تأملی در باب سیستم تاراج و اداره شهر

rezadostسعید رضادوست

عضو کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو

تاراج در فرهنگ فارسی به معنای غارت، یغما و چپاول است. گاه، افرادی به تاراج مشغول می شوند و اموال یکدیگر و جامعه را می ربایند که در سیستمی سالم با واکنش «قوای نظارتی» مواجه شده وحتی به حکم ِ قانون مجازات خواهند گردید. امّا گاهی اداره، رنجور از این ویروس ِ کذایی می شود. آن گاه چه باید کرد؟ آن گاه چه می شود؟

اما اصطلاح تاراج در سیستم ِ اداری به دورانی باز می گردد که جنگ های فئودالی در آمریکا و اروپای ِ سده های میانه جریان داشت. آن قدر این گونه از غارتگری مرسوم و مسلّط شده بود که امروزه آن وضعیّت و خویشاوندان ِ آن در روزگار ما با عنوان ِ «سیستم تاراج» مورد خطاب قرار می گیرد. امّا سیستم ِ تاراج چه ویژگی هایی دارد؟

۱- عدم تفکیک امر سیاسی از امر اداری : به این معنا که مدیران ترجیح می دهند به جای آن که بر مبنای ِ سیستم ِ اداره که بر اساس حاکمیّت قانون پی ریزی شده است رفتار کنند، منافع  سیاسی خویش و اشخاصی را در نظر بگیرند که ایشان را به مدیریّت رسانده اند.

۲- مالکیّت به جای مدیریّت: در سیستم تاراج، مدیران با منابع ِ عمومی به گونه ای رفتار می کنند که انگار جنگجویی به جمع آوری غنایم ِ جنگی مشغول است. مدیر ِ تاراج، همواره این گونه تصوّر می کند که در جنگ ِ قدرت پیروز شده  و اکنون هنگامه ی جمع آوری غنیمت است، پس از هر فرصتی بهره می برد تا بر منابع ِ عمومی استیلای ید نماید.

۳- ارجحیّت رضایت فرادستان بر مصلحت و منفعت ِ عمومی : مدیر ِ تاراج، گماشته است. گماشته همواره باید رضایت ِ شخصی را فراهم کند که او را بر مسند نشانده. در این میان مصلحت و منفعت ِ عمومی به هیچ گرفته خواهد شد.

۴- عدم ِ ثبات در اداره : در سیستم ِ تاراج، مدیر تا بتواند ِ افراد ِ خود را به شیوه ی اتوبوسی بر سر ِ کار خواهد نشاند. او همواره از «تیم ِ خودش» سخن به میان می آورد. تیمی که بیش از هر چیز، وفادار به او است. او از تیم ِ خود نه تخصّص طلب می کند و نه تعهّد. وفاداری ِ محض به او کافی است.

۵- حق انگاری ِ مناصب ِ قدرت برای ِ خویش : مدیر ِ تاراج کننده، منصب ِ قدرت ِ عمومی را حق خویش می داند. در نتیجه با این منصب با همین نگرش رفتار خواهد کرد. در ذهن و زبان ِ او همواره می گذرد که من به حقّ خویش در فرمان دادن رسیده ام پس حق نیز خواهم داشت تا هر آن چه را که صلاح می دانم، به عمل درآورم. این حق انگاری ِ حاد و بیمارگونه نیز او را در گمان ِ خویش، مبرّی از مسؤولیّت و پاسخگویی خواهد ساخت.

اما هنگامی که اخبار را درباره موضوعات اخیر شهرداری نیشابور پی می گرفتم هیچ گاه حتّی تصوّر نمی کردم در یکی از مهم ترین شهرهای ِ خراسان های سه گانه، این گونه قانون و حاکمیّت ِ آن به سخره گرفته شود. همچنین به عنوان یک حقوق دان انتظار داشتم نهادهای نظارتی، واکنشی جدّی و زودهنگام به این وضعیّت نشان دهند.

شهردار ِِ نیشابور در جلسه ی شورای شهر عنوان کرده که «آیا من به عنوان شهردار اجازه ی استخدام ِ افراد مورد نظر خود را ندارم» و یا این که «من به عنوان کسی که اموال شهرداری را مدیریّت می کند نمی توانم بیست میلیون تومان برداشت کنم؟» و توجیهاتی طنزآلود از این دست ارائه کرده که «من دو خانواده دارم و هزینه ی آن ها زیاد است» و «بیست میلیون تومان برای فردی با بدهکاری های من چندان زیاد نیست» و…

نخست آن که پیشنهاد می کنم پاسخ های جناب شهردار را در ستون ِ طنز این شماره ی خیّام نامه درج بفرمایید تا اوقات سایر شهروندان نیز خوش شود.

دوم این که تعیین عنوان برای نحوه نگاه اشتباه به سیستم مدیریت، در وضعیّت فعلی شهرداری نیشابور، گمان نمی کنم چندان دشوار باشد.

سوم؛ همان گونه که «سیستم ِ قضایی» با فاسدان ِ سیستم تاراج ِ هشت ساله ی کشور در دورانی نامحمود و نامهرورز مقابله کرده و حتّی معاون اوّل ناپاکدست ِ رئیس دولت ِ وقت را مهمان اوین ساخته و هم اکنون نیز مشغول رسیدگی به احوال بابک خان ِ زنجانی است، امکان برخورد با تخلفات در شهرداری نیشابور در هر سطح و با هر عنوانی وجود دارد و این که ارجاع و بررسی تخلفات احتمالی بر اساس قانون و انتظار مشروع شهروندان مورد رسیدگی قرار گیرد، دور از انتظار نخواهد بود.

نکته ی پایانی: همان گونه که در حقیقت گرایی به متابعت از حضرت امیر(ع)، حتّی اگر جهان را به ما ببخشند، نشاید که دانه ی گندمی را از دهان مورچه ای به ظلم بستانیم، باز هم در متابعت از ایشان و بر پایه احکام ِ اخلاقی و حکومت قانون، در صورت تضییع اموال ِ عمومی، ولو کابین زنان هم شده باشد، در دادرسی های قانونی سرانجام بازستانده و به خزانه ی بین المال بازگردانده خواهد شد.

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.