اندیشه ترقی

اندیشه ترقی

 

اندیشه ترقی در واقع پس از جنگ های ایران و روس که به شکست سنگین ایران انجامید، در ایران مطرح شد. همین اندیشه بود که انقلاب مشروطه را پدید آورد و با طی کردن فراز و نشیب های بسیار تا امروز ادامه یافته است. در این فراز و نشیب روابط ایران با اروپا و تنظیم آن، قصه ای جداگانه دارد.بخشی از این روابط نامه های ردوبدل شده بین سران کشورهای اروپایی با شاهان ایران می باشد. نامه ای از بیسمارک صدر اعظم آلمان به ناصر الدین شاه ؛ این نامه در ۱۴۰ سال پیش نوشته شده است که آن را بدون هر گونه شرح و تفسیر برای شما نقل می کنیم:

«اعلیحضرت… از دوستی آلمان مطمئن باشند که در مقام ضرورت از مداخله و اقدامات دوستانه مضایقه نخواهد کرد. ولی در مقام خیرخواهی به شما می گویم که به حمایت و معاونت دیگران نباید خاطر جمع آسوده نشست. زیرا پولیتیک( سیاست) دول مستقیم و لایتغیر نیست و به جزیی چیزی تغییر می کند. باید هر ملتی در فکر استقلال خود باشد و استقلال خود را از دیگران نخواهد. محرک چرخ پولیتیک دول، امروز افکار عمومی آن کشور است. هیچ دولتی بر خلاف میل و افکار ملت خود به کاری نمی تواند اقدام نماید. پس باید کاری کرد که افکار عامه را متوجه و مساعد به خود کرد، و آن هم نمی شود مگر به اقدامات صمیمی و غیرت و همت در اصلاحات داخلیه، و داخل شدن به طریقی تمدنی که امروز لازم ملزوم بقا و استقلال دول و ملل است. باید افکار عامه را به خود «انترسه» ( جلب) کرد و اعتماد نباید نمود مگر به خود… . حمایت و اعانت بر زندگان می شود نه بر مردگان. چیزی که افکار عامه را در اروپا و در این سامان متوجه دولت عثمانی کرده است، غیرتی است که عثمانی ها با وجود غوایل کثیره و موانع متعدده در ازدیاد و تکمیل مالیه و حربیه خود به کار می برند. به طوری که امروز استعداد حربیه ترک ها در پولیتیک عمومیه و مسئله شرقیه( رودر رویی اروپاییان با عثمانی که به آن مسئله شرق می گویند.) وزن عظیم دارد. این است که همه با ایشان راه مدارا پیش گرفته ، و هر یک از دول رقیب در جلب ایشان به طرف خود اهتمام و به دیگری سبقت می کند.

قوه مالیه و ترتیبات اداره عسکریه(ارتش) ایران به درجه مطلوب نیست، نواقص زیاد دارد.ولی استعداد هر نوع اصلاح ، و ادوات آن در ایران موجود است. اعلیحضرت… باید به اصلاح این دو اداره و اصلاح راه های مملکت ، قانون مداری، پرهیز از خود رایی و رفع موانع تجارت، بدون فوت فرصت همت نمایند.حرکت… امروز با برق و بخار است. و این حکم «لمن غلب» وضع ما را می بینید که با وجود اطمینان از صلح، اوضاع حربیه ما مثل جنگ است. بهترین وسیله حفظ مصالحه و دوام صلح، احترام فی مابین ملتهاست. مایه بزرگی قوت و مکنت یک دولت در محفوظ بودن اداره مالیه آن ازحیف و میل افراط و تفریط است. به هر وسیله است راه این خطر را باید بست.اگر مردمان کارآگاه در علم اداره عالم هنوز در ایران نرسیده و کمیاب است، باید از خارج جلب کنند. واگر از ما هم بخواهید، اگر چه اشخاص کاردانی را که در سرکارند از خود نمی توانیم دور کرد، ولی چنان که، محض دوستی، در حق دولت عثمانی کرده ایم در حق دولت ایران هم مضایقه نکرده و مردمان کاردان و کومپتان« مرد عمل» انتخاب کرده می فرستیم. اینها را محض خیرخواهی و دوستی می گویم. مجددا سرمشق نمودن دولت پروسیا(اتریش) را به شما توصیه می کنم که در بدترین احوال فقر و فلاکت بود. به همت غیرت و صبر و قناعت بدین قوت و سعادت رسید». بیسمارک

منبع: نامه های تاریخی و اسناد عصر ناصری

سید جواد حسینی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.