بزهکاری

بزهکاری

بزهکاری پدیده اجتماعی جهانی است که معمولاً برای جرایم نوجوانان زیر ۱۸ سال به کار برده می شود. گرچه، جوامع گوناگون برحسب وضعیت اقتصادی و اجتماعی خود با انواع متفاوتی از آن روبه رو هستند. در همه جوامع انسانی اصطلاح بزهکار در مورد افرادی به کار برده می شود که اعمال خلاف قانون یا موازین مذهبی آن جامعه انجام می دهند. بزهکاری با توجه به تفاوت های فرهنگی، در جوامع مختلف متفاوت است، فرد متخلف در یک جامعه، ممکن است در جامعه دیگر از تخلف مبری باشد.در کشور ما بزهکاری به مجموعه کل جرایمی گفته می شود که در صورت ارتکاب، مجازات هایی از قبیل قصاص، دیات، حدود و تعزیزات را در پی دارد.

فرار از خانه، اعتیاد ، چاقوکشی، ضرب و جرح، دزدی، تجاوز به عنف و….از جمله ی این بزهکاری ها است که امروزه دامن گیر جوامع انسانی شده است. در این رابطه نهادهایی هایی نظیر کانون اصلاح و تربیت، نیروی انتظامی و دادگاه اطفال برای رسیدگی به این مشکل ایجاد شده تا از گسترش دامنه ی این مشکل به بخش های مختلف جلوگیری نماید.

اما آیا تا حالا فکر کرده ایم چه عواملی در به وجود آوردن بزهکاری ها مؤثر است؟ پیچیدگی عوامل مؤثر در پدیده ی بزهکاری، سبب شده است که هر گروه از محققان آن را از دیدگاهی خاص بررسی کنند. روان شناسان و روان پزشکان از دیدگاه روان شناختی، حقوق دانان از دیدگاه جرم شناسی و مسایل کیفری، پزشکان و زیست شناسان از نظر عوامل مؤثر زیستی و بالاخره جامعه شناسان از دید آسیب شناسی اجتماعی.

عوامل موثر در بزهکاری اطفال و نوجوانان

عوامل گوناگونی در بروز بزهکاری موثر است و تنها نمی توان علت خاص و واحدی را برای آن در نظر گرفت . عواملی نظیر عوامل اجتماعی ، اقتصادی ، وراثت و … در کنار هم باعث می شوند که بزهکاری در نوجوانان و اطفال به منصه ی ظهور برسد.

نابسامانی خانواده

خانواده کوچک ترین واحد اجتماعی است که مهم ترین نقش را در پذیرش ارزش ها و هنجارها توسط کودک و نوجوان برعهده دارد. از سوی دیگر خانواده به عنوان یک نهاد ارزشی مستحکم مسئولیت نظارت و کنترل رفتار و اعمال اعضا را بر عهده دارد و در صورتی که این نهاد دستخوش ضعف گردد، بسیاری از بنیان های اخلاقی و اجتماعی آن جامعه دچار تزلزل و به سوی تباهی سوق داده می شود. در جوامعی که این کانون ارزشی دچار بی توجهی و بعضا فساد اخلاقی خارج از چارچوب شده آن جامعه را به نوعی دچار بحران اجتماعی کرده است.

نقش والدین

در الگودهی به نوجوانان والدین نقش بسزایی را دارند و با رعایت هنجارها و ارزش ها باید نوجوان ها را ملزم به رعایت آنها کنند و در شکل دهی به شخصیت و نگرش های اجتماعی ، آموزش های اولیه را از همان سال های کودکی آغاز کنند . از سوی دیگر ، بالعکس والدینی که هنجار وارزش های جامعه را نادیده می گیرند خود به عنوان یک الگو برای نوجوان مطرح می شوند و در سوق دادن نوجوان به بزهکاری موثرند. والدینی که یک محیط غیر اخلاقی را به وجود می آورند که در آن معاشرت ها و رفت و آمدهای نامناسب بدون رعایت حرم و عرف جامعه صورت می گیرد ، راه را برای انجام این اعمال گشوده اند. از سوی دیگر اعتیاد والدین به همراه فقر اقتصادی ، عامل مهم دیگری است.

وقتی در یک خانواده پدر، مادر ویا هردو دچار اعتیاد باشند، دیگر کسی وجود ندارد تا به خواسته ها و نیاز های نوجوان پاسخ دهد و کمبودهای عاطفی او را جبران کند. از این رو آنها از محیط خانه، فراری می شوند و به اجتماعی می گریزند تا برای رسیدن به خواسته های روحی و جسمی شان ، خود اقدام کنند و چه بسا به خاطر او دست به هرکاری بزنند.

طلاق و جدایی والدین

مساله طلاق و جدایی والدین نیز می تواند از عوامل ارتکاب نوجوان به بزهکاری باشد. جدایی والدین ، که بنا به عدم توافق و تفاهم زوجین صورت می گیرد، می تواند به دلایل انتخاب نادرست ، اعتیاد، مشکلات اخلاقی، تفاوت فرهنگی، فاصله طبقاتی و زیاده طلبی ها و ناآگاهی ها یا بیسوادی و …. باشد که مهم ترین پیامد احتمالی این مساله ، انحراف نوجوان به سمت اعمال بزهکارانه است.

از سوی دیگر نوجوان بنا به حساسیت دوره ای که در آن قرار دارد به توجه و محبت بیشتری از سوی والدین نیازمند است. جدایی والدین و عدم نظارت آنها می تواند اورا بیشتر به سوی اعمال بزهکارانه سوق دهد.

علاوه براین، نوجوانان پس از جدایی والدین، پرخاشگر و سرکش می شوند، افت تحصیلی و در مواردی گرایش به مصرف مواد دارند، خصوصا هنگامی که والدین به ازدواج مجدد روی می آورند، بزهکاری به صورت گسترده ای مطرح می شود . چون این نوجوانان از نظر عاطفی آسیب دیده اند.

نقش دوستان و همسالان

از دیگر عوامل موثر در بزهکاری ، دوستی با افراد فاسد و بی بند وبار است . نوجوان اغلب رفتار خود را با الگوهای رفتاری دیگر دوستانش همانند سازی می کند و به شدت از آنان تاثیر می پذیرد . نوجوانی که از خانواده طرد می شود برای جبران کمبود های عاطفی و روانی اش ، برای کسب حمایت و تایید به دوستان هم سن و سا ل خود روی می آورد . وی به دنبال افرادی می گردد که مانند خودش هستند . از این رو احتمال دارد با تحریک و تشویق دوستان نا باب خود دست به اعمال ضد اجتماعی و خلاف بزند.

نوشته شده توسط : محمدرضا برزنونی و فائقه غنمی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.