بنا و پیشینه ی نیشابور

از این شماره برآنیم تا به درخواست برخی خوانندگان صفحه چراغ راه ،دراین ستون تحت نام «نیشابور در گستره تاریخ « به اندازه وسع مان به تاریخ کهن زادبوم مان نیشابور بزرگ بپردازیم ،باشد تا پشتوانه وچراغ راهی گردد برای نسل امروز،و نیزقدرشناسی ازنیاکانی که سازنده فرهنگ وتمدن مان بودند .

بنا و پیشینه ی نیشابور

درمورد بنای نیشابور روایات مختلفی در کتابها به چشم می خورد که برخی از این روایات ریشه در اسطوره هاوحماسه هادارد،همانگونه که در مورد اکثرشهرهای باستانی نیزبه این گونه روایات بر می خوریم.

الحاکم نیشابوری،نویسنده تاریخ نیشابور،بنای این شهررابه انوش بن شیث بن آدم نسبت داده،چنانکه درکتاب خودمی نویسد:

«اول کسی که قهندز بنانهاد،انوش بن شیث بن آدم بود،اساس آن برسنگی بزرگ ،سفیدومدوراملس نهادوازاین جهت درافواه خلق بود که آن را قلعه حجریه،یعنی سنگ گفتندی بعدازآن به مدتی مندرس شدوچندگاه ماند.ذوالایکه دوم بار ،بنانهاد.»

ونیزبنابرروایات باستانی،تهمورت دیوبند سومین پادشاه افسانه ای پیشدادیان،سنگ بنای نیشابوررانهادودردوران سلطنت منوچهر، پادشاه دیگری از این سلسله،نیشابورونواحی آن مورد تاخت وتاز افراسیاب پادشاه بزرگ توران قرارگرفت ونیشابورضمیمه متصرفات وی شد.تااینکه کیقباد پادشاه کیانی،تورانی هاراشکست داد وآن هارا از خراسان بیرون کرد.وبنابرافسانه دیگری ،اسکندرکبیرشهرنیشابورراتسخیر وآن را خراب نمود.

تاقبل از ظهورسلسله ساسانی،پیدایش وبنای نیشابوردرهاله ای ازافسانه واساطیرواقع است،فقط هنگامی که به دوره ی سلسله ساسانیان می رسیم می توانیم تاریخ را جایگزین افسانه کنیم وبه شفافیت تاریخ نیشابوربرسیم.

در زمان شاپور اول ساسانی پسر اردشیر بابکان ،نیشابور با روشنایی تاریخ پیوند می خورد. اکثر تاریخ نویسان بر این عقیده وباورند که بنای شهر نیشابور منسوب به شاپور فرزند اردشیر می باشد وشاپور دوم در تجدید بنا وگسترش شهر اقدامات موثر به عمل آورده است وگفته اند که:

«شاپور اول (۲۷۲م-۲۴۱)دومین پادشاه ساسانی نیشابور را پس از شکست دادن وکشتن سردار تورانی به نام پهلیچک(پهلیزک)در اواسط قرن سوم میلادی بنا کرد وگویا دیری نپایید که شهر در اثر حادثه ای شاید زلزله خراب شد ودیگر بار توسط شاپور دوم ساسانی(۳۷۹م-۳۰۹م)تجدید بنا گردید.

بر اساس آخرین یافته های باستان شناسی پیشینه تاریخی این شهر کهن به هزاره سوم پیش از میلاد بر می گرددوبا توجه به این یافته ها مشخص می شود که این شهر در هزاره سوم قبل از میلاد دارای ارتباط تجاری وبازرگانی با منا طق همجوار ازقبیل دره رود سند در شرق و وتمدن میان دو رود در غرب بوده است.

وجود چندین محوطه تاریخی در مجاورت نیشابور که دارای آثاری متعلق به هزاره های اول تا سوم قبل از میلاد ودوره تاریخی می باشند ،نشانگر اهمیت این منطقه در دوره تاریخی وحتی پیش از تاریخ می باشد در اکتشافات انجام گرفته معلوم شده که این شهر دارای سابقه چندین باره ی آبادی وخرابی بوده وبرای تعیین قدمت واقعی این شهر هنوز مطالعات باستانشناسی خاتمه نیافته وبا ادامه این اکتشافات شاید توان در سالهای بعدروشن کرد که نیشابور تا چه اندازه سابقه آبادی وقدمت تاریخی دارد.

ادامه دارد…

نوشته : نعمت اله صادقی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاه برای “بنا و پیشینه ی نیشابور

  1. اشتراک ها: بنا و پیشینه ی نیشابور - نیشابوریا

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.