باغ و آرامگاه خیام از زبان اولین نگهبان آن

گفت و گو: سیدهاشم مداح

15با نزدیک شدن  روز خیام دراین اندیشه بودم که چه نیکو خواهد بود کسانی را بجویم که برایم از خاطرات خود از باغ وآرامگاه خیام بگویند .دراین جست وجو به شخصی برخوردم که سالهای جوانی خود را در باغ خیام ودرجوار آرامگاه خیام سپری کرده وامروز با داشتن ۸۰سال سن درکهن سالی به سر می برد ولی سینه اش مملو از خاطراتی است از زندگی در جوار آرامگاه خیام واین آشنای دیرین باغ خیام حاج حسین خانی  نام دارد که متولد ۱۳۱۵و اولین نگهبان باغ خیام است که درباره باغ وآرامگاه خیام چنین می گوید:

من از حدود سن ۲۳سالگی و همزمان با شروع  ساخت مقبره جدید خیام به عنوان کارگر در باغ آرامگاه حضور داشته ام  .در آن زمان مقبره خیام در گوشه شمال شرقی امامزاده محروق و چسبیده به آن قرار داشت و  سنگ آرامگاه همان سنگی است که فعلا در فلکه خیام نصب می باشد .در آن دوره ( سال  ۱۳۳۸شمسی ) دیوار دور باغ گلی بود . اولین اقدام برای ساخت آرامگاه خیام با احداث بولوار خیام  – عطار و جدول گذاری و آسفالت این بولوار شروع شد و پس از آن تخریب دیوار شمالی باغ برای ورود مصالح از قبیل سنگ و سیمان و میل گرد به داخل باغ ،انجام گرفت . از اولین افرادی که برای شروع کار به نیشابور آمده بودند می توان از یک معمار اصفهانی و یک نجار از نایین نام برد . پس از آن مهندسین شرکت کا .ت.ژ (شرکت مجری طرح) وارد شهرنیشابور  شدند . سنگهای دور آرامگاه را از مشهد می آوردند وبه دستور مهندس اصلی که یونانی بود و کنستانتین نام داشت کار گود برداری آرامگاه شروع شد . مهندس ناظر نیز فردی به نام فینگر بود . آن زمان گود برداری با لوازم دستی و بیل و کلنگ انجام می گرفت .گودی زیر آرامگاه به اندازه ارتفاع آرامگاه بوده است . مهندس هوشنگ سیحون طراح مقبره نیز مرتب از سازه ها و کارها سرکشی می کرد وبین نیشابور و تهران در رفت و آمد بود .ابتدا تراش غرفه های سنگی دور آرامگاه با حدود سی سنگتراش شروع شد و جابجایی آتها توسط جراثقال دستی صورت می گرفت . پس از آن نوبت پایه ریزی و جوش اسکلت  آهنی شروع شد . این جوشکاری ها حدود دو سال به طول انجامید .سنگ های دور آرامگاه را  مهندس کالا بالاکس در جای خود قرار می داد و جوشکار شخصی ایرانی فردی به نام  خشنود بود .بلاخره اسکلت و جوشکاری و نمای بیرونی  آرامگاه به پایان رسید و بنا برای کاشیکاری آماده شد ونهایتا در سال ۱۳۴۱شمسی و با حضور پهلوی دوم ، مراسم افتتاح آرامگاه جدید خیام انجام گرفت وپس از انتقال جعبه خاک آرامگاه قبلی به آرامگاه جدید، حاج سید سعید انوار روحانی وقت نیشابور  بر سنگ قبر جدید نماز خواند . با دستو ر مهندس کنستانتین و از سال ۴۲ من به عنوان اولین  نگهبان باغ خیام منصوب شدم واز آن زمان تازمان بازنشستگی روزها به عنوان  باغبان آرامگاه مشغول به خدمت بودم. باید بگویم ابتدا عهده دار اداره باغ  وآرامگاه خیام برعهده ی اداره فرهنگ و هنر و سپس انجمن آثار ملی بود و در نهایت اداره ارشاد اسلامی و اداره میراث فرهنگی اداره ی این باغ را در اختیار گرفتند . از بهترین خاطراتم در آن دوران ، اجرای موسیقی توسط استاد شجریان و عبدالوهاب شهیدی بود که در زمان مراسم  بزرگداشت خیام ودر قبل از انقلاب انجام شد .

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.