امیرکبیر و ایران

9فریدون آدمیت کتاب امیرکبیر و ایران را که نخستین کتاب تالیفی‌ وی بود در سال‌‌‌های ۱۳۲۴‌ـ‌۱۳۲۳ را منتشر کرد. شگفت آنجاست که او به‌رغم نگارش تالیفات بسیار در سال‌‌های آتی عمر، اشتهارش را بیش از همه مرهون و مدیون کتاب امیرکبیر و ایران است. در اهمیت این کتاب، همان بس که با گذشت نزدیک به هفت‌دهه از زمان انتشار آن همچنان مورد وثوق تاریخ‌پژوهان است و هر پژوهشگری که سودای پرداختن به موضوع امیرکبیر در سر بپروراند خود را ناگزیر از مراجعه به کتاب آدمیت خواهد دید.

فریدون آدمیت درکتاب امیرکبیر وایران برای نخستین بار زندگی امیرکبیر را به روایتی متفاوت از آنچه در دوران قاجار قضاوت شده بود به تصویر می کشد

کتاب امیرکبیر و ایران سرگذشت ‌‌نگاری به سنت مورخان ما نیست؛بلکه دراین کتاب  شخصیت میرزا تقی‌خان در سیر تحول تاریخ زمان مورد تحلیل قرار گرفته است و به جریان‌های تاریخ و عوامل سازنده آن جریان‌ها، خاصه به بنیادهای اجتماعی ایران توجه شده. کوشش مولف دراین کتاب برآن بوده تا رابطه امیرکبیر را با اجتماع بررسی نموده وتاثیرش را در تاریخ بازنماید.

کتاب «امیرکبیر و ایران»، در ده بخش تنظیم شده است. در نخستین بخش با بررسی «آغاز زندگی» سیر رشد میرزا تقی‌خان را از تولد در هزاوه تا هویت، خانواده، کودکی، جوانی، شخصیت، عادات و خصایل، پرورش در خاندان قائم‌مقام فراهانی بررسی کرده است و به اینجا رسید که در فصل دوم از ماموریت‌های سیاسی و دیپلماتیک در روسیه، ایروان و عثمانی می‌گوید که از یک سو تاثیری عمیق در اندیشه‌های میرزا تقی‌خان داشته است و از سوی دیگر به تدابیر هوشمندانه و قواعد مذاکرات خارجی امیر می‌پردازد.

«زمامداری» سومین بخش کتاب آدمیت است که چگونگی روند تحول فکری امیرکبیر و اصول حکومت و نظم میرزاتقی‌خانی را مورد بررسی قرار داده و از آشنایی با بنیادهای مدنی غربی، آگاهی از تنظیمات عثمانی، تأثیر مجموعه عوامل مؤثر در پرورش شخصیت و اندیشه امیر، صدارت، کتابچه خیالات اتابکی (کتابچه‌ای که امیر در دوران تبعید نگاشت)، ناسیونالیسم و خیال کنستیتوسیون می‌گوید.

سیاست‌های امیر در «امنیت داخلی» و «اصلاحات سیاسی و اجتماعی» و اقدامات میرزا تقی‌خان در حوزه دانش و فرهنگ، «سیاست اقتصادی»، «سیاست مذهبی» و «سیاست خارجی» از دیگر بخش‌های دیگر این کتاب است که در بخش دهم با سرنوشت امیرکبیر به پایان می‌رسد. آدمیت در این فصل سرنوشت امیرکبیر را در نظام سیاسی ایران بازخوانی می‌کند و معتقد است:

«سرانجام غم‌انگیز امیر حاصل برخورد حکومت او بود با عوامل دیگر قدرت یعنی: سلطنت، دربار و سیاست خارجی.»

 

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.