انشاء الله سیگار ادیب السلطنه نصیبت شود ; انشاء الله تو را از درِ علیم الدوله بیرون کنند

رضا شاه  پهلوی که بقای حکومت خود را در به بند کشیدن آزادی ها می دید، مدت زیادی از به قدرت رسیدنش نگذشته بود که مارکوف روسی را مأمور بررسی و انتخاب مکانی مناسب برای احداث زندان نمود و مارکوف پس از بررسی های لازم، قصر قجر را برای احداث زندان در تهران پیشنهاد کرد که بلافاصله اعتبار لازم تأمین و طراحی و سپس عملیات اجرائی آن آغاز شد که در نتیجه روز ۱۱ آذر ۱۳۰۸ با یکصد و نود و دو سلول آماده بهره برداری و توسط رضاخان افتتاح گردید.

  در آن زمان   پس از اداره تامینات (پلیس سیاسی و آگاهی) مهم
ترین ادارات شهربانی، و در عین حال فعال ترین آنها، «اداره زندان» بود؛ و در این
میان، زندان قصر بزرگ ترین، مهیب ترین و پراهمیت ترین زندان تحت کنترل شهربانی
محسوب می شد و نام آن لرزه بر اندام مخالفان حکومت   می انداخت. کسانی که وارد زندان قصرمی شدند سخت
ترین مجازاتها در انتظارشان بود و شکنجه های روحی و جسمی سهمگینی درباره آنان
اعمال می شد. افراد بسیاری از اقشار مختلف در دوره رضاشاه در زندان قصر تحت شکنجه
قرار گرفته و یا اعدام شدند. در آن روزگار در زندان قصر ضرب المثلهای تلخی میان
زندانیان و نیز زندانبانان رایج شده بود:
«ان
شاءالله سیگار ادیب السلطنه نصیبت بشود» و یا «تو را از درِ علیم الدوله بیرون
کنند » در ضرب المثل نخستین، منظور از ادیب السلطنه سرهنگ یحیی رادسر رئیس پلیس
وقت بود که معمولاً اجرای احکام اعدام را برعهده داشت.
    گفته می شد کسی را
که قرار بود حلق آویز شود، ادیب السلطنه به وی سیگار تعارف می کرد که ظاهراً جلوی
اضطراب و پریشانی محکوم را بگیرد و منظور از سیگار ادیب السلطنه همین است.
    اما در ضرب المثل
دوم منظور از علیم الدوله رئیس بهداری نظمیه دوره رضاشاه بود و مراد از «درِ علیم
الدوله» در چوبینی بود که به محوطه ای تپه گونه، میان زندان قصر و پادگان قصر باز
می شد و زندانیان سیاسی را برفراز بلندیهای آن اعدام می کردند .البته به تعبیر
دیگر وقتی گفته می شد فلانی از درِعلیم الدوله بیرون رفته معنایش این بود که به
طرز مشکوکی مرده است.

منبع: سیفی فمی
تفرشی مرتضی، پلیس خفیه ایران، انتشارات ققنوس، ۱۳۶۸، چاپ دوم. ص ۱۶۸

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.