود وجه تحلیلی و سنجیده کمتری دارد. فراگیرتر و مستقل‌تر است و مجال فراخ‌تری برای بداهه‌سازی و آب و تاب دادن و خیال‌پردازی دارد. در این‌جا هنرمندی بیشتر مطرح است تا استادکاری.

 

چای نعنا

«منصور ضابطیان» را که لابد میشناسید؟ روزنامه‌نگار و برنامه‌ساز تلویزیون که برنامه «رادیو‌هفت»‌اش معروف شده و کلی هم سیرو سفر داشته و تا حالا پنج تا سفرنامه هم منتشر کرده. چهارتای اولش این‌ها بودند: «مارک دو پلو، مارک و پلو، برگ اضافی، سباستین» و پنجمی هم که به‌تازگی منتشر شده با اسم «چای نعنا»، سفرنامه مراکش است که ۱۶۸ صفحه دارد و نشر مثلث با قیمت ۲۰هزار تومان به کتابفروشی‌ها فرستاده و الان با هم چند سطرش را می‌خوانیم:

 «فس» یکی از قدیمی‌ترین شهرهای مراکش است که می‌گویند سال ۱۷۴ ه.ق ساخته شده است. پایه‌های اصلی شهر را ادریس بن عبدالله می‌گذارد که سرسلسله‌ی ادریسیان است. او را بانی استقلال مراکش می‌دانند. در زمان ادریس دوم علم در “فس” چنان پاگرفت که این جمله مشهور شد که “اگر علم در مدینه به‌دنیا آمده باشد و در مکه پرورش یافته و در مصر شکل گرفته باشد، در “فس” غربال شده است.” در علاقه‌ی ادریس دوم به علم همین بس که آرامگاهش در صحن دانشگاه القرونین است. “امین” مرا به  دانشگاه می‌برد و پُز می‌دهد که این قدیمی‌ترین دانشگاه جهان است! فوری می‌روم توی دلش که نه اشتباه می‌کنی چون دانشگاه “جندی‌شاپور” در ایران دانشگاه قدیمی‌تری است و کلی درباره‌ی دوران ساسانیان و حمله‌ی اعراب و چیزهایی از‌این‌دست برایش سخنرانی می‌کنم. اما در آخر این امین است که برنده می‌شود چون می‌پرسد: «دانشگاه جندی‌شاپور هنوز هم دانشجو داره؟» و وقتی جواب منفی می‌شنود می‌گوید: «خب منظورم قدیمی‌ترین دانشگاه جهانه که هنوزم دانشجو داره!»

 

احیای علوم سیاسی

خب! با دعوت از شما که برای اطلاع از کتاب‌های روز سری به کانال تلگرامی کلیدر به نشانی t.me/klidar بزنید به سراغ آخرین کتاب این هفته می‌رویم که تالیف دکتر «حسین بشیریه» است با عنوان «احیای علوم سیاسی» و انتشارات نی در ۱۶۰ صفحه و با قیمت ۱۴هزار تومان منتشرش کرده. همراه با خواندن چند سطر از این کتاب به شما بدرود می‌گویم:

«هدف ما از این کتاب توضیح این مطلب است که در سده اخیر، جهت‌گیری و طرز فکر حاکم بر رشته علوم سیاسی غیر سیاسی شده است و نگرش‌های جامعه‌شناسانه و تاریخی بر آنچه دانش سیاسی به‌شمار می‌رود چیره گشته‌اند و در نتیجه علم سیاست محتوای خود را از دست داده است. با استیلای اثبات‌گرایی و رفتارگرایی بر حوزه مطالعات سیاسی و تاکید بر «تبیین و توضیح» زندگی سیاسی به جای تدبیر و اصلاح و تغییر آن، دانش سیاست اهمیت و رسالت و فایده خود را از دست داد… احیای علوم سیاسی به منزله حکمت عملی و دانش سیاستگری، نیازمند کوشش‌های نظری بیشتر در جهت بازشناسی هدف و اهمیت و کارکرد دانش سیاست به منزله دانشی تاسیسی و تجویزی است. این باز‌اندیشی نیازمند طرح پرسش‌هایی کاملا متفاوت با پرسش‌های مورد‌نظر در علم سیاست اثباتی است؛ پرسش‌هایی از این قبیل:

اهداف و غایات مطلوب زندگی سیاسی چیست؟

چگونه و با چه ابزارهایی می‌توان به آن اهداف رسید؟

موانع موجود بر سر راه دست‌یابی به اهداف مطلوب چیست و چگونه می‌توان آن‌ها را برطرف کرد؟

چگونه می‌توان کارکردهای دولت‌ها را در جهت دست‌یابی به اهداف مطلوب تقویت کرد؟

چگونه می‌توان از طریق اجرای سیاست‌های دولتی رفاه عمومی و بهزیستی همگانی را تامین کرد و چگونه می‌توان دولت‌هایی را که از دست‌یابی به غایات مطلوب عاجزند از پیش برداشت؟

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.