تاریخ نگاران وطبقات نویسان نیشابوری در دوره اسلامی

تاریخ نگاران وطبقات نویسان نیشابوری در دوره اسلامی

(بخش چهارم)

۶- سَلّامی (ابوالحسین علی بن احمد اسلامی البیهقی النیشابوری)

وی از شاعران و مورخان قرن چهارم هجری محسوب می شود، به گفته بیهقی وی تالیفات زیادی داشته از جمله کتاب تاریخی که مولف تاریخ بیهقی به وی نسبت می دهد «التاریخ فی اخبار دلات خراسان» نام داردکه به زبان عربی نوشته شده است و بدون تردید یکی از منابع اصلی و مهم نویسندگان بزرگی چون گردیزی و ابن اثیر بوده است و آنان اطلاعات مبسوطی را که درباره ی خراسان و ماوراء النهر بدست می دهند از کتاب سلامی اقتباس کرده اند. ابن خلکان نیز در کتاب خود بسیاری از مطالب این کتاب را نقل کرده است مثلا در شرح حال یعقوب بن لیث صفاری یکی از فصل های طولانی کتاب سلامی را در تالیف خود ذکر کرده است.

نام سلامی در کتاب ثعالبی (یتیمه الدهر) آمده ولی تقریبا هیچ اطلاعی درباره ی وی نمی دهد فقط می گوید که وی از نزدیکان ابوبکربن محتاج چغانی و پسر او ابوعلی و شریک سرنوشت ایشان بوده است. این کتاب اقدم بر تاریخ الحاکم بوده است ولی در دست نیست.

مولف مزبور تاریخ خراسان را مشروحاً نگاشته ولی ظاهراً کوشیده سیاه کاری های حکام آن ناحیه را پنهان دارد مثلا داستان خیانت طاهربن حسین ومحتملا حکایت الحاد نصربن احمد ، در تالیف وی وجود نداشته است ازاسلاف سلامی می توان ابوالقاسم عبداله بن احمد البلخی الکعبی متوفی به سال ۳۱۹ ه مولف کتاب های «محاسن آل طاهر» و «مفاخر خراسان» را نام برد. وی متوفی به سال ۳۰۰ ه می باشد و علامه قزوینی در تعلیقات چهار مقاله عروفی حیات وی را تا اواسط قرن چهارم هجری بیان دارد و گفته که ابوبکر خوارزمی شاگرد وی بوده است.

۷- ابوصالح احمد مؤذن (۳۸۸ه ـ ۴۷۰ ه)

ابوصالح احمدبن عبدالملک بن علی نیشابوری محمد،محدث ، مورخ و صوفی ساکن نیشابور بود که از آثار تاریخی اش در مورد مرو می باشد بنام «تاریخ مرو»

۸- ابوالفضل احمدبن ابراهیم میدانی نیشابوری

ابوالفضل میدانی ادیب و لغوی بزرگ ایران در سده پنجم و آغاز سده ششم هجری می باشد وی صاحب کتاب «السامی فی الاسامی» است که در سال ۴۹۷ هجری تالیف شده است . او علاوه بر کتاب «السامی « صاحب «الامثال» نیز هست. وفات میدانی در سال ۵۱۸ هجری اتفاق افتاده است.

۹- ابوجعفر محمدبن هارون الموسوی النیشابوری

معروف به نسابه صاحب «لُباب الالباب» می باشد که آن را در سال ۵۵۸ هجری برای نقیب النقباء، ابی الحسن علی بن محمد بن یحیی العلوی نیشابوری نوشته است این کتاب به النساب سادات اختصاص دارد. در پشت صفحه کتاب نام «نهایه الانساب» ذکر شده است

۱۰- علی بن ابی صالح خواری

وی مولف کتابی در تاریخ می باشد به نام «تاریخ نیشابور» که آن را به پارسی تالیف کرده است

۱۱- محمدبن اسحاق سراج

وی از مردم نیشابور است و مردی معروف به مزکی که نامش محمدبن ابراهیم نیشابوری بوده است از وی روایت کرده است وی تالیفات زیادی دارد از جمله کتاب»رسائل» و «کتاب الاشعار المختاره منها و المعاره، «ودر زمینه تاریخ «کتاب الاخبار» اخبار متأخران و وزراء و آن ها که در شهرستان ها بوده اند از اوست. او در کتابش نام هر شخص را به تنهایی آورده است.

۱۲- مسلم بن حجاج نیشابوری

مسلم بن حجاج نیشابوری از عظما و کبرای اهل سنت و جماعت بوده است وی سفرهای زیادی به حجاز و عراق و مصر و شام نمود وصحیح خود را که دومین مجموعه ازصحاح سته به شمار می رفت از سیصد هزار حدیث مسموعه تالیف نموده . وی علاوه بر کتاب صحیح خودکه به « صحیح مسلم» معروف است، تالیفات دیگری هم دارد که بعضی از آن ها در زمینه تاریخ می باشد از جمله: «کتاب الاسماء والکنی»، «کتاب الاوحاد، المفرد» ، «کتاب التاریخ»، «کتاب الطبقات»

منابع:

۱- رک ابن فندق، تاریخ بیهق، صفحه ۱۵۴

۲- بیات عزیزاله، شناخت منابع و ماخذ تاریخ ایران بعد از اسلام، ص ۱۷۲

۳- بارتولد، ترکستان نامه ۵۲/۱ ـ ۳

۴- موید ثابتی، سید علی، تاریخ نیشابور ص ۲۵۸

۵- بارتولد، ترکستان نامه ۵۲/۱ ـ ۳

۶- نظامی عروضی، احمد چهار مقاله، ص ۱۲۵

۷- زرکلی، الاعلام ص۵۷/۱

۸- سادات ناصری سید حسن، سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی، ص ۸۳/۱

۹و ۱۰- موید ثابتی، تاریخ نیشابور، ص ۲۵۹

۱۱و۱۲- ابن ندیم، الفهرست، ص ۲۵۵

نعمت اله صادقی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.