تجربه ی توسعه در کره ی جنوبی با نگاهی به ایران

تجربه ی توسعه در کره ی جنوبی با نگاهی به ایران

با وجود پیشرفت های قابل ملاحظه در برخی صنایع ، منصفانه نیست که از منظر رشد و توسعه ایران با کشورهایی مقایسه شود که هیچ تناسب و سنخیتی با استعداد و توانایی های نهفته در این سرزمین ندارند.مقایسه ی ایران با برخی کشورها ی منطقه نظیر پاکستان یا عراق و…، نمی تواند پاسخگوی ذهن جوانان شایسته و مستعدی باشد که دل در گرو رفاه و پیشرفت جامعه و سرزمین شان دارند. اگر بناست به پیشرفت واقعی و به دور از عوام فریبی دست یابیمباید خردمندانه مشکلات را تجزیه و تحلیل نموده و با شناخت سیاست های اجتماعی و اقتصادی کشورهایی که روزگاری همسنگ و همسطح ما بوده اند، موانع را از پیش رو برداریم.سرمایه های انسانی و استعدادهای خاموش ایران زمین، بدون نیاز به منابع و معادن، به تنهایی کافی است تا شرایط برای جهش اقتصادی و اجتماعی مهیا شود و تجدید حیات امپراطوری ایران جامه ی واقعیت بپوشد.

در میان کشورهای مختلف، به باور بسیاری از اقتصاد دانان، کره ی جنوبی از جمله کشورهایی است که همانند ایران، آغاز پیشرفت خود را تاکید بر سیاست گسترش صنایع کوچک، جایگزین و مونتاژ قرار داد و سپس توانست با جایگزینی تدریجی قطعات ساخت کشور خود، به توسعه و پیشرفت جهانی دست یابد. بدون تردید در پیشرفت این کشور، عوامل مهم دیگر اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نقش داشته اند لیکن در این یادداشت و ترجمه بر نقش سیاست های اقتصادی توجه شده است.

«در دهه ی ۱۹۵۰ میلادی، دو کشور هند و کره ی جنوبی تقریبا درآمد سرانه ی مشابهی داشتند. اما بیست سال بعد، نرخ رشد اقتصادی کره ی جنوبی به میزان قابل توجهی از هند بیشتر شده بود. طی همان دهه ها، نرخ رشد اقتصادی برخی کشورها، مانند سنگاپور، تایوان و هنک کنگ، حتی از کره ی جنوبی بیشتربود. یافتن علت دقیق موفقیت این کشورها، که برخی اوقات ببر آسیا نامیده می شوند، موضوع مورد مناقشه ی دانشگاهیان است و حداقل، سه دیدگاه متفاوت درباره ی دلایل رشد اقتصادی این کشورها و به ویژه کره ی جنوبی مطرح گردیده است.

الف : گرایش به بازار خارجی و سیاست های اقتصادی متمایل به بازار

«جاگدیش بهاگواتی»، «آن کروگر» و برخی دیگر معتقدند که گرایش به بازار خارجی و سیاست های اقتصادی متمایل به بازار نخستین نیروی رشد خیره کننده ی این اقتصادها بوده است. این نویسندگان عموما بر نقش سیاست های مداخله گرایانه تاکید می کنند و استدلال می کنند یارانه دولتبه صادرکنندگان، تعصبات ضد تجاری که مانع واردات توسط سایر کشورها می شود را بی اثر می کند و دسترسی به قیمت هایی که بتوانند کم یا بیش با قیمت جهانی رقابت کنندرا امکان پذیر می نماید.

ب : استفاده ازتکنولوژی های جدید

دیدگاه دوم، مربوط به «لری وستفال»و «هووارد پک»، مانند دیدگاه نخست، اهمیت گرایش به خارج را مورد تایید قرار می دهند اما برای سیاست های صنعتی، به ویژه استفاده ازتکنولوژی های جدید در صنایع خاص، نقشی اساسی قایل می شوند.

ج:سیاست صنعتی

دیدگاه سوم مربوط به «آلیس آمسدین»، «دنی رودریک» و «روبرت وید» است. این دیدگاه سیاست صنعتی را محور مرکزی موفقیت کره ی جنوبی معرفی نموده و بر نقش گرایش به بازار خارجی نیز تاکید می کند.»آمسدین» از این هم فراتر می رود و معتقد است سیاست های صنعتی که این کشورها را به سمت نرخ رشد بالای اقتصادی سوق داد از قیمت های غیر منصفانه و مورد حمایت دولت(یارانه ی صادرات) ناشی شده است.

براساس نظر «وستفال» و «پک»، محور مرکزی در استراتژی تجاری کره جنوبی، اجازه ی تجارت در سطح قیمت های جهانی بود. آنها اجازه یافتند همه ی عوامل تولید را وارد کنند و همه ی کالاهای صادراتی را به قیمت جهانی بفروشند. علاوه براین سیاست توسعه ی صنایع کوچک، نقش قاطعی در موفقیت کره جنوبی ایفا نموده است. در آغاز، صنایع کوچک، در بازار محلی از طریق کنترل واردات مورد حمایت قرار گرفتند. در همان زمان،دولت اصرار داشت که شرکت ها میزان بیشتری از تولیداتشان را در سطح قیمت های جهانی صادر نمایند.

دیدگاه «آمسدین»-»رودریک»نقش دولت را در افزایش سرمایه گذاری مورد توجه قرار می دهد. «رودریک» اشاره می کند که به این علت که در سال ۱۹۶۰ صادرات تنها پنج درصد از تولید ناخالص داخلی بود، تصمیم سیاستمداران می توانست به عنوان موتور رشد و پیشرفت عمل نماید. چون قیمت های نسبی تولیدات صادراتی افزایش نمی یافت،انگیزه ی صادرات با رشد صادرات همسو نبود. او استدلال می کند که توسعه ی صادرات خودش نتیجه ی یک جهش در سرمایه گذاری است که دولت کره ی جنوبی قادر بود آن را با حل مشکلات مربوط به هماهنگی بخش های مختلف، مهندسی کند. یعنی دولت با جذب سرمایه های داخلی و خارجی از طرفی باعث ایجاد انگیزه شد، و از طرف دیگر قیمت های پائین، به صنایع این کشور اجازه داد تا بتوانند در سطح جهان با کالاهای مشابه ساخت کشورهای دیگر رقابت کنند.

«وسفال» و» آمسدین» اهمیت فراوانی برای گسترش صنایع کوچک در پیشرفت کره قایل هستند. آنها استدلال می کنند نکته ی قابل ملاحظه می تواند این باشد که سیاست های صنعتی دولتی بیشتر به صنایع کوچک کمک کرد تا اینکه برای آنها مانع ایجاد کند. در کشورهایی که دولت فقط به سیاست های کلان و هدایتی بسنده می کند و کمتر مداخله ی اقتصادی دارد، مانند هنگ کنگ، سنگاپور و تایوان، رشد اقتصادی سریعتری را می توانیم شاهد باشیم.

اما جالب این است که در کره ی جنوبی نسبت به سه کشور ذکر شده، در آغاز جریان توسعه، مداخله ی اقتصادی دولت بیشتر بوده است و همین عامل باعث شد تا کره ی جنوبی، جایگاه بهتری را در نظام اقتصادی جهانی به دست آورد. دولت با سیاست های خود گسترش صنایع کاربر را بیش از صنایع سرمایه بر تشویق می نمود. کالاهای الکتریکی، کائوچویی، چرمی و پلاستیکی، مبل و اثاثیه منزل و پوشاک و کفش همه رشد زیادی را در دهه ی ۱۹۶۰ نشان می دادند.بنابراین سهم حمایت ازصنایع کوچک در رشد کره مهمترین موضوع و غیر قابل اغماض است.در آغاز جریان توسعه، وقتی اقتصاد کوچک باشد دولت دورنمایی بهتر نسبت به رشد اقتصادی می تواند ترسیم کند و پس از موفقیت نسبی تاکید بر صنایع بزرگ سرمایه بر، مشکلات کمتری را متوجه نظام اقتصادی خواهد نمود.

برای پیشرفت کشورمان ایران و شهرمان نیشابور بد نیست که از تجربه ی کره ی جنوبی استفاده کنیم. تاکید بر صنایع کوچک و کارگاه هایی که به سرمایه ی چندانی نیاز ندارند و در مقابل نیروی انسانی زیادی را جذب می کنند، تجربه ای است که آزموده شده و می توانیم از آن استفاده کنیم. در این رابطه ضرورت دارد تا به کمک مسئولین کارگروهی تشکیل شده و با جذب تکنولوژی و تامین زیر ساخت لازم، صنایع کوچکی نظیر اسباب و لوازم منزل، پوشاک، کفش و به ویژه صنایع دستی و تزئینی گسترش یابند.

چنین به نظر می رسد ایران می تواند با استفاده از مشاوران دلسوز و متخصص، شرایط را برای بازاریابی و صادرات این محصولات به کشورهای همجوار تسهیل نماید. بدون تردید استفاده از این تکنیک، راه حلی مطمئن برای چیره شدن بر غول زشت بیکاری است که بسیاری از جوانان مستعد ایران زمین را به خاک سیاه نشانده است.

نویسنده
:حبیب اله قربانی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.